Leki na uspokojenie (ziołowe, bez recepty) i suplementy diety na stres dostępne w Aptece Olmed

Działanie leków na uspokojenie bez recepty oraz preparatów wspierających łagodzenie skutków stresu zależy przede wszystkim od substancji czynnej, na której opiera się dana formuła. Poniżej znajduje się szczegółowe zestawienie najczęściej wykorzystywanych składników aktywnych stosowanych w tych preparatach – wraz z ich charakterystyką i przykładami konkretnych produktów:

Oczywiście wymienione powyżej substancje czynne nie są jedynymi, które znajdują się w składach popularnych leków OTC i suplementów diety na uspokojenie i stres. Wśród innych składników wspierających można wymienić chociażby dziurawiec i szafran (przy czym są one stosowane są raczej w preparatach ukierunkowanych na poprawę nastroju), głóg (sprawdzający się między innymi u osób z problemami z układem krążenia) czy melatoninę (wskazaną u pacjentów, u których stres powoduje głównie problemy z zasypianiem).

Jak działają leki uspokajające bez recepty i jakie objawy łagodzą?

Leki uspokajające bez recepty oraz suplementy diety na stres mają przede wszystkim wspierać naturalne mechanizmy regulujące funkcjonowanie układu nerwowego. W zależności od zastosowanych składników mogą sprzyjać wyciszeniu organizmu, ułatwiać odprężenie, wspomagać zasypianie lub zwiększać odporność na stres. Należy jednak podkreślić, że preparaty te nie leczą zaburzeń psychicznych ani ciężkich stanów lękowych – mogą być jednak pomocne w przypadku przejściowych dolegliwości związanych z codziennym stresem.

Do objawów, które mogą ulec złagodzeniu podczas stosowania odpowiednio dobranych preparatów, należą między innymi: uczucie napięcia nerwowego, rozdrażnienie, przemijające obniżenie nastroju, trudności z wyciszeniem organizmu wieczorem, pogorszona koncentracja wynikająca ze stresu, zwiększona podatność na stres, gonitwa myśli oraz przejściowe trudności z zasypianiem związane z napięciem emocjonalnym.

Jakie są dobre/skuteczne/silne leki uspokajające?

W praktyce aptecznej nie jest możliwe jednoznaczne wskazanie pojedynczego leku, który byłby uniwersalnie najlepszy, najskuteczniejszy lub najsilniejszy dla każdego pacjenta. Reakcja na substancje uspokajające ma charakter wysoce indywidualny i zależy od wrażliwości osobniczej, stopnia nasilenia objawów, przyczyn stresu oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Dla jednej osoby najskuteczniejszy okaże się standaryzowany wyciąg z kozłka lekarskiego o wysokim stężeniu kwasów walerynowych, podczas gdy u innej doskonale sprawdzi się wieloskładnikowy preparat adaptogenny z ashwagandhą lub l-teaniną. Warto pamiętać, że największą pewność co do docelowego działania preparatu można mieć w przypadku leków posiadających status produktu leczniczego (OTC). W przypadku wątpliwości dotyczących wyboru odpowiedniego preparatu lub braku poprawy po zastosowaniu środków bez recepty, należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, który pomoże dobrać terapię dopasowaną do indywidualnych potrzeb.

Co na stres i nerwy stosować u nastolatków lub seniorów?

• U osób starszych stres często wiąże się z chorobami przewlekłymi, pogorszonym samopoczuciem fizycznym czy problemami ze snem, dlatego idealnie sprawdzają się u nich łagodne ziołowe preparaty z walerianą, głogiem i melisą, które dodatkowo wspierają układ krążenia i nie powodują groźnych spadków ciśnienia;
• U nastolatków zmagających się z kolei ze stresem szkolnym, egzaminacyjnym i zmianami hormonalnymi, kluczowe jest stosowanie środków niepowodujących senności i otumanienia. W tej grupie wiekowej doskonały wybór stanowią preparaty zawierające magnez, witaminy z grupy B, l-teaninę oraz łagodne wyciągi z melisy, które skutecznie redukują napięcie psychiczne, jednocześnie wspierając pamięć, koncentrację i wydolność umysłową.

Najpopularniejsze postacie farmaceutyczne preparatów na nerwy i stres – kiedy wybrać syrop, a kiedy tabletki?

