SIBO (zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego) – przyczyny, dieta, objawy i leczenie zespołu SIBO

Czym jest SIBO (zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego)?

Prawidłowa flora bakteryjna przewodu pokarmowego jest kluczowym elementem nie tylko dla procesów trawienia, ale także poprawnej pracy układu odpornościowego. Na liczbę bakterii w jelitach oraz ich rodzaj ma wpływ wiele czynników takich jak antybiotykoterapia i inne leki, alkohol, dieta, styl życia czy aspekty psychologiczne. SIBO (ang. small intestinal bacterial overgrowth) to zaburzenie nazywane często zespołem przerostu bakteryjnego jelita cienkiego. W jego przebiegu obserwuje się nadmierną ilość bakterii w jelicie cienkim i/lub ich nietypowy rodzaj (np. występowanie bakterii charakterystycznych dla jelita grubego). U większości pacjentów rozrost flory bakteryjnej dotyczy więcej niż jednego szczepu bakterii. Do objawów SIBO zaliczamy m.in. nadmiar gazów jelitowych, biegunki i uczucie pełności w jamie brzusznej. Leczenie rozrostu bakteryjnego SIBO opiera się na antybiotykoterapii.

Jak w przypadku SIBO dochodzi do przerostu bakteryjnego w jelicie cienkim?

Jelito cienkie w warunkach zdrowia jest stosunkowo ubogie w bakterie - utrzymują je w ryzach kwas żołądkowy, żółć oraz sprawna motoryka jelit, która na bieżąco "wymiata" nadmiar mikroorganizmów w stronę jelita grubego. W przypadku SIBO dochodzi do zaburzenia tej równowagi: bakterie namnażają się w jelicie cienkim w nadmiarze albo pojawiają się tam szczepy, które normalnie bytują w jelicie grubym. Do powstawania SIBO może dochodzić na wiele różnych sposobów. Winne może być m.in. osłabienie naturalnych barier ochronnych, zaburzenia motoryki, a czasami współistniejąca choroba przewlekła. Niezależnie od przyczyny efekt jest podobny: nadmiar bakterii zaczyna fermentować spożywane pokarmy jeszcze w jelicie cienkim, produkując gazy, które odpowiadają za większość dokuczliwych objawów SIBO.

Częstość występowania SIBO

W przypadku SIBO częstość występowania w populacji ogólnej jest ciężka do precyzyjnego określenia. Szacuje się, że może dotyczyć od 2,5 nawet do 22% społeczeństwa. Rozrost bakterii częściej jest obserwowany u pacjentów z zespołem jelita nadwrażliwego. Ocenia się, że w tej grupie pacjentów SIBO może występować nawet u 35-80%. Co ciekawe, podwyższony odsetek osób z SIBO zauważalny jest także w grupie pacjentów otyłych.

SIBO i IMO - rodzaje przerostu bakteryjnego jelita cienkiego

Warto wiedzieć, że SIBO nie jest jednym, jednolitym schorzeniem. W zależności od tego, jaki gaz produkują namnażające się mikroorganizmy, wyróżnia się dziś kilka podtypów. Najczęstszy jest wariant wodorowy, związany zwykle z biegunkami, a badania kliniczne pokazują, że to właśnie SIBO wodorowe jest najczęściej spotykanym podtypem, a w dalszej kolejności pojawia się typ metanowy i siarkowodorowy. Przerost archeonów produkujących metan określany jest dziś osobnym terminem - IMO (ang. intestinal methanogen overgrowth) i wiąże się głównie z zaparciami, a nie biegunką. Trzeci, najpóźniej poznany podtyp to nadprodukcja siarkowodoru, którą do niedawna trudno było w ogóle zdiagnozować, ponieważ standardowe testy oddechowe mierzyły tylko wodór i metan. Rozróżnienie SIBO i IMO jest o tyle istotne, gdyż oba stany wymagają nieco innego podejścia terapeutycznego.

