Jakie leki stosować na anginę? Ranking preparatów wpomagających leczenie anginy

Preparaty na anginę - które z nich są niezbędne? Ranking preparatów i suplementów pomocnych w leczeniu anginy

Angina to jedna z najczęstszych chorób zakaźnych dróg oddechowych, niestety także jedna z najczęściej błędnie leczonych. Część chorych sięga wyłącznie po domowe sposoby, inni stosują antybiotyki pozostałe po poprzedniej infekcji. Tymczasem skuteczne leczenie anginy wymaga konkretnej wiedzy o tym, które preparaty są naprawdę niezbędne, które warto zastosować pomocniczo, a które mają jedynie drugorzędne znaczenie. W tym artykule znajdziesz ranking 10 preparatów uszeregowanych nie według jakości, lecz według tego, jak bardzo są potrzebne przy leczeniu anginy.

Angina – najważniejsze informacje

• Angina bakteryjna (ropna) jest najczęściej wywoływana przez paciorkowce z grupy A i wymaga leczenia antybiotykiem - domowe sposoby ani leki OTC nie zastąpią antybiotykoterapii. 
• Angina wirusowa nie wymaga antybiotyku - stosuje się wyłącznie leczenie objawowe. 
• Nieleczona angina bakteryjna może prowadzić do groźnych powikłań, m.in. ropnia okołomigdałkowego, gorączki reumatycznej czy zapalenia nerek. 
• Przy każdej antybiotykoterapii konieczna jest osłona probiotyczna - chroni mikroflorę jelitową i wspiera odporność w trakcie leczenia. 
• Chory przestaje zarażać 24 godziny po rozpoczęciu skutecznej antybiotykoterapii lub 7 dni od ustąpienia objawów. 

Objawy anginy

Angina bakteryjna i wirusowa dają podobne objawy, ale różnią się w kilku aspektach. Warto je znać, bo to od rodzaju infekcji zależy sposób leczenia.

Objawy anginy bakteryjnej u dorosłych:

• wysoka gorączka powyżej 38°C, czasem dochodząca do 40°C 
• silny ból gardła utrudniający połykanie 
• widoczne ropne naloty na migdałkach 
• powiększone węzły chłonne szyjne i podżuchwowe 
• brak kaszlu i kataru 

Objawy anginy bakteryjnej u dzieci:

• wysoka gorączka powyżej 38°C 
• silny ból gardła i ból podczas połykania 
• krwistoczerwony i obrzęknięty języczek podniebienny 
• wysięk śluzowy lub ropny na migdałkach 
• powiększone węzły chłonne szyjne 
• ból głowy, ból brzucha, nudności i wymioty 
• brak kaszlu 

Kiedy podejrzewać anginę wirusową?

Jeśli bólowi gardła towarzyszy katar, kaszel, chrypka lub bóle mięśni - infekcja ma najprawdopodobniej podłoże wirusowe. Gorączka bywa łagodniejsza lub w ogóle nie występuje. Angina wirusowa nie wymaga antybiotyku - leczenie jest wyłącznie objawowe.

Jak lekarz diagnozuje anginę bakteryjną?

Do oceny prawdopodobieństwa anginy bakteryjnej lekarze używają skali Centora w modyfikacji McIsaaca. Za każdy z poniższych objawów przyznawany jest 1 punkt:

• gorączka powyżej 38°C 
• powiększone przednie szyjne węzły chłonne 
• wysięk na migdałkach i ich obrzęk 
• brak kaszlu 
• wiek 3-14 lat (za wiek powyżej 45 lat odejmuje się 1 punkt) 

Wynik 4-5 punktów oznacza duże prawdopodobieństwo anginy bakteryjnej i zazwyczaj jest podstawą do natychmiastowego włączenia antybiotykoterapii. Wynik 2-3 punkty skłania lekarza do zlecenia szybkiego testu antygenowego (streptotest) lub wymazu z gardła. Wynik 0-1 punkt wskazuje na infekcję wirusową - stosuje się wtedy wyłącznie leczenie objawowe.