Sposób podania preparatu uspokajającego ma kluczowe znaczenie dla szybkości wchłaniania substancji czynnych, wygody stosowania oraz tolerancji przez układ pokarmowy. W zależności od sytuacji i preferencji pacjenta do wyboru pozostają następujące formy farmaceutyczne preparatów na uspokojenie i stres:

• klasyczne tabletki i kapsułki. To najpopularniejsza i najbardziej uniwersalna postać farmaceutyczna, idealna do dyskretnego stosowania w ciągu dnia, w pracy czy w podróży. Tabletki powlekane chronią przewód pokarmowy przed drażniącym działaniem niektórych wyciągów ziołowych oraz maskują ich gorzki smak i charakterystyczny, intensywny zapach (szczególnie odczuwalny w przypadku waleriany). Kapsułki z kolei gwarantują szybkie uwalnianie substancji w żołądku. Ta forma dedykowana jest głównie osobom dorosłym poszukującym dokładnego i powtarzalnego dawkowania i znajduje zastosowanie przede wszystkim w lekach na stres i nerwy przeznaczonych do długofalowego stosowania;
• syropy na uspokojenie i stres. Postać płynna, co do zasady, charakteryzuje się szybszym wchłanianiem substancji czynnych niż tradycyjne tabletki. Syropy są dobrym rozwiązaniem dla osób mających trudności z połykaniem stałych form leków (w tym dla młodzieży oraz seniorów). Płynna formuła pozwala na łatwe dostosowanie dawki do indywidualnych potrzeb. Wiele syropów opiera się na tradycyjnych recepturach ziołowych o łagodnym działaniu wyciszającym;
• tabletki i pastylki do ssania na uspokojenie. To innowacyjna postać preparatów uspokajających, która umożliwia częściowe wchłanianie substancji aktywnych bezpośrednio przez błonę śluzową jamy ustnej. Zapewnia to stosunkowo szybki początek działania, co jest szczególnie pożądane w sytuacjach nagłego stresu i niepokoju. Pastylki są bardzo wygodne w użyciu, nie wymagają popijania wodą i sprawdzają się w sytuacjach stresu odczuwanego w pracy, przed spotkaniami i wystąpieniami czy w podróży;
• nalewki i krople na uspokojenie. Roztwory alkoholowe lub wodno-alkoholowe ekstraktów ziołowych uznawane są za tradycyjną formę leków uspokajających. Ze względu na płynną postać, krople wchłaniają się bardzo szybko i działają doraźnie w stanach silnego zdenerwowania, a ponadto pozwalają na precyzyjne odmierzanie dawki. Należy jednak pamiętać, że ze względu na zawartość etanolu preparaty te nie są odpowiednie dla dzieci, kobiet w ciąży, osób cierpiących na chorobę alkoholową oraz kierowców;
• herbatki i napary o działaniu uspokajającym. Zioła do zaparzania w postaci wysuszonych liści lub wygodnych torebek fix (melisa, rumianek, męczennica, szyszki chmielu i inne) są szczególnie popularne wśród osób starszych. Warto tutaj zaznaczyć, że już sam proces przygotowywania i picia gorącego naparu ma swojego rodzaju właściwości relaksujące i odprężające. Napary działają łagodnie, doskonale sprawdzają się wieczorem jako element higieny snu, ułatwiając wyciszenie po całym dniu pracy.

W ofercie Apteki Olmed dostępne są również inne formy podania preparatów na stres i zdenerwowanie, takie jak płyny doustne w ampułkach lub shotach, tabletki musujące (zapewniające szybkie nawodnienie i przyswajalność magnezu) oraz spraye do jamy ustnej z ekstraktami roślinnymi lub melatoniną do stosowania tuż przed snem.

