Bifidobacterium bifidum - co to takiego i jak działają probiotyki z jego zawartością? Czy preparaty z Bifidobacterium bifidum są pomocne przy IBS?

Bifidobacterium bifidum - właściwości i zastosowanie B. bifidum

Zespół jelita drażliwego to jedna z najczęstszych chorób czynnościowych przewodu pokarmowego - szacuje się, że dotyka nawet co piątą osobę w krajach uprzemysłowionych. Coraz więcej badań potwierdza, że odpowiednio dobrane probiotyki mogą realnie łagodzić jego uciążliwe objawy. Jednym ze szczepów, który przykuwa uwagę naukowców, jest Bifidobacterium bifidum - bakteria o wyjątkowych właściwościach jelitowych. Czym dokładnie jest ten mikroorganizm i dlaczego warto go znać?

Czym jest Bifidobacterium bifidum?

Bifidobacterium bifidum to bakteria naturalnie zamieszkująca jelita człowieka, należąca do szerokiej rodziny bifidobakterii, która obejmuje ponad 90 gatunków. Jest beztlenowa, co oznacza, że dobrze czuje się w warunkach panujących w jelicie grubym. Po raz pierwszy opisano ją ponad 120 lat temu, izolując ze stolca zdrowego niemowlęcia karmionego piersią - to nieprzypadkowe, bo bifidobakterie są dominującymi bakteriami w jelitach małych dzieci i od samego początku życia pełnią ważne funkcje ochronne.

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) nadał B. bifidum status QPS, czyli potwierdzonego bezpieczeństwa stosowania. Optymalne warunki wzrostu tej bakterii to temperatura 36-38°C i pH zbliżone do 6,5-7,0, czyli dokładnie takie jak w zdrowym jelicie człowieka.

Bifidobakterie a mikroflora jelitowa

Zdrowe jelito to nie tylko sprawnie działający narząd, ale też zamieszkały przez biliony bakterii ekosystem. Bifidobakterie są jego ważnym elementem - szczególnie we wczesnych latach życia, gdy są dominującą grupą mikroorganizmów u niemowląt karmionych piersią. Z wiekiem ich liczba naturalnie maleje, ale nadal odgrywają istotną rolę w utrzymaniu równowagi jelitowej.

Najnowsze badania potwierdzają, że u osób z IBS mikrobiota jelitowa wykazuje charakterystyczne zaburzenia takie jak obniżony poziom Bacteroidetes, bifidobakterii i Faecalibacterium przy jednoczesnym wzroście Firmicutes. W zdrowym jelicie komórki nabłonka zużywają tlen, spalając maślan produkowany przez bakterie jelitowe - dzięki temu w świetle jelita panuje środowisko beztlenowe, które sprzyja korzystnym mikroorganizmom. Gdy bifidobakterii jest za mało, spada produkcja maślanu, komórki nabłonka zużywają mniej tlenu, a tlen zaczyna przenikać do jelita - tworząc warunki korzystne dla patogenów i nasilając przepuszczalność bariery jelitowej. To błędne koło jest jednym z kluczowych mechanizmów podtrzymujących objawy IBS.

Bifidobakterie produkują też krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe - głównie kwas octowy i mlekowy, które odżywiają komórki jelita i wspierają jego prawidłowe funkcjonowanie.

Właściwości probiotyczne Bifidobacterium bifidum

Nie każda bakteria probiotyczna działa tak samo - o skuteczności decyduje konkretny szczep.  Najlepiej przebadanym szczepem B. Bifidum pod kątem IBS jest szczep MIMBb75. Przede wszystkim posiada wyjątkowo silną zdolność do przylegania do komórek jelitowych - lepszą niż większość popularnych komercyjnych preparatów probiotycznych. Bakteria, która dobrze przylega do ścianki jelita, może skuteczniej chronić barierę jelitową, zajmować miejsca do których mogłyby się przyczepiać szkodliwe drobnoustroje i dłużej wywierać korzystny wpływ na środowisko jelitowe. Za tę zdolność odpowiada specjalne białko powierzchniowe komórki bakteryjnej o nazwie BopA. Bifidobakterie produkują ponadto substancje o działaniu przeciwbakteryjnym i chronią jelito przed zakażeniem niektórymi patogenami.

Sprawdź również: Probiotyki - działanie, odkrycie, zastosowanie, właściwości zdrowotne.