Objawy SIBO

Objawy SIBO nie są charakterystyczne. Dolegliwości są podobne do tych występujących w różnych chorobach przewodu pokarmowego. Zdarza się także, że SIBO przebiega bezobjawowo. Wśród objawów zespołu rozrostu bakteryjnego wymienić można:

• bóle brzucha 
• biegunki 
• wzdęcia 
• uczucie pełności w brzuchu 
• dyskomfort w jamie brzusznej 
• zaparcia 

W ostrych przypadkach, biegunki mogą doprowadzić do utraty masy ciała, niedożywienia, obrzęków i niedoborów witaminowych.

Objawy SIBO są niespecyficzne

Objawy SIBO są niespecyficzne, co w praktyce oznacza, że bardzo łatwo pomylić je z innymi schorzeniami przewodu pokarmowego, przede wszystkim z zespołem jelita drażliwego (IBS). Do najczęstszych, dokuczliwych objawów należą wzdęcia, uczucie pełności w brzuchu, bóle brzucha oraz (w zależności od podtypu) biegunki lub zaparcia. U części osób SIBO przebiega w ogóle bezobjawowo, a u innych objawy nasilają się po posiłkach bogatych w węglowodany fermentujące. Ponieważ dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego w SIBO tak bardzo przypominają IBS, potwierdzenie diagnozy zawsze wymaga dodatkowych badań, a nie tylko oceny samych objawów.

SIBO – objawy spoza układu pokarmowego

Przewlekłe SIBO z powodu biegunek może prowadzić do niedożywienia i niedoborów witamin oraz minerałów. Szybki pasaż jelitowy powoduje niewystarczające wchłanianie składników odżywczych z jelita. Pacjenci są szczególnie narażeni na niedobór witaminy A, D i B12. Powoduje to szereg dolegliwości ze strony układu nerwowego, kostnego, a także wielu narządów.

Najczęstsze objawy niedoboru witaminy B12 to niedokrwistość megaloblastyczna, zmęczenie, nudności, brak apetytu, zaparcia lub biegunki. Czasami występują objawy psychiatryczne i neurologiczne: zaburzenia węchu i słuchu, drętwienie i/lub niedowład kończyn, zaburzenia chodu, zawroty głowy, otępienie, chwiejność nastroju, a nawet epizody manii lub depresji.

W przypadku zbyt niskiego stężenia witaminy D wzrasta ryzyko m.in. osteoporozy, chorób układu krążenia i niekorzystnych zmian neurologicznych. Pojawiać się mogą bóle mięśni, przewlekłe zmęczenie czy zwiększona podatność na infekcje. Niedobór witaminy A często powoduje nadmierne łuszczenie się i rogowacenie naskórka, suchość skóry, przerzedzenie i łamliwość włosów.

Objawy skórne i objawy neurologiczne w przebiegu SIBO

SIBO to nie tylko dolegliwości brzuszne. Coraz więcej danych wskazuje, że w przebiegu SIBO mogą pojawiać się także objawy spoza układu pokarmowego. Wśród nich wymienia się objawy skórne. Badacze zaobserwowali między innymi związek przerostu bakteryjnego z trądzikiem różowatym, gdzie stosowanie preparatu ziołowego łagodzącego SIBO poprawiało jednocześnie nasilenie zaczerwienienia twarzy u uczestników badania. Przeglądy literatury poświęcone powiązaniom SIBO z innymi chorobami wymienia wśród grup schorzeń towarzyszących zarówno choroby dermatologiczne, jak i neurologiczne, dzieląc powiązane z SIBO jednostki chorobowe na dwanaście grup - w tym choroby układu nerwowego oraz choroby skóry. Objawy neurologiczne wynikają najczęściej pośrednio z towarzyszącego SIBO niedoboru witaminy B12, który może dawać drętwienie kończyn, zaburzenia równowagi, problemy z pamięcią, a nawet wahania nastroju.