W jakich sytuacjach sprawdzą się leki na uspokojenie? Wskazania do stosowania

Preparaty uspokajające bez recepty znajdują szerokie zastosowanie w zwalczaniu codziennych objawów stresu – zarówno w sposób doraźny, jak i długofalowy. W jakich sytuacjach są wskazane i kiedy sięgać po leki na uspokojenie bez recepty? Wśród typowych okoliczności można wyróżnić:

• okresy wzmożonego stresu w pracy lub w szkole. Przedłużające się wyzwania zawodowe, praca pod presją czasu, sesje egzaminacyjne czy matura są przyczyną długotrwałego napięcia emocjonalnego. Leki ziołowe oraz adaptogeny wspierają organizm w adaptacji do trudnych warunków, chroniąc przed wypaleniem i spadkiem formy psychofizycznej;
• okresy piętrzenia się obowiązków. Trudności z godzeniem życia osobistego, rodzinnego i zawodowego wywołują uczucie przytłoczenia. Środki uspokajające pomagają opanować poczucie chaotycznego przeciążenia, przywracając spokój i ułatwiając usystematyzowanie codziennych zadań;
• okresy po trudnych w adaptacji czy nagłych wydarzeniach, nierzadko powiązane z obniżeniem nastroju. Żałoba, rozstanie, utrata pracy czy choroba bliskiej osoby to sytuacje, w których organizm naturalnie reaguje uczuciem napięcia, niepewności i spadkiem nastroju. Łagodne preparaty uspokajające pomagają przejść przez trudny proces adaptacji emocjonalnej;
• trudności z zasypianiem i wyciszeniem się. Stres jest jedną z głównych przyczyn bezsenności. Wrażenie gonitwy myśli przed snem, wybudzanie się w nocy czy uczucie braku regeneracji organizmu o poranku można skutecznie łagodzić, stosując ziołowe preparaty uspokajające z dodatkiem takich składników, jak szyszki chmielu, melisa i kozłek lekarski (które nierzadko połączone są z melatoniną);
• stres przed ważnymi wydarzeniami. Wystąpienia publiczne, rozmowy kwalifikacyjne, egzaminy na prawo jazdy czy ważne spotkania biznesowe generują lęk, napięcie i tak zwaną „tremę". Zastosowanie odpowiednich preparatów (na przykład z l-teaniną lub lawendą) pomaga wyciszyć się, opanować drżenie rąk czy uczucie tremy bez negatywnego wpływu na funkcje poznawcze.

Preparaty uspokajające sprawdzają się również w przypadku stanów napięcia przedmiesiączkowego (PMS), zaburzeń emocjonalnych w okresie menopauzy i andropauzy oraz w chorobie lokomocyjnej połączonej ze stresem przed podróżą.

Czy i jakie leki uspokajające można stosować przed lotem lub innym, stresującym wydarzeniem?

Tak – przed lotem samolotem lub innym wydarzeniem wywołującym silny, doraźny stres jak najbardziej można stosować preparaty ziołowe, które redukują napięcie emocjonalne, ale nie obniżają koncentracji i nie powodują nadmiernej senności. Bardzo dobrze sprawdzają się leki zawierające standaryzowany olejek z lawendy, wyciąg z męczennicy cielistej lub l-teaninę, które działają relaksująco i znoszą uczucie lęku bez wpływu na czas reakcji. Jeśli stres objawia się silnymi dolegliwościami fizycznymi (na przykład nudnościami czy drżeniem rąk), warto wybrać pastylki do ssania lub krople o szybkim działaniu. Należy jednak bezwzględnie unikać wysoce sedatywnych preparatów z dużymi dawkami waleriany, jeśli podczas lotu czy wydarzenia wymagana jest pełna czujność.

Czy można stosować leki uspokajające przed gastroskopią, operacją lub wizytą u dentysty?

Nie na własną rękę – stosowanie jakichkolwiek leków uspokajających – w tym również ziołowych preparatów bez recepty – przed zabiegami medycznymi, operacjami czy zabiegami w znieczuleniu należy każdorazowo skonsultować z lekarzem prowadzącym, anestezjologiem lub stomatologiem. Wyciągi roślinne (na przykład z waleriany czy dziurawca) mogą wchodzić w niebezpieczne interakcje ze środkami znieczulającymi, anestetykami oraz lekami przeciwbólowymi, nasilając ich działanie lub zmieniając metabolizm wątrobowy. Ponadto niektóre zioła mogą wpływać na krzepliwość krwi lub ciśnienie tętnicze podczas zabiegu. W przypadku skrajnego lęku przed wizytą u dentysty lub gastroskopią, lekarz może samodzielnie przepisać bezpieczną i odpowiednio dobraną premedykację farmakologiczną.

