Serotonina (hormon szczęścia) – badanie, niedobory, nadmiar serotoniny

Arykuł banner - Serotonina (hormon szczęścia) – badanie, niedobory, nadmiar serotoniny

Publikowane artykuły mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Dowiedz się więcej...

Serotonina, nazywana hormonem szczęście, jest aminą biogenną pełniącą funkcję neuroprzekaźnika w układzie nerwowym. Jest syntetyzowana z tryptofanu, aminokwasu naturalnie występującego w żywności. Prawidłowy poziom serotoniny warunkuje optymalne funkcjonowanie organizmu. Zarówno jej niedobór, jak i nadmiar, może być niebezpieczny. Jaką rolę w organizmie spełnia serotonina i co zrobić w przypadku jej niedoboru?

Czym jest serotonina? Rola w organizmie.

Serotonina (5-hydroksytryptamina, 5-HT) jest aminą biogenną pełniącą rolę neuroprzekaźnika. Powstaje w procesie przemian tryptofanu - jednego z aminokwasów egzogennych. Serotonina znajduje się przede wszystkim w jelitowym układzie nerwowym. Produkcja serotoniny odbywa się również między innymi w ośrodkowym układzie nerwowym (w szczególności w pniu mózgu), komórkach Merkel zlokalizowanych w skórze, komórkach neuroendokrynnych płuc, komórkach receptora smaku na języku. Dodatkowo, serotonina jest magazynowana w płytkach krwi i uwalniana podczas skurczu naczyń. Około 90% serotoniny zlokalizowane jest w komórkach enterochromafinowych w przewodzie pokarmowym, 8% w płytkach krwi i 1-2% w centralnym układzie nerwowym. Funkcje biologiczne serotoniny są wielokierunkowe i złożone, w tym kontrola nastroju, funkcji poznawczych, uczenie się, zapamiętywanie, regulowanie apetytu, temperatury ciała, ciśnienia krwi, regulowanie snu i czuwania, a także stymulowanie obszaru mózgu odpowiedzialnego za wymioty. Uczestniczy w przekazywaniu impulsów w układzie nerwowym. Nazywana jest hormonem szczęścia, ponieważ korzystnie wpływa na samopoczucie, a także redukuje niepokój i lęk. Jej poziom wpływa na:

  • stany emocjonalne
  • pamięć i koncentrację
  • regulowanie wydzielania kwasu solnego w żołądku
  • obkurczanie naczyń krwionośnych po urazie
  • regulowanie apetytu
  • rytm snu i czuwania (prekursor melatoniny)
  • regulowanie temperatury ciała
  • libido
  • przekaźnictwo pomiędzy komórkami nerwowymi (neuronami)

Serotonina metabolizowana jest w wątrobie, głównie do kwasu 5-hydroksyindolooctowego, który następnie wydalany jest wraz z moczem. Metabolit ten jest wykorzystywany do oceny wzrostu poziomu serotoniny w ustroju.

Źródła tryptofanu

Tryptofan jest aminokwasem egzogennym. Oznacza to, że organizm go nie syntetyzuje w wystarczającej ilości i musi on zostać dostarczony wraz z dietą. Jego źródło stanowią przede wszystkich produkty zawierające białko – zarówno roślinne, jak i zwierzęce. Najwięcej tego związku znajduje się w produktach takich jak:

  • pestki słonecznika
  • pestki dyni
  • spirulina
  • nasiona chia
  • sezam
  • nasiona siemienia lnianego
  • banany
  • jajka
  • kakao
  • ser żółty
  • produkty sojowe
  • mięso
  • awokado
  • ananas
  • śliwki
  • porzeczki
  • bakłażan
  • kiwi

Niedobór serotoniny

Niski poziom serotoniny może być związany z zakłóceniami szlaków syntezy serotoniny, ale także niedoborami tryptofanu w diecie. Objawy mogą obejmować pogorszenie nastroju, depresję, niepokój, stany lękowe, drażliwość i nerwowość, pogorszenie pamięci i koncentracji, wzrost apetytu, uczucie przewlekłego zmęczenia, a także problemy z zasypianiem.

Nadmiar serotoniny

Nadmierny wzrost poziomu serotoniny w organizmie najczęściej wynika z przyjmowania leków przeciwdepresyjnych w zbyt dużych dawkach, lub równoległe stosowanie leków o podobnym działaniu. Wśród objawów wymienia się nadmierną potliwość, dreszcze, pobudzenie psychoruchowe, biegunkę, bóle głowy, problemy z koncentracją, nudności i wymioty, podwyższenie temperatury ciała. W ciężkich przypadkach, może dojść do rozwoju zespołu serotoninowego.