Zobacz też: Angina – objawy, leczenie i powikłania anginy

Czy anginę można leczyć w domu?

Domowe sposoby na anginę mogą łagodzić objawy i wspierać rekonwalescencję, ale przy anginie bakteryjnej nie zastąpią antybiotyku. Bez właściwego leczenia objawy mogą się utrzymywać lub nasilać, a ryzyko powikłań znacząco rośnie. Do najpoważniejszych powikłań nieleczonej anginy należą ropień okołomigdałkowy, gorączka reumatyczna, zapalenie mięśnia sercowego i kłębuszkowe zapalenie nerek. Właśnie dlatego przy podejrzeniu anginy bakteryjnej konieczna jest konsultacja lekarska - to od niej należy zacząć, nie od apteki.

Domowe metody mają natomiast realne znaczenie jako uzupełnienie terapii zaleconej przez lekarza. Jednym z najstarszych i najskuteczniejszych sposobów na łagodzenie bólu gardła jest płukanie gardła roztworem soli - łyżka soli rozpuszczona w szklance ciepłej wody, stosowana kilka razy dziennie, zmniejsza obrzęk śluzówki i działa antyseptycznie. Do płukania i picia sprawdzają się również napary ziołowe - szczególnie szałwia o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwzapalnym, rumianek o właściwościach łagodzących oraz napar z imbiru. Warto sięgać też po ciepły sok malinowy, herbatę z cytryną i miodem oraz napar z kwiatu bzu czarnego.

W medycynie naturalnej przy infekcjach gardła wykorzystuje się również propolis i miód manuka, które wykazują właściwości przeciwbakteryjne, a także rośliny o działaniu powlekającym i łagodzącym - prawoślaz lekarski zmniejsza podrażnienie błon śluzowych, tymianek działa bakteriobójczo i wykrztuśnie, a babka lancetowata przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie. Jak przy każdej infekcji kluczowe są też odpoczynek, najlepiej w łóżku, a także picie dużej ilości ciepłych płynów, które pomagają zbijać gorączkę i nawilżają podrażnione gardło.

Zobacz też: Czosnek pospolity – naturalny antybiotyk. Działanie i właściwości lecznicze czosnku.

Ranking preparatów stosowanych przy anginie

Ocena w tym rankingu nie dotyczy jakości produktu, lecz tego, jak bardzo niezbędny jest dany preparat w leczeniu anginy.

1. Kategoria "Niezbędne": antybiotyk indywidualnie dobrany przez lekarza

Angina bakteryjna nie wyleczy się bez antybiotyku. Żaden lek dostępny bez recepty, żaden suplement ani domowy sposób nie zastąpi celowanej antybiotykoterapii. Lekarz dobiera antybiotyk na podstawie objawów, a w razie potrzeby wykonuje wymaz z gardła, który pozwala zidentyfikować konkretny patogen. Samodzielne stosowanie antybiotyków pozostałych po poprzedniej chorobie lub pożyczonych od bliskich jest błędem - nieodpowiedni preparat lub zbyt krótka kuracja prowadzą do nawrotu infekcji i narastania oporności bakterii. Jeśli podejrzewasz anginę, pierwszym krokiem jest zawsze wizyta u lekarza.

2. Kategoria "Niezbędne": lek z ibuprofenem Przykład: Ibuprom Max Sprint 400 mg, kapsułki miękkie, 40 kapsułek

Ibuprofen to najważniejszy lek OTC w leczeniu anginy - działa jednocześnie przeciwzapalnie, przeciwbólowo i przeciwgorączkowo, co czyni go bardziej wszechstronnym niż sam paracetamol. Ibuprom Max Sprint zawiera ibuprofen w formie kapsułki miękkiej - substancja czynna jest już w niej rozpuszczona w makrogolu, dzięki czemu wchłania się szybciej niż klasyczna tabletka i szybciej przynosi ulgę w bólu gardła. Lek zmniejsza obrzęk i zaczerwienienie migdałków, łagodzi trudności z połykaniem i obniża gorączkę. Stosuje się go co 6-8 godzin, zawsze po posiłku - nigdy na czczo.