Jak stosować leki na nerwy i stres? Przeciwwskazania, interakcje i środki ostrożności

Mimo, że ziołowe leki uspokajające i suplementy na stres są dostępne bez recepty, to w ich składzie znajdują się farmakologicznie czynne substancje, których nieprawidłowe użycie może prowadzić do negatywnych następstw (na przykład u niektórych grup pacjentów, u osób zażywających określone leki czy cierpiących na schorzenia, w których przyjmowanie ziół jest przeciwwskazane). Wśród ogólnych przeciwwskazań do stosowania leków uspokajających bez recepty można wymienić:

• okres ciąży i karmienia piersią. Większość surowców ziołowych (w tym kozłek lekarski, męczennica, dziurawiec) nie posiada wystarczających badań potwierdzających bezpieczeństwo ich stosowania u kobiet w ciąży i w okresie laktacji. Niektóre substancje mogą przechodzić do mleka matki, przenikać przez łożysko lub nawet stymulować skurcze macicy, dlatego w tym okresie zażywanie preparatów uspokajających wymaga bezwzględnej konsultacji z ginekologiem;
• wiek dziecięcy. Większość silniej działających leków ziołowych w tabletkach nie jest wskazana dla dzieci poniżej 12 roku życia (a niektórych nie można stosować nawet u nastolatków poniżej 18 roku życia), ze względu na brak badań klinicznych oraz ryzyko nadmiernej sedacji. Dla młodszych dzieci przeznaczone są jedynie dedykowane, łagodne preparaty wyciszające, które należy dobrać podczas konsultacji z pediatrą;
• niewydolność wątroby lub nerek. Oba te narządy spełniają funkcje metaboliczne oraz wydalnicze, biorąc udział w procesach przetwarzania substancji zawartych w lekach – w tym lekach na receptę. Niestety, bardzo wysokie dawki ziół mogą obciążać te organy i sprzyjać pogorszeniu ich funkcjonowania;
• nadwrażliwość i alergie. Uczulenie na którąkolwiek ze składowych preparatu (na przykład na rośliny z rodziny astrowatych czy na substancję pomocniczą) stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do jego przyjmowania.

Z czym nie łączyć leków na uspokojenie? Z jakimi substancjami wchodzą w interakcje?

Wśród najważniejszych zasad przyjmowania leków bez recepty na uspokojenie i stres dotyczących zapobiegania ewentualnym interakcjom można wyróżnić:

• bezwzględny zakaz łączenia z alkoholem. Alkohol potęguje hamujące działanie preparatów uspokajających na ośrodkowy układ nerwowy. Połączenie ziołowych środków sedatywnych z alkoholem może prowadzić do niebezpiecznego zaburzenia świadomości, znacznego spowolnienia reakcji, zaburzeń równowagi, a w skrajnych przypadkach – do depresji ośrodka oddechowego;
• unikanie przyjmowania leków psychotropowych, nasennych i przeciwlękowych na receptę z ziołami. Nie wolno równolegle stosować ziół uspokajających (waleriana, passiflora, dziurawiec) z lekami z grupy benzodiazepin, barbituranów, SSRI czy SNRI. Może to doprowadzić do groźnego nasilenia sedacji, zaburzeń poznawczych lub wystąpienia zespołu serotoninowego (szczególnie w przypadku dziurawca);
• ostrożność przy przyjmowaniu leków przeciwzakrzepowych, antykoncepcyjnych i innych. Dla przykładu, dziurawiec zwyczajny osłabia działanie doustnych środków antykoncepcyjnych, leków przeciwzakrzepowych, leków immunosupresyjnych oraz glikozydów nasercowych. O interakcjach pomiędzy przyjmowanymi lekami a preparatami ziołowymi na uspokojenie powinni z lekarzem porozmawiać pacjenci diabetologiczni, kardiologiczni, cierpiący na padaczkę czy choroby autoimmunologiczne (ogólnie – pacjenci leczeni przewlekle);
• unikanie przyjmowania preparatów ziołowych i innych przed zabiegami i znieczuleniem. Przed operacją lub zabiegami wykonywanymi w znieczuleniu należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych preparatach, również tych dostępnych bez recepty. Niektóre składniki roślinne – tak, jak zostało to już wspomniane powyżej – mogą wpływać na działanie leków stosowanych podczas znieczulenia lub zwiększać ryzyko działań niepożądanych.