Przyczyny występowania SIBO

Przyczyny i leczenie przerostu bakteryjnego to temat, który jest coraz bardziej powszechny w gabinecie gastrologa. Przyczyn rozwoju SIBO może być wiele. Wymienić wśród nich można:

• zaburzenia motoryki jelit 
• zaburzenia wydzielania enzymów trawiennych i kwasów żółciowych 
• zbyt mała ilość kwasu solnego w soku żołądkowym 
• niepoprawne funkcjonowanie naturalnych barier np. zastawki krętniczo-kątniczej 
• stosowanie inhibitorów pompy protonowej (IPP) 
• niedobory odporności 
• nieprawidłowości anatomiczne przewodu pokarmowego (np. zwężenia, uchyłki, guzy jelit) 
• niezdrowy styl życia 
• niezbilansowana dieta 
• stres 
• czynniki psychologiczne 

Czynniki ryzyka wystąpienia SIBO

Zespół rozrostu flory bakteryjnej jelita cienkiego częściej niż w populacji ogólnej występuje w przebiegu niektórych chorób i zaburzeń. Na liście znajduje się m.in. zespół jelita drażliwego, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, marskość wątroby, niealkoholowe stłuszczenie wątroby, zespół krótkiego jelita, niedoczynność tarczycy, fibromialgia, akromegalia, trądzik różowaty, chłoniaki, białaczki, cukrzyca, alkoholizm. Przerost flory bakteryjnej jelita cienkiego występuje u niektórych pacjentów w trakcie lub okresie bezpośrednio po radioterapii okolicy brzucha.

Zespół jelita drażliwego (IBS) a przerost bakteryjny jelita cienkiego

Zespół przerostu flory bakteryjnej jelita znacznie częściej pojawia się u pacjentów z IBS. Ponadto, z uwagi na brak charakterystycznych objawów SIBO, często bywa mylone z zespołem jelita drażliwego. W obu zaburzeniach pojawiają się wzdęcia, uczucie pełności w brzuchu, biegunki i/lub zaparcia. Zarówno w SIBO, jak i w IBS zalecanym modelem żywienia jest dieta z ograniczeniem węglowodanów fermentujących.

Jak wydzielanie kwasu solnego w żołądku wpływa na powstawanie SIBO?

Jednym z kluczowych, choć wciąż niedocenianych mechanizmów chroniących jelito cienkie przed nadmiarem bakterii jest odpowiednie wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Silnie kwaśne środowisko żołądka (pH ok. 1-1,5) skutecznie neutralizuje większość mikroorganizmów, zanim zdążą przedostać się dalej do przewodu pokarmowego. Gdy te mechanizmy ochronne zawodzą, może dochodzić do przerostu bakteryjnego jelita cienkiego. Kiedy wydzielanie kwasu solnego w żołądku jest obniżone (co określa się jako hipochlorhydrię) bariera ta słabnie i bakteriom łatwiej jest skolonizować jelito cienkie. Do zmniejszonego wydzielania kwasu solnego może prowadzić przewlekłe stosowanie inhibitorów pompy protonowej, zakażenie Helicobacter pylori, podeszły wiek czy przebyte operacje żołądka. Co ciekawe, może działać to też w drugą stronę - nieprawidłowości w wydzielaniu kwasu żołądkowego towarzyszące refluksowi żołądkowo-przełykowemu również mogą sprzyjać rozwojowi SIBO, ułatwiając migrację bakterii w stronę jelita cienkiego.

Diagnostyka SIBO - wodorowy test oddechowy

Do ustalenia diagnozy SIBO stosowane jest mikrobiologiczne badanie treści jelitowej (pobranej najczęściej z jelita czczego lub dwunastnicy) oraz wodorowy test oddechowy z laktulozą.

Wytwarzanie wodoru u ludzi związane jest z aktywnością bakterii jelitowych fermentujących cukry. Wodór, który powstaje w jelicie jest wchłaniany do krwi, a następnie wydychany przez płuca. Im więcej wodoru w wydychanym powietrzu tym większa aktywność bakterii fermentujących. Są to podstawowe badania w kierunku SIBO. W celu poprawnego zdiagnozowania SIBO lekarze często zlecają wykonanie badań dodatkowych.