Zespół serotoninowy

Stosując równolegle leki z grupy SSRI w zbyt wysokiej dawce może wywołać groźny dla życia zespół serotoninowy. W wyniku nadmiernego wzrostu stężenia serotoniny, występuje hipertermia (przegrzanie), skurcze mięśni, zaburzenia krążenia oraz zaburzenia świadomości. Przyczyną zespołu jest nadmierne pobudzenie receptorów 5-HT w mózgu i rdzeniu kręgowym.  Podobne objawy opisywane są po przedawkowaniu trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych, soli litu, inhibitorów MAO.

Jak zbadać poziom serotoniny?

W celu oznaczenia stężenia serotoniny w można wykonać badanie z surowicy krwi lub z moczu. W badaniach z krwi najczęściej wykorzystywany jest do tego celu test ELISA z wykorzystaniem specyficznych przeciwciał. W diagnostyce laboratoryjnej, oznaczenie stężenia serotoniny w moczu wykorzystywane jest w diagnostyce rakowiaka - nowotworu wywodzącego się z komórek neuroendokrynnych jelita, który wydziela serotoninę.

Jak zwiększyć poziom serotoniny w organizmie?

Serotonina wytwarzana jest w organizmie z tryptofanu. W przypadku jego niedostatecznej podaży, dietę można uzupełnić suplementem diety z L-tryptofanem. Według Światowej Organizacji Zdrowia, dziennie zapotrzebowanie na ten aminokwas szacowane jest na poziomie 3,5-6,0 mg na kilogram masy ciała. Najczęściej rekomendowaną przez producentów dawką jest ok. 500mg na dobę. Suplementy z tym składnikiem powinno się przyjmować wieczorem.  Korzystnie na poziom serotoniny wpływa także ekspozycja na światło słoneczne oraz aktywność fizyczna trwająca przynajmniej 30 minut dziennie.

Kiedy dieta i suplementy nie wystarczają, lekarz może zadecydować o konieczności leczenia farmakologicznego. Leki wpływające na metabolizm serotoniny stosuje się w leczeniu depresji, stanów lękowych, zespołu jelita drażliwego, migreny, nudności i wymiotów. Szeroko stosowaną grupą są selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (ang. SSRI -  selective serotonin reuptake inhibitors). Wśród nich wymienia się m.in. związki takie jak fluoksetyna, fluwoksamina, paroksetyna, sertralina, cytalopram, escytalopram. Wykorzystuje się je w terapii depresji, bulimii, ataków paniki. Są one tak samo skuteczne jak trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, a skutki uboczne są zdecydowanie mniejsze. Nie są one kardiotoksyczne, nie łączą się z receptorami muskarynowymi, adrenergicznymi, histaminowymi czy dopaminowymi. Działania niepożądane obejmuję przede wszystkim zaburzenia ze strony układu pokarmowego, wydzielania wazopresyny, regulacji glikemii oraz funkcji seksualnych.

Przypisy:

  1. Korbut, R. Farmakologia. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2017.
  2. Prusiński, A. Neurologia praktyczna. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2015.
  3. Comai, Stefano, et al. "Tryptophan in health and disease." Advances in clinical chemistry 95 (2020): 165-218.

dr n.med Agnieszka Sut

W swojej karierze naukowej zajmuje się przeciwzapalnym wpływem składników żywności w chorobach cywilizacyjnych, w tym w nowotworach. Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Prywatnie miłośniczka ekologii, fotografii i dalekich podróży.

Zobacz wszystkie wpisy autora

Artykuły zamieszczone na blogu apteki internetowej Olmed nie stanowią porady medycznej, ani opinii farmaceuty, lekarza lub dietetyka dostosowanej do indywidualnej sytuacji pacjenta. Udostępnione informacje stanowią jedynie generalne zalecenia, które nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do stosowania określonej terapii, zmiany nawyków, dawkowania produktów leczniczych, itp. Przed podjęciem jakichkolwiek działań mających wpływ na życie, zdrowie lub samopoczucie należy skontaktować się z lekarzem lub innym specjalistą, w celu otrzymania zindywidualizowanej porady.

Nigdy nie lecz się sam, korzystaj z opieki medycznej swojego lekarza i w przypadku objawów choroby lub pogorszenia się Twojego stanu zdrowia skontaktuj się ze specjalistą. Właściciel serwisu aptekaolmed.pl nie ponosi odpowiedzialności związanej z wykorzystaniem informacji zawartych w publikowanych za pośrednictwem Serwisu artykułach.

Wybrane leki, suplementy i kosmetyki:

Bepanthen Baby Vivomixx Mensil - lek na potencję Canesten Iberogast Entitis Dicoflor Baby Dulcobis Nurofen Sylimarol Biotebal Pyralgina Gripex Duo Axoprofen Forte

Ta strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług statycznych, społecznościowych i funkcjonalnych. Warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies można określić w ustawieniach przeglądarki internetowej. Dowiedz się więcej*

AUROimmuno