UWAGA! W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących łączenia leków uspokajających bez recepty z lekami przyjmowanymi na stałe przez pacjenta, należy bezwzględnie zwrócić się o poradę do lekarza lub farmaceuty!

Czy przy stosowaniu leków na uspokojenie można pić kawę?

Tak – przy czym zaleca się zachowanie znacznego odstępu czasowego oraz umiaru. Kofeina zawarta w kawie działa przeciwstawnie do leków uspokajających – stymuluje ośrodkowy układ nerwowy, podnosi poziom adrenaliny i może zniwelować terapeutyczny efekt wyciszający ziół. Ponadto picie kawy w stanach silnego napięcia nerwowego może potęgować objawy somatyczne, takie jak kołatanie serca czy drżenie rąk. U osób wrażliwych połączenie kofeiny z wybranymi preparatami może z kolei prowadzić do podrażnienia żołądka.

Jakie leki uspokajające będą dobre dla cukrzyków i przy nadciśnieniu?

• Pacjenci cierpiący na cukrzycę powinni wybierać preparaty na uspokojenie w formie tabletek, kapsułek lub ziół do zaparzania, bezwzględnie unikając syropów i pastylek do ssania słodzonych cukrem (sacharozą, syropem glukozowo-fruktozowym lub innymi substancjami wpływającymi na glikemię).
• U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym szczególnie korzystne będą wyciągi z głogu oraz melisy, które dodatkowo wspomagają pracę układu krążenia i obniżają napięcie naczyniowe. Należy jednak unikać preparatów zawierających wyciąg z żeń-szenia, który u niektórych osób może powodować niepożądany wzrost ciśnienia krwi. Istotne jest także to, że leki uspokajające nie zastępują specjalistycznej farmakoterapii stosowanej przy nadciśnieniu.

Skutki uboczne i działania niepożądane – czy leki uspokajające bez recepty otumaniają i powodują senność?

Chociaż dostępne bez recepty środki ziołowe i suplementy są ogólnie dobrze tolerowane przez organizm, mogą wywoływać działania niepożądane – szczególnie w przypadku przekroczenia zalecanych dawek lub indywidualnej wrażliwości na dany składnik. Najczęstsze, potencjalne skutki uboczne obejmują:

• uczucie senności i znużenia w ciągu dnia. Występuje głównie po zastosowaniu preparatów o silnym działaniu sedatywnym (na przykład z wysokim stężeniem waleriany lub szyszek chmielu), przyjmowanych w godzinach porannych lub popołudniowych;
• spadek koncentracji i spowolnienie czasu reakcji. Pacjent może odczuwać subiektywne uczucie rozkojarzenia, wydłużenia czasu odpowiedzi na bodźce oraz wrażenie lekkiego „otumanienia”, co utrudnia wykonywanie zadań wymagających precyzji (w tym prowadzenie pojazdów czy obsługę maszyn);
• dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. U osób z wrażliwym żołądkiem ekstrakty ziołowe mogą sporadycznie wywoływać nudności, skurczowe bóle brzucha, zgagę lub luźne stolce;
• reakcje fototoksyczne i alergiczne. Stosowanie preparatów z dziurawcem przy jednoczesnej ekspozycji na promieniowanie słoneczne (UV) może prowadzić do podrażnień skóry i powstawania przebarwień, a niektóre zioła u alergików zwiększają ryzyko wystąpienia wysypki (w tym w postaci pokrzywki czy czerwonych plam na skórze).

Czy leki na uspokojenie obniżają ciśnienie i/lub puls?

Tak – w nieznawczym stopniu. Większość ziołowych leków na uspokojenie wykazuje łagodne działanie obniżające ciśnienie tętnicze krwi oraz zwalniające akcję serca (puls), przy czym efekt ten nie występuje u każdego i zwykle nie ma znaczenia terapeutycznego. Warto jednak pamiętać, że u osób z wyjściowo niskim ciśnieniem (hipotonią) preparaty te mogą sporadycznie wywołać uczucie osłabienia – działanie to jest jednak łagodne i nieporównywalnie słabsze niż w przypadku specjalistycznych leków kardiologicznych. Niemniej, w przypadku znacznych spadków ciśnienia, omdleń lub zawrotów głowy, konieczna jest konsultacja lekarska.