W diagnostyce SIBO najczęściej stosowane badania diagnostyczne to:

• endoskopia z badaniem bakteriologicznym treści pobranej z jelita 
• wodorowy test oddechowy 
• RTG przewodu pokarmowego 
• badanie stężenia witaminy B12, kwasu foliowego i albumin 
• morfologia krwi 

Podstawą rozpoznania SIBO pozostaje test oddechowy SIBO, który polega na pomiarze stężenia gazów w wydychanym powietrzu po spożyciu roztworu laktulozy lub glukozy. Przez lata standardowe testy mierzyły tylko wodór i metan, jednak nowsze, czterogazowe testy oddechowe pozwalają dziś zmierzyć również poziom siarkowodoru, co znacznie ułatwia rozpoznanie trzeciego, wcześniej "niewidocznego" podtypu SIBO. Pomiar wykonuje się zwykle kilkukrotnie w odstępach czasu po podaniu roztworu testowego, co pozwala prześledzić dynamikę narastania stężenia gazów. Poza testem oddechowym w diagnostyce SIBO stosuje się także badanie mikrobiologiczne treści pobranej bezpośrednio z jelita cienkiego (uznawane za złoty standard, choć rzadziej wykonywane ze względu na inwazyjność), a także badania dodatkowe, takie jak stężenie witaminy B12, kwasu foliowego, albumin czy morfologia krwi, które pomagają ocenić skutki przewlekłego SIBO dla całego organizmu.

Podejrzewasz u siebie SIBO? Do jakiego lekarza się zgłosić i kto leczeniem SIBO się zajmuje?

Jeśli podejrzewasz u siebie SIBO - zwłaszcza gdy dokuczliwe wzdęcia, bóle brzucha czy zmiany rytmu wypróżnień utrzymują się mimo leczenia dietetycznego lub farmakologicznego innych schorzeń, warto zgłosić się do gastroenterologa. To właśnie ten specjalista najczęściej zajmuje się leczeniem SIBO, ponieważ dysponuje dostępem do testów oddechowych i innych badań pozwalających potwierdzić lub wykluczyć rozpoznanie. Konsultacji wymaga też sytuacja, w której objawom jelitowym towarzyszą sygnały alarmowe, takie jak niezamierzona utrata masy ciała, niedokrwistość czy objawy niedoborów witaminowych - mogą one świadczyć o bardziej zaawansowanym, przewlekłym przebiegu SIBO.

Leczenie SIBO

Jak wygląda leczenie rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego? Podstawą leczenia SIBO jest antybiotykoterapia oraz leczenie choroby podstawowej, która mogła doprowadzić do zaburzeń flory np. terapia zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego czy wydzielania enzymów trawiennych. Należy również przeanalizować leki, jakie przyjmuje pacjent. Kwestią sporną jest stosowanie probiotyków w leczeniu SIBO. Pozwalają one przywrócić naturalną równowagę mikroflory jelitowej, jednak u części pacjentów mogą nasilać wzdęcia. Nie bez znaczenia w terapii pozostaje zdrowy styl życia oraz zbilansowana dieta. W przypadku niedoborów witamin i/lub składników mineralnych dobierana jest odpowiednia suplementacja.

Lekiem pierwszego wyboru w leczeniu SIBO jest rifaksymina - antybiotyk działający niemal wyłącznie miejscowo w świetle jelita, praktycznie niewchłaniający się do krwiobiegu, co ogranicza ryzyko ogólnoustrojowych skutków ubocznych. Standardowy schemat trwa około dwóch tygodni, a badania wskazują na eradykację bakterii na poziomie 60-80% w potwierdzonych przypadkach.  Konkretna dawka i czas trwania kuracji, dobrane przez lekarza, mają realne znaczenie dla skuteczności leczenia.

Warto wiedzieć, że taki antybiotyk dobrze radzi sobie z SIBO wodorowym, ale w przypadku metanowego przerostu (IMO) często łączy się go z drugim preparatem (neomycyną lub metronidazolem), ponieważ mikroorganizmy produkujące metan reagują na leczenie inaczej niż typowe bakterie.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie zespołu SIBO?

Diagnostyka i leczenie SIBO jest coraz bardziej popularnym tematem. Na szczęście u większości pacjentów z SIBO pełne wyleczenie jest możliwe po zastosowaniu antybiotykoterapii (czasami kurację trzeba przeprowadzić dwukrotnie). Jeżeli przyczyną SIBO są zmiany anatomiczne w jelicie, objawy choroby nie ustąpią na trwałe bez chirurgicznej korekcji nieprawidłowości anatomicznych.

Dieta w SIBO - rodzaje

Dieta odgrywa kluczową rolę w łagodzeniu objawów SIBO, choć sama nie wyleczy przerostu bakteryjnego. Sposób żywienia to leczenie uzupełniające obok antybiotykoterapii, a nie jej zamiennik.