Zobacz też: Jak zbić gorączkę u dziecka i dorosłego?

3. Kategoria "Niezbędne": lek z paracetamolem Przykład: Apap 500 mg, 24 tabletki

Paracetamol to drugi filar leczenia objawowego anginy - szczególnie istotny dla osób, które nie mogą stosować ibuprofenu z powodu chorób żołądka, wrzodów, astmy aspirynowej lub przyjmowanych leków przeciwzakrzepowych. Apap skutecznie obniża gorączkę i łagodzi ból gardła, a przy tym jest jednym z najlepiej tolerowanych leków przeciwbólowych dostępnych bez recepty. Można go stosować naprzemiennie z ibuprofenem co 3-4 godziny, co pozwala na skuteczniejszą kontrolę bólu i gorączki przez całą dobę. U dzieci dawka wyliczana jest na podstawie wieku i masy ciała.

4. Kategoria "Bardzo przydatne": spray do gardła z benzydaminą Przykład: Tantum Verde Forte aerozol, 15 ml.

Tantum Verde Forte to jedyny spray do gardła z działaniem przeciwzapalnym - substancja czynna benzydamina należy do niesteroidowych leków przeciwzapalnych działających miejscowo. W odróżnieniu od zwykłych spreyów antyseptycznych nie tylko odkażają gardło, ale aktywnie hamuje stan zapalny bezpośrednio w tkankach migdałków i gardła. Wersja Forte zawiera podwójną dawkę benzydaminy w stosunku do klasycznego Tantum Verde, co przekłada się na silniejsze i szybsze działanie. Lek nie zawiera cukru, może być stosowany przez diabetyków. Można go bezpiecznie łączyć z ibuprofenem i paracetamolem.

Zobacz też: Ostry ból gardła - przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby na ostry ból gardła

5. Kategoria "Bardzo przydatne": miejscowy antyseptyk do ssania Przykład: Chlorchinaldin VP 2 mg, 20 tabletek do ssania

Chlorchinaldin VP to lek o działaniu miejscowym przeciwbakteryjnym, przeciwgrzybiczym - stosowany jako uzupełnienie antybiotykoterapii ogólnej przy anginie bakteryjnej. Tabletki do ssania zapewniają bezpośredni i długotrwały kontakt substancji czynnej z zainfekowaną śluzówką gardła i migdałków, co pomaga kontrolować florę bakteryjną w miejscu infekcji. Stosuje się jedną tabletkę co 1-2 godziny, maksymalnie 10 tabletek dziennie, poza posiłkami. Preparat jest szczególnie przydatny w pierwszych dniach anginy, gdy objawy miejscowe są najbardziej nasilone.

6. Kategoria "Bardzo przydatne": probiotyk wieloszczepowy Przykład: Vivomixx 112, 10 kapsułek.

Przy anginie bakteryjnej leczonej antybiotykiem probiotyk nie jest opcją - jest koniecznością. Antybiotyki niszczą nie tylko patogeny, ale też całą korzystną mikroflorę jelitową, co prowadzi do biegunek, wzdęć i osłabienia odporności. Vivomixx (obecnie CDS-formula) 112 zawiera tzw. Formułę De Simone - 8 szczepów żywych bakterii w klinicznie przebadanych proporcjach, w tym Lactobacillus acidophilus, Bifidobacterium breve i Streptococcus thermophilus, o łącznej zawartości 112 miliardów CFU w jednej kapsułce. Wszystkie szczepy posiadają certyfikowane numery DSM, co oznacza pełną identyfikowalność i powtarzalność składu. Probiotyk należy rozpocząć równocześnie z antybiotykiem, przyjmując go w kilkugodzinnym odstępie od jego dawki, i kontynuować jeszcze co najmniej tydzień po zakończeniu kuracji.

Zobacz też: Probiotyki - działanie, odkrycie, zastosowanie, właściwości zdrowotne

7. Kategoria "Wspomagające": preparat wspierający mikrobiom jelitowy Przykład: Revolife Microbiome Reborn, kapsułki dojelitowe

Revolife Microbiome Reborn to preparat z kategorii żywności specjalnego przeznaczenia medycznego, zweryfikowany przez specjalistów Uniwersytetu Medycznego w Łodzi - co oznacza wyższy standard kontroli jakości niż zwykłe suplementy diety. W odróżnieniu od klasycznego probiotyku nie dostarcza żywych szczepów bakterii, lecz działa na innym poziomie - maślan sodu odżywia komórki nabłonka jelitowego i wzmacnia śluzówkę jelit, laktoferyna wykazuje właściwości przeciwbakteryjne i immunomodulujące, a prebiotyk Frutalose stanowi pożywkę dla korzystnej mikroflory. Kapsułki kwasoodporne uwalniają składniki dopiero w jelicie grubym. Preparat jest szczególnie wartościowy dla osób zmagających się z nawracającymi infekcjami, u których odporność jest przewlekle osłabiona.

8. Kategoria "Wspomagające": nalewka z szałwii do płukania gardła Przykład: Tinctura Salviae płyn, 100 ml

Szałwia od wieków stosowana jest w leczeniu stanów zapalnych jamy ustnej i gardła, nie bez powodu. Nalewka z szałwii wykazuje udokumentowane działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne, a płukanie gardła rozcieńczonym roztworem usuwa bakterie i wydzielinę z powierzchni migdałków. Płukanie gardła preparatem szałwiowym zaleca się kilka razy dziennie - 5-10 ml nalewki rozcieńcza się w szklance przegotowanej, ostudzonej wody. To prosty, tani i skuteczny sposób na złagodzenie miejscowych objawów anginy, który można stosować równolegle z leczeniem farmakologicznym.

9. Kategoria "Wspomagające": witamina C Przykład: Solgar Ester-C Plus 1000 mg, kapsułki

Witamina C wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego i pomaga skrócić czas trwania infekcji - choć nie zastąpi antybiotyku przy anginie bakteryjnej. Solgar Ester-C Plus to buforowana forma witaminy C (L-askorbinian wapnia), łagodniejsza dla żołądka niż zwykły kwas askorbinowy, co ma znaczenie przy równoczesnym stosowaniu ibuprofenu lub paracetamolu. Preparat wzbogacono o bioflawonoidy cytrusowe, ekstrakt z dzikiej róży i acerolę, które działają synergistycznie z witaminą C.

Zobacz też: Witamina C – działanie i właściwości.

10. Kategoria "Wspomagające": spray propolisowy Przykład: Propolis Forte Spray, 20 ml.

Propolis wykazuje naturalne właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwzapalne - działa pomocniczo przy stanach zapalnych jamy ustnej i gardła towarzyszących anginie. Propolis Forte Spray aplikuje się bezpośrednio w jamie ustnej 1-3 psiknięcia preparatu do 4 razy dziennie, co zapewnia miejscowy kontakt ekstraktu propolisowego z zainfekowaną śluzówką. Preparat nie zawiera cukru i może być stosowany przez diabetyków. Spray propolisowy jest dobrym uzupełnieniem leczenia farmakologicznego, szczególnie dla osób szukających naturalnych preparatów wspomagających - nie zastępuje jednak żadnego z produktów wymienionych wyżej w rankingu.

Zobacz też: Propolis – właściwości i zastosowanie.

Profilaktyka - jak zmniejszyć ryzyko zachorowania?

Angina paciorkowcowa łatwo przenosi się drogą kropelkową, dlatego przy kontakcie z chorą osobą warto nosić maseczkę medyczną. Poza tym:

• często myj ręce i osłaniaj usta podczas kaszlu 
• wszystkie infekcje uszu i zatok lecz do końca - nieleczone mogą stanowić źródło bakterii 
• dbaj o odporność przez cały rok - pomocne są witamina D, witamina C, cynk, probiotyki, kwasy omega-3 i produkty pszczele takie jak propolis 
• unikaj przemęczenia i niedoboru snu, które osłabiają układ odpornościowy

Zobacz też: Nowoczesne sposoby wspierania odporności

Leczenie anginy - najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Co zrobić, aby szybko wyleczyć anginę?

Przy anginie najważniejsze jest odpowiednie leczenie i odpoczynek. Warto dużo pić, aby nawilżać gardło i zapobiegać odwodnieniu organizmu. Pomocne mogą być także preparaty łagodzące ból gardła oraz płukanki z soli lub ziół. Jeśli angina ma podłoże bakteryjne, lekarz może zalecić antybiotyk, który należy przyjmować zgodnie z zaleceniami. Ważne jest również unikanie wysiłku i dbanie o regenerację organizmu.

Czego nie wolno robić przy anginie?

Przy anginie nie należy lekceważyć objawów i forsować organizmu. Warto unikać bardzo zimnych lub drażniących napojów, które mogą nasilać ból gardła. Nie powinno się także przerywać antybiotykoterapii wcześniej, niż zaleci lekarz. Niewskazane jest palenie papierosów oraz przebywanie w zadymionych pomieszczeniach. Ważne jest także ograniczenie kontaktu z innymi osobami, ponieważ część rodzajów anginy może być zakaźna.

Czy angina powoduje wymioty?

Angina może czasami powodować nudności i wymioty, szczególnie u dzieci. Objawy te wynikają z silnej reakcji organizmu na infekcję oraz wysokiej gorączki. Ból gardła i trudności z przełykaniem również mogą wywoływać dyskomfort żołądkowy. W niektórych przypadkach pojawiają się także bóle brzucha i brak apetytu. Jeśli wymioty są nasilone lub prowadzą do odwodnienia, warto skonsultować się z lekarzem.

Czy anginę da się wyleczyć bez antybiotyku?

To zależy od przyczyny anginy. Angina wirusowa często ustępuje samoistnie i zwykle nie wymaga antybiotyków. Inaczej wygląda sytuacja przy anginie bakteryjnej, szczególnie wywołanej przez paciorkowce, gdzie antybiotyk jest konieczny. O rodzaju leczenia powinien zdecydować lekarz po ocenie objawów lub wykonaniu odpowiednich badań. Samodzielne stosowanie antybiotyków bez wskazań nie jest zalecane.

Jakie są babcine sposoby na anginę?

Do popularnych domowych sposobów należą płukanki gardła z solą lub naparem z szałwii. Wiele osób sięga także po miód, czosnek oraz ciepłe herbaty z cytryną i imbirem. Pomocne może być nawilżanie powietrza i odpoczynek w domu. Domowe metody mogą łagodzić objawy i wspierać regenerację organizmu, nie zastępują jednak konsultacji lekarskiej, zwłaszcza gdy objawy są silne lub długo się utrzymują.

Przypisy

1. Gajewski P. Interna Szczeklika. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2022. 
2. Bufalo, Michelle Cristiane, et al. "The immunomodulatory effect of propolis on receptors expression, cytokine production and fungicidal activity of human monocytes." Journal of Pharmacy and Pharmacology 66.10 (2014): 1497-1504
3. Gutiérrez, Saray, Sara L. Svahn, and Maria E. Johansson. "Effects of omega-3 fatty acids on immune cells." International journal of molecular sciences 20.20 (2019): 5028.
4. Galdeano, Carolina Maldonado, et al. "Beneficial effects of probiotic consumption on the immune system." Annals of Nutrition and Metabolism 74.2 (2019): 115-124. 
5. Kawalec W. Pediatria tom I-II, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2018.