Czy istnieje ryzyko uzależnienia od leków uspokajających bez recepty?

Co do zasady – nie. Ziołowe leki uspokajające oraz suplementy diety dostępne bez recepty nie wykazują potencjału uzależniającego w wymiarze fizycznym i biologicznym, charakterystycznego dla silnych leków syntetycznych (jak benzodiazepiny). Dzięki temu nie prowadzą do rozwoju tolerancji (potrzeby zwiększania dawki dla uzyskania tego samego efektu), ani do zespołu odstawiennego po zaprzestaniu ich przyjmowania. Istnieje jednak niewielkie ryzyko wykształcenia uzależnienia psychicznego, polegającego na subiektywnym przekonaniu pacjenta, że bez przyjęcia tabletki nie będzie w stanie poradzić sobie ze stresem lub spokojnie przespać nocy – i to właśnie z tego względu zaleca się stosowanie środków uspokajających doraźnie lub w krótkich cyklach, w połączeniu z pracą nad higieną życia i metodami radzenia sobie ze stresem.

Czy stosowanie leków uspokajających wpływa na kierującego pojazdami?

Tak – jeśli leki ziołowe na uspokojenie zostaną źle dobrane, będą przyjęte w niewłaściwej dawce lub w nieodpowiedniej porze. Wyciągi z kozłka lekarskiego, szyszek chmielu czy passiflory, szczególnie przyjmowane w wyższych dawkach i w godzinach porannych, mogą spowalniać czas reakcji, obniżać czujność i wywoływać senność. Podobnie preparaty zawierające alkohol (krople, nalewki) są bezwzględnie przeciwwskazane u kierowców. W przypadku konieczności prowadzenie samochodu, bezpieczniejszym wyborem będą preparaty o działaniu ściśle adaptogennym lub relaksującym bez sedacji, takie jak l-teanina, magnez z witaminą B6 czy suplementy z ashwagandhą – przyjmowane zgodnie z zaleceniami producenta.

Leki uspokajające na receptę – rodzaje i charakterystyka. Kiedy zgłosić się po leki do psychiatry?

Gdy ziołowe preparaty OTC i suplementy diety okazują się niewystarczające, a poziom lęku, stresu czy zaburzeń nastroju uniemożliwia codzienne funkcjonowanie, niezbędna staje się wizyta u lekarza psychiatry. Do kluczowych sygnałów alarmowych należą: napady paniki, przewlekłe stany lękowe, ciągła bezsenność trwająca ponad miesiąc, myśli rezygnacyjne oraz silne objawy somatyczne uniemożliwiające pracę czy naukę.

Psychiatra, po dokładnym wywiadzie i ewentualnych badaniach czy testach psychologicznych, będzie w stanie zaproponować pacjentowi farmakoterapię dostępną na receptę. Może ona uwzględniać przepisanie takich leków, jak:

• leki działające doraźnie. Najpowszechniejsza w tej grupie jest hydroksyzyna, czyli lek przeciwhistaminowy I generacji o silnym działaniu uspokajającym, przeciwlękowym i rozkurczowym. Działa stosunkowo szybko i jest często stosowana w doraźnym łagodzeniu stanów napięcia i niepokoju oraz w zaburzeniach lękowych. Nie wykazuje potencjału uzależniającego, co czyni ją bezpieczną alternatywą dla benzodiazepin;
• benzodiazepiny (w tym, przykładowo, alprazolam, lorazepam, diazepam i inne). To grupa bardzo silnych leków przeciwlękowych, uspokajających, nasennych i rozluźniających mięśnie. Przynoszą natychmiastową ulgę w ostrych stanach lękowych i napadach paniki, natomiast z uwagi na wysokie ryzyko uzależnienia fizycznego i psychicznego oraz rozwój tolerancji, benzodiazepiny mogą być stosowane wyłącznie pod ścisłą kontrolą lekarską, doraźnie lub przez okres nie dłuższy niż 2-4 tygodnie;
• leki z grupy SSRI i SNRI (przykładowo – sertralina, escitalopram, wenlafaksyna i inne). Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) oraz noradrenaliny (SNRI) stanowią podstawę długofalowej terapii zaburzeń lękowych, depresyjnych i nerwicowych. Nie działają doraźnie – pierwszy efekt terapeutyczny ujawnia się zazwyczaj po 2-4 tygodniach regularnego przyjmowania. Są bezpieczne i przeznaczone do wielomiesięcznego leczenia stabilizującego pracę układu nerwowego;
• atypowe leki na uspokojenie (pregabalina, leki przeciwpsychotyczne i inne). Pregabalina, co do zasady, jest lekiem przeciwdrgawkowym i przeciwpadaczkowym, natomiast wykazuje skuteczność również w leczeniu zaburzeń lękowych uogólnionych (GAD). W małych dawkach stosuje się również atypowe leki przeciwpsychotyczne (takie jak kwetiapina czy olanzapina), które wykazują silne działanie wyciszające, stabilizujące nastrój i ułatwiające zasypianie w trudnych przypadkach nerwic i zaburzeń afektywnych.