Dieta low FODMAP

Najczęściej stosowanym modelem żywienia jest dieta ograniczająca spożycie fermentujących oligo-, di- i monosacharydów oraz polioli (m.in. fruktozy, laktozy, sorbitolu czy ksylitolu). Te cukry są szybko rozkładane przez bakterie jelitowe, co prowadzi do gromadzenia się gazów i wody w jelicie, a w efekcie do wzdęć, bólu brzucha i biegunek.

W restrykcyjnej wersji diety trzeba na jakiś czas wyeliminować m.in.:

• nabiał (sery, mleko, jogurty, lody),
• część owoców - jabłka, gruszki, wiśnie, mango, morele,
• niektóre warzywa - cebulę, czosnek, brokuły, rośliny strączkowe,
• produkty zbożowe zawierające gluten.

Po tym etapie stopniowo wprowadza się poszczególne grupy produktów, obserwując reakcję organizmu. To etap, który najlepiej przejść pod okiem dietetyka . Źle zbilansowana dieta eliminacyjna może sama w sobie prowadzić do niedoborów pokarmowych. Więcej informacji dotyczących tego rodzaju żywienia dostępnych jest w artykule Dieta Low FODMAP w zespole jelita drażliwego. Jak stosować dietę FODMAP? Produkty, zasady, przykładowy jadłospis.

Dieta SCD (Specific Carbohydrate Diet)

Bardziej restrykcyjny protokół, wywodzący się pierwotnie z dietetyki chorób zapalnych jelit. Opiera się na:

• wykluczeniu di- i polisacharydów oraz żywności wysoko przetworzonej,
• jadłospisie budowanym głównie wokół mięsa, jaj, wybranych warzyw i owoców,
• domowym jogurcie o długim czasie fermentacji.

Dieta GAPS (Gut and Psychology Syndrome Diet)

Idzie jeszcze dalej niż SCD, łącząc jej założenia z dodatkowym wsparciem w postaci suplementacji i detoksykacji. Eliminuje niemal wszystko:

• produkty przetworzone i cukier,
• rośliny strączkowe,
• nabiał,
• kawę.

Ze względu na wysoki stopień restrykcji GAPS bywa trudna do utrzymania i powinna być stosowana krótkoterminowo, najlepiej pod nadzorem specjalisty.

Protokół dr Siebecker

Osobną, popularną ścieżkę proponuje protokół opracowany przez jedną z czołowych badaczek SIBO na bazie diet SCD i low FODMAP oraz jej wieloletniego doświadczenia klinicznego:

1. rozpoczęcie od bardziej restrykcyjnej fazy (SCD lub GAPS),
2. stopniowe wprowadzanie produktów niskofodmapowych,
3. cały proces trwa minimum dwa miesiące,
4. dodatkowo zaleca się obróbkę termiczną posiłków (gotowanie, obieranie ze skórki, rozdrabnianie), ułatwiającą trawienie na początkowym etapie.

Dieta elementarna

Niektórzy specjaliści wspominają o niej jako opcji wspomagającej - opartej na płynnych preparatach odżywczych, łatwo przyswajalnych bez udziału trawienia bakteryjnego. Jej skuteczność w SIBO nie została jednak jeszcze potwierdzona wystarczającą liczbą badań.

Decyzję o wyborze konkretnej diety najlepiej podjąć wspólnie z lekarzem prowadzącym leczenie SIBO i dietetykiem klinicznym, zamiast wdrażać ją samodzielnie na podstawie internetowych zaleceń.

W Poradniku Olmed dostępny jest kompleksowy poradnik dotyczący postępowania dietetycznego w SIBO: Dieta w SIBO - co jeść a czego unikać w zespole rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego? Data Low FODMAP, leczenie SIBO, zalecenia dietetyczne.

Podsumowanie

SIBO to złożony problem, który nie ogranicza się do dolegliwości trawiennych - może dawać objawy skórne, neurologiczne, a nieleczone prowadzić do poważnych niedoborów pokarmowych. Ze względu na to, iż objawy SIBO są niespecyficzne i łatwo pomylić je z innymi schorzeniami przewodu pokarmowego, istotne jest właściwe rozpoznanie SIBO za pomocą testu oddechowego i (w razie potrzeby) badań dodatkowych. Skuteczne leczenie wymaga podejścia dwutorowego: ograniczenia nadmiaru bakterii (najczęściej za pomocą antybiotyku) oraz zaadresowania przyczyny leżącej u podłoża problemu, czy to niedostatecznego wydzielania kwasu solnego w żołądku, czy zaburzeń motoryki jelit. Tylko takie kompleksowe podejście realnie zmniejsza ryzyko nawrotu i pozwala na trwałą poprawę samopoczucia.

SIBO - pytania najczęściej zadawane przez pacjentów apteki Olmed

1. Czego nie wolno jeść przy SIBO?

Przy SIBO nie ma jednej listy produktów całkowicie zakazanych dla każdego pacjenta. Objawy często nasilają produkty bogate w fermentujące węglowodany, takie jak cebula, czosnek, niektóre strączki czy duże ilości niektórych owoców. Czasowe ograniczenie produktów typu FODMAP może zmniejszyć wzdęcia i inne dolegliwości, ale powinno być odpowiednio zaplanowane. Dieta nie leczy jednak przyczyny SIBO, dlatego warto skonsultować ją ze specjalistą.

2. Czym grozi nieleczone SIBO?

Nieleczone SIBO może prowadzić do przewlekłych wzdęć, bólu brzucha, biegunek, zaparć i innych zaburzeń trawienia. W niektórych przypadkach nadmierny rozrost bakterii może zaburzać wchłanianie składników odżywczych, m.in. witaminy B12. Długotrwałe problemy z wchłanianiem mogą sprzyjać z kolei niedoborom i utracie masy ciała. Ważne jest również ustalenie i leczenie przyczyny, która doprowadziła do rozwoju SIBO.

3. Jak wygląda brzuch osoby z SIBO?

Brzuch przy SIBO może być wyraźnie wzdęty, szczególnie po posiłkach. U części osób rano jest stosunkowo płaski, a w ciągu dnia stopniowo się powiększa na skutek gromadzenia gazów. Może temu towarzyszyć uczucie pełności, rozpierania lub napięcia w jamie brzusznej. Wygląd brzucha nie jest jednak charakterystyczny wyłącznie dla SIBO i nie pozwala samodzielnie rozpoznać tego zaburzenia.

4. Jak wykonać test na SIBO w domu?

Domowy test na SIBO (a właściwie test wysyłkowy) jest najczęściej testem oddechowym, w którym po wypiciu specjalnego roztworu pobiera się próbki wydychanego powietrza w określonych odstępach czasu. Następnie próbki są odsyłane przez pacjenta do laboratorium i analizowane pod kątem stężenia wodoru i metanu. Test najlepiej wykonywać zgodnie z instrukcją producenta i skonsultować wynik z lekarzem.

5. Czy kiszonki są dobre na SIBO?

Kiszonki nie są automatycznie przeciwwskazane przy SIBO, ale u części osób mogą nasilać dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Produkty fermentowane mogą zawierać związki, które nie są dobrze tolerowane przez osoby z wrażliwym układem trawiennym. Jeśli po kiszonej kapuście, ogórkach lub innych kiszonkach pojawiają się nasilone wzdęcia czy ból brzucha, warto ograniczyć ich ilość. Tolerancja jest indywidualna, dlatego nie ma potrzeby eliminowania wszystkich kiszonek bez wyraźnej przyczyny.

6. Czy przy SIBO można jeść chleb?

Przy SIBO można jeść chleb, ale jego tolerancja może być różna u poszczególnych osób. Problemy częściej mogą powodować chleby zawierające większe ilości niektórych fermentujących węglowodanów, szczególnie przy dużych porcjach. Niektóre osoby lepiej tolerują pieczywo na zakwasie lub produkty o prostszym składzie. Nie ma jednak potrzeby automatycznego wykluczania wszystkich produktów zawierających gluten, jeśli nie występują ku temu inne wskazania.

7. Gdzie bolą jelita przy SIBO?

Ból związany z SIBO najczęściej jest odczuwany w obrębie brzucha i może mieć różne umiejscowienie. U niektórych osób pojawia się w środkowej lub górnej części brzucha, a u innych jest bardziej rozlany i trudny do dokładnego wskazania. Dolegliwości często współwystępują ze wzdęciami, uczuciem rozpierania i zmianami rytmu wypróżnień. Samo miejsce bólu nie pozwala jednak stwierdzić, że jego przyczyną jest SIBO.

8. Jakie są nietypowe objawy SIBO?

Poza typowymi wzdęciami, bólami brzucha i zaburzeniami wypróżniania SIBO może wiązać się z mniej charakterystycznymi dolegliwościami. Mogą pojawić się m.in. uczucie nadmiernej pełności po posiłkach, nudności, zmęczenie czy niezamierzona utrata masy ciała. Przy zaburzeniach wchłaniania mogą również wystąpić objawy niedoborów niektórych składników odżywczych. Takie symptomy mają jednak wiele możliwych przyczyn i nie powinny być traktowane jako dowód SIBO.

9. Czy przy SIBO się chudnie?

SIBO może być związane z utratą masy ciała, ale nie jest to objaw występujący u każdej osoby. Spadek wagi może wynikać m.in. z zaburzeń wchłaniania składników odżywczych, mniejszego apetytu lub ograniczania wielu produktów z powodu nasilonych dolegliwości. Niezamierzona i postępująca utrata masy ciała wymaga konsultacji lekarskiej. W takiej sytuacji ważne jest również wykluczenie innych chorób przewodu pokarmowego i przyczyn chudnięcia.

10. Czy przy SIBO należy brać probiotyki?

Probiotyki nie są obowiązkowym elementem leczenia SIBO i nie każdy pacjent odniesie z nich korzyść. Tak, jak zostało to podkreślone w powyższym artykule, wyniki badań dotyczących ich skuteczności w SIBO są niejednoznaczne, a u części osób suplementacja może nasilać wzdęcia lub inne dolegliwości. Jeśli probiotyk jest stosowany, warto dobrać konkretny szczep i preparat do sytuacji pacjenta, najlepiej po konsultacji ze specjalistą. Najważniejsze pozostaje ustalenie przyczyny SIBO i zastosowanie odpowiedniego leczenia.

Przypisy

1. Šuran, Jelena, et al. "IBS and SIBO: Gut Microbiota, Pathophysiology, and Non-Pharmacological Interventions." Antibiotics 15.3 (2026): 251. 
2. Wang, Zi-Teng, et al. "Correlation between gastroesophageal reflux disease and small intestinal bacterial overgrowth: analysis of intestinal microbiome and metabolic characteristics." Journal of Inflammation Research (2025): 33-51. 
3. Roszkowska, Paulina, et al. "Small intestinal bacterial overgrowth (SIBO) and twelve groups of related diseases—Current state of knowledge." Biomedicines 12.5 (2024): 1030. 
4. Gravina, Antonietta Gerarda, et al. "Adherence and effects derived from FODMAP diet on irritable bowel syndrome: A real life evaluation of a large follow-up observation."Nutrients 12.4 (2020): 928. 
5. Tap, Julien, et al. "Diet and gut microbiome interactions of relevance for symptoms in irritable bowel syndrome." Microbiome 9.1 (2021): 1-13. 
6. Liu, Jerry, et al. "Low-FODMAP diet for irritable bowel syndrome: what we know and what we have yet to learn." Annual review of medicine 71 (2020): 303-314. 
7. Sroka, Natalia, et al. "Show Me What You Have Inside–The Complex Interplay between SIBO and Multiple Medical Conditions–A Systematic Review." Nutrients 1 (2023): 90. 
8. Banaszak, Michalina, et al. "Association between Gut Dysbiosis and the Occurrence of SIBO, LIBO, SIFO and IMO." Microorganisms 3 (2023): 573. 
9. Guo, Huaizhu, et al. "Berberine and rifaximin effects on small intestinal bacterial overgrowth: Study protocol for an investigator-initiated, double-arm, open-label, randomized clinical trial (BRIEF-SIBO study)."Frontiers in Pharmacology 14 (2023): 279. 
10. Dietetyka kliniczna. Red. Grzymisławski, Marian. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2019.