Bifidobacterium bifidum a zespół jelita drażliwego (IBS)

To właśnie w kontekście IBS szczep B. bifidum MIMBb75 ma najlepiej udokumentowane działanie. W badaniach klinicznych z udziałem chorych na IBS wykazano, że regularne przyjmowanie tego szczepu przez 4 tygodnie przyniosło odpowiedź terapeutyczną u ponad połowy pacjentów. Kolejne badania potwierdziły skuteczność również termicznie inaktywowanej formy tego szczepu - czyli bakterii poddanej łagodnemu podgrzaniu, która nie jest już żywa, ale zachowuje swoje korzystne właściwości przylegania do ścianki jelita. To o tyle ciekawe, że w nauce długo zakładano, iż probiotyk musi być żywy, żeby działać. Wyniki pokazały, że poprawa dotyczyła bólu brzucha, wzdęć, dyskomfortu podczas wypróżnień i ogólnej jakości życia, a szczep sprawdził się u osób z różnymi podtypami IBS - zarówno z przewagą zaparć, jak i biegunek.

Analizując łącznie wyniki wielu badań prowadzonych na ponad tysiącu pacjentów z IBS, warte podkreślenia jest, że skuteczność bifidobakterii w IBS jest zależna od konkretnego szczepu, zastosowanej dawki i formy podania. Żadne z tych badań nie wykazało, by suplementacja bifidobakteriami nasilała dolegliwości lub powodowała poważne działania niepożądane.

Badania kliniczne potwierdzają skuteczność B. bifidum również w składzie preparatów wieloszczepowych. Mieszanki probiotyczne zawierające B. bifidum BB01 w połączeniu z innymi szczepami Lactobacillus i Bifidobacterium skutecznie poprawiały częstotliwość wypróżnień i jakość stolca u dorosłych z zaparciami czynnościowymi, a pierwsze efekty były widoczne już po pierwszym tygodniu stosowania. Co istotne, zaparcia czynnościowe to jeden z głównych podtypów IBS. Osoby z IBS-C mogą odnieść korzyść zarówno z preparatów monoszczepowych z MIMBb75, jak i wieloszczepowych zawierających B. bifidum BB01.

Co ciekawe mieszanka zastosowana w Tributronie (w tym Bifidobacterium bifidum FloraActive™ 32403) była badana w randomizowanym badaniu klinicznym u pacjentów z IBS-D, gdzie wykazano istotną poprawę objawów takich jak ból brzucha, wzdęcia i biegunka. Należy jednak pamiętać, że efekt dotyczy całej formuły synbiotycznej (kilku szczepów + prebiotyk).

Przeczytaj także: Zespół jelita drażliwego (IBS) - objawy, przyczyny, dieta i leczenie.

Bifidobacterium bifidum a ogólne zdrowie organizmu

B. bifidum to bakteria o wyjątkowo szerokim spectrum działania - badania naukowe wskazują, że różne jej szczepy mogą korzystnie wpływać na wiele obszarów zdrowia, nie tylko na jelita. Do udokumentowanych efektów należą:

• zmniejszenie ryzyka rozwoju egzemy u niemowląt z grupy ryzyka alergicznego  
• poprawa tolerancji laktozy u osób z niedoborem lakatazy - dzięki własnym enzymom trawiennym bakteria pomaga rozkładać cukier mleczny 
• korzystny wpływ na poziom cholesterolu we krwi 
• wsparcie funkcji poznawczych i uwagi - wstępne badania wykazały poprawę koncentracji u dzieci z ADHD, co badacze wiążą z działaniem na oś jelito-mózg 
• wspomaganie funkcji układu odpornościowego

Warto pamiętać, że każdy z tych efektów jest przypisany konkretnemu szczepowi - nie można ich automatycznie przenosić na wszystkie preparaty z B. bifidum dostępne na rynku.

Wpływ Bifidobacterium bifidum na układ odpornościowy

Jelito to nie tylko narząd trawienny - to też jeden z głównych organów układu odpornościowego. Bifidobakterie mają bezpośredni wpływ na jego funkcjonowanie, stymulując produkcję wydzielniczej IgA - swoistego strażnika jelitowego pierwszego kontaktu, który neutralizuje patogeny zanim zdążą wniknąć do organizmu.

Polisacharydy budujące powierzchnię komórki B. bifidum pobudzają powstawanie specjalnych limfocytów T regulatorowych, które hamują nadmierne reakcje zapalne. Ma to szczególne znaczenie w IBS, gdzie przewlekły stan zapalny błony śluzowej jelita (nawet jeśli jest niewielki) znacząco wpływa na objawy i samopoczucie. B. bifidum wykazał też zdolność do wyciszania nadmiernie aktywnego szlaku zapalnego w komórkach jelita, wspierając odbudowę jego równowagi.

Bifidobacterium bifidum a inne mikroorganizmy jelitowe

B. bifidum nie działa samotnie. Zdrowa mikrobiota jelitowa to złożona społeczność bakterii, w której poszczególne gatunki uzupełniają swoje działanie. Bifidobakterie rozkładają złożone cukry do prostszych form, które mogą być następnie wykorzystywane przez inne korzystne bakterie jelitowe. Przez zajmowanie miejsc na śluzówce jelita bifidobakterie skutecznie ograniczają możliwości zasiedlania przez patogeny.

Warto wiedzieć, że inne bakterie z rodzaju Bifidobacterium - takie jak Bifidobacterium longum czy Bifidobacterium breve - mają nieco inne właściwości i zastosowania. Podobnie bakterie z rodzaju Lactobacillus, jak Lactobacillus rhamnosus czy Lactobacillus acidophilus, działają uzupełniająco, ale nie zastępują B. bifidum w jego specyficznych właściwościach adhezyjnych i udokumentowanej skuteczności w IBS.

Bifidobacterium bifidum a Bifidobacterium longum i plantarum w kontekście IBS

W kontekście IBS różnice między Bifidobacterium bifidum, Bifidobacterium longum i Lactobacillus plantarum dotyczą głównie profilu działania. B. bifidum (np. MIMBb75) najlepiej sprawdza się w łagodzeniu ogólnych objawów, takich jak ból brzucha i wzdęcia, bez wyraźnego wpływu na rytm wypróżnień. B. longum (szczególnie 35624) ma bardziej „regulujące” działanie - pomaga zarówno przy biegunce, jak i zaparciach, wspierając normalizację pracy jelit. Z kolei L. plantarum 299v jest szczególnie przydatny przy wzdęciach, dyskomforcie i nadwrażliwości jelit, zwłaszcza w IBS z dominującą biegunką.

Suplementy diety z Bifidobacterium bifidum

Na rynku dostępne są zarówno preparaty z B. bifidum zarejestrowane jako leki bez recepty, jak i suplementy diety. Te pierwsze mają zagwarantowaną minimalną zawartość żywych bakterii aż do końca daty ważności, a zawarte w nich szczepy są dokładnie przebadane i odpowiednio oznaczone - co przekłada się na większą pewność co do faktycznego składu i działania preparatu.

Niezależnie od formy rejestracji, na opakowaniu powinna widnieć pełna, trójczłonowa nazwa szczepu - sam rodzaj i gatunek bakterii to za mało, by ocenić skuteczność preparatu. Wiele dostępnych produktów łączy B. bifidum z prebiotykami takimi jak inulina czy fruktooligosacharydy, które stanowią pożywkę dla bakterii jelitowych i wspierają ich namnażanie w jelicie. Takie połączenie probiotyku z prebiotykiem określa się mianem synbiotyku i może nasilać korzystne działanie samego probiotyku. Preparaty z B. bifidum dostępne są zarówno jako produkty monoszczepowe, jak i w zestawieniu z innymi korzystnymi bakteriami - dobór zależy od indywidualnych potrzeb i wskazania.

Wśród produktów zawierających B. Bifidum wymienić można m.in.:

• SANPROBI Barrier - szczep W23 
• Aliness ProbioBalance Bifidobacterium Balance Max - szczep BB01
• Biotacell Bifido Complex - szczep BB01 
• Kijimea® IBS PRO - szczep HI-MIMBb75 
• Tributron - szczep FloraActive 32403 
• BestLab BestBiotic - szczep MB109 

Kto powinien sięgnąć po probiotyk z Bifidobacterium bifidum?

Ten probiotyk może być szczególnie pomocny dla osób z rozpoznanym IBS niezależnie od jego podtypu, osób po antybiotykoterapii (gdy naturalna mikrobiota jelitowa zostaje zaburzona) oraz osób zmagających się z nawracającymi wzdęciami, bólami brzucha i nieregularnymi wypróżnieniami.

Osoby chorujące na nieswoiste choroby zapalne jelit, nowotwory lub choroby autoimmunologiczne powinny przed włączeniem probiotyku skonsultować się z lekarzem.

Jak skutecznie stosować probiotyk Bifidobacterium bifidum?

W badaniach stosowano dawkę miliarda jednostek tworzących kolonie (1×10⁹ CFU) raz dziennie w formie kapsułki. Taki schemat jest wygodny i dobrze tolerowany - profil działań niepożądanych był porównywalny z placebo. Czas suplementacji powinien wynosić co najmniej 4-8 tygodni, bo pierwsze efekty pojawiają się zazwyczaj dopiero po 1-2 tygodniach regularnego stosowania, a poprawa pogłębia się z czasem.

Jeśli wybierasz preparat z B. bifidum, zwróć uwagę na informację o konkretnym szczepie na etykiecie. Najlepiej udokumentowanym klinicznie w kontekście IBS jest MIMBb75. Termicznie inaktywowana jego forma ma dodatkową zaletę praktyczną - jest stabilna w temperaturze pokojowej, więc nie wymaga przechowywania w lodówce.

Bifidobacterium bifidum - podsumowanie

Obniżony poziom bifidobakterii jest jednym z ważnych elementów dysbiozy mikrobioty jelitowej prowadzącej do nasilania objawów. Wyjątkowa zdolność tego szczepu do przylegania do ścianki jelita, wzmacnianie bariery jelitowej i wsparcie zdrowia układu odpornościowego czynią z niego wartościowe naturalne wsparcie przy przewlekłych dolegliwościach jelitowych.

Bifidobacterium bifidum - najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jakie są właściwości Bifidobacterium bifidum?

Bifidobacterium bifidum to jeden z najlepiej poznanych szczepów bakterii probiotycznych naturalnie występujących w ludzkich jelitach. Wspiera utrzymanie równowagi mikroflory jelitowej i pomaga ograniczać rozwój niektórych niepożądanych drobnoustrojów. Bakteria ta bierze udział w fermentacji błonnika oraz produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, które korzystnie wpływają na zdrowie jelit. Może również wspierać funkcjonowanie układu odpornościowego i prawidłową pracę przewodu pokarmowego. Badania wskazują, że odpowiednia ilość bakterii z rodzaju Bifidobacterium może sprzyjać lepszemu samopoczuciu i zdrowiu metabolicznemu.

W jakim probiotyku jest Bifidobacterium?

Bifidobacterium bifidum znajduje się w wielu suplementach probiotycznych dostępnych w aptekach i sklepach ze zdrową żywnością. Często występuje w preparatach wieloszczepowych, gdzie jest łączone z bakteriami z rodzaju Lactobacillus. Takie połączenia mają na celu kompleksowe wsparcie mikrobioty jelitowej. Szczep ten można znaleźć zarówno w probiotykach przeznaczonych dla dorosłych, jak i probiotykach dla dzieci. Wybierając preparat, warto zwrócić uwagę na dokładny skład, liczbę żywych kultur bakterii oraz jakość produktu.

Kto powinien unikać przyjmowania B. bifidum?

U większości zdrowych osób Bifidobacterium bifidum jest uznawane za bezpieczne. Szczególną ostrożność powinny jednak zachować osoby z ciężkimi zaburzeniami odporności, cierpiący na choroby autoimmunologiczne, pacjenci po przeszczepach oraz osoby w trakcie intensywnego leczenia onkologicznego. W takich przypadkach decyzję o stosowaniu probiotyków najlepiej skonsultować z lekarzem. Ostrożność zaleca się również u osób z poważnymi chorobami przewodu pokarmowego wymagającymi specjalistycznej opieki. Choć działania niepożądane występują rzadko, każdy nowy suplement warto wprowadzać świadomie i zgodnie z zaleceniami specjalisty.

Co jest lepsze - Bifidobacterium czy Lactobacillus?

Nie można jednoznacznie stwierdzić, że jeden z tych rodzajów bakterii jest lepszy od drugiego. Bifidobacterium i Lactobacillus pełnią różne funkcje i często wzajemnie się uzupełniają. Bakterie z rodzaju Bifidobacterium dominują głównie w jelicie grubym i wspierają równowagę mikrobiologiczną tego odcinka przewodu pokarmowego. Z kolei Lactobacillus częściej występuje w jelicie cienkim i bierze udział w produkcji kwasu mlekowego. Dlatego wiele nowoczesnych probiotyków zawiera oba rodzaje bakterii, aby zapewnić bardziej wszechstronne wsparcie dla zdrowia jelit.

Jaki jest najlepszy, naturalny probiotyk na jelita?

Nie istnieje jeden naturalny probiotyk, który byłby najlepszy dla wszystkich osób. Do produktów szczególnie bogatych w korzystne bakterie należą jogurt naturalny, kefir, maślanka, kiszona kapusta oraz kiszone ogórki. Regularne spożywanie fermentowanych produktów może wspierać różnorodność mikrobioty jelitowej i poprawiać funkcjonowanie układu pokarmowego. Warto pamiętać, że równie ważna jak probiotyki jest dieta bogata w błonnik, który stanowi pożywkę dla dobrych bakterii. Najlepsze efekty dla zdrowia jelit przynosi połączenie naturalnych źródeł probiotyków z dobrze zbilansowaną dietą.

Przypisy

1. Andoh, Akira, and Hiroto Miwa. "Association between the Gut Microbiota and the Pathophysiology of Irritable Bowel Syndrome-a Narrative Review." Digestion (2026). 
2. Lenoir, Marion, et al. "An 8-week course of Bifidobacterium longum 35624® is associated with a reduction in the symptoms of irritable bowel syndrome." Probiotics and Antimicrobial Proteins 17.1 (2025): 315-327. 
3. Wang, Liang-Jen, et al. "Add-on Bifidobacterium bifidum supplement in children with attention-deficit/hyperactivity disorder: a 12-week randomized double-blind placebo-controlled clinical trial." Nutrients 16.14 (2024): 2260.
4. Mysore Saiprasad, Sindusha, Olivia Grace Moreno, and Dennis A. Savaiano. "A narrative review of human clinical trials to improve lactose digestion and tolerance by feeding bifidobacteria or galacto-oligosacharides." Nutrients 15.16 (2023): 3559.
5. Mitelmão, Fabiana Cristina Rosa, et al. "The effect of probiotics on functional constipation in adults: A randomized, double-blind controlled trial." Medicine 101.43 (2022): e31185. 
6. Sabaté, Jean-Marc, and Franck Iglicki. "Effect of Bifidobacterium longum 35624 on disease severity and quality of life in patients with irritable bowel syndrome." World journal of gastroenterology 28.7 (2022): 732. 
7. Saturio, Silvia, et al. "Role of bifidobacteria on infant health." Microorganisms 9.12 (2021): 2415. 
8. McFarland, Lynne V., Tarkan Karakan, and Ali Karatas. "Strain-specific and outcome-specific efficacy of probiotics for the treatment of irritable bowel syndrome: A systematic review and meta-analysis." EclinicalMedicine 41 (2021). 
9. Chen, Jun, Xinyi Chen, and Chun Loong Ho. "Recent development of probiotic bifidobacteria for treating human diseases." Frontiers in bioengineering and biotechnology 9 (2021): 770248. 
10. Pratt, Charlotte, and Matthew D. Campbell. "The effect of Bifidobacterium on reducing symptomatic abdominal pain in patients with irritable bowel syndrome: a systematic review." Probiotics and antimicrobial proteins 12.3 (2020): 834-839. 
11. Andresen, Viola, Jürgen Gschossmann, and Peter Layer. "Heat-inactivated Bifidobacterium bifidum MIMBb75 (SYN-HI-001) in the treatment of irritable bowel syndrome: a multicentre, randomised, double-blind, placebo-controlled clinical trial." The lancet Gastroenterology & hepatology 5.7 (2020): 658-666. 
12. Skrzydło-Radomańska, Barbara, et al. "The effectiveness of synbiotic preparation containing Lactobacillus and Bifidobacterium probiotic strains and short chain fructooligosaccharides in patients with diarrhea predominant irritable bowel syndrome-a randomized double-blind, placebo-controlled study." Nutrients 12.7 (2020): 1999. 
13. Ringel-Kulka, Tamar, Johnson McRorie, and Yehuda Ringel. "Multi-center, double-blind, randomized, placebo-controlled, parallel-group study to evaluate the benefit of the probiotic Bifidobacterium infantis 35624 in non-patients with symptoms of abdominal discomfort and bloating." Official journal of the American College of Gastroenterology| ACG 112.1 (2017): 145-151. 
14. Guglielmetti, Simone, et al. "Randomised clinical trial: Bifidobacterium bifidum MIMBb75 significantly alleviates irritable bowel syndrome and improves quality of life - a double-blind, placebo-controlled study." Alimentary pharmacology & therapeutics 33.10 (2011): 1123-1132. 
15. Turroni, Francesca, et al. "Bifidobacterium bifidum: a key member of the early human gut microbiota." Microorganisms 7.11 (2019): 544.