Czy psycholog lub lekarz rodzinny mogą przepisać leki uspokajające?

Psycholog – nie może tego zrobić, natomiast lekarz rodzinny tak – może wystawić receptę. Psycholog nie jest lekarzem medycyny, w związku z czym nie posiada uprawnień do wystawiania recept na jakiekolwiek leki – w tym preparaty uspokajające. Z kolei lekarz POZ (lekarz rodzinny) posiada pełne prawo do wystawiania recept na leki uspokajające i przeciwlękowe. Może on przepisać podstawowe środki doraźne (na przykład hydroksyzynę) lub kontynuować leczenie zlecone wcześniej przez psychiatrę.

Czy leki uspokajające od psychiatry działają na nerwicę?

Tak, nowoczesne leki uspokajające i przeciwlękowe przepisywane przez psychiatrę stanowią niezwykle skuteczny element leczenia farmakologicznego zaburzeń lękowych (określanych dawniej mianem nerwicy). Preparaty z grupy SSRI, SNRI oraz pregabalina dają efekt wyciszenia stałego lęku uogólnionego, zahamowania napadów paniki oraz redukcji męczących objawów somatycznych nerwicy (w tym drżenia, duszności, kołatania serca, ścisku w klatce piersiowej). Należy jednak pamiętać, że farmakoterapia zaburzeń lękowych leczy przede wszystkim objawy. Aby osiągnąć trwałą poprawę i wyeliminować przyczyny problemu, najbardziej zalecanym postępowaniem jest połączenie farmakoterapii z psychoterapią (o czym więcej informacji znajduje się w artykule Zaburzenia lękowe (potocznie – nerwica lękowa). Objawy lęku, diagnoza, terapia i leczenie farmakologiczne).

Czy leki uspokajające na receptę mogą zmniejszyć agresję?

Tak – o ile agresja wynika z nadmiernego pobudzenia układu nerwowego, silnego stresu, stanów lękowych lub zaburzeń afektywnych, a przyczyna została rozpoznana prawidłowo. Środki takie jak hydroksyzyna, benzodiazepiny czy niektóre atypowe leki przeciwpsychotyczne obniżają poziom wzbudzenia psychomotorycznego, działają wyciszająco i stabilizują reakcje emocjonalne pacjenta. Warto jednak zaznaczyć, że dobór preparatu musi być precyzyjnie dostosowany do przyczyny agresji przez lekarza psychiatrę, ponieważ u niektórych osób – na przykład będących pod wpływem określonych substancji – część leków (w tym benzodiazepiny) mogą wyjątkowo wywołać tak zwaną reakcję paradoksalną, objawiającą się nasileniem pobudzenia i agresji, co wymaga natychmiastowej korekty leczenia.

Powyższy opis kategorii leków bez recepty na uspokojenie oraz suplementów diety na stres powstał pod opieką merytoryczną magister farmacji Izabeli Kurowskiej. Osoby chcące dowiedzieć się więcej o tym, w jaki sposób stres wpływa na funkcjonowanie człowieka nie tylko w sferze emocjonalnej, ale również somatycznej, zapraszamy do lektury artykułu dostępnego w Poradniku Olmed: Stres – czym jest stres, objawy i skutki stresy, techniki radzenia sobie ze stresem.

Źródła: