Nietrzymanie moczu w ciąży i po porodzie - przyczyny, objawy, leczenie

Objawy nietrzymania moczu w ciąży i po porodzie

Nietrzymanie moczu (inkontynencja) to mimowolny wyciek moczu z pęcherza moczowego. Może pojawić się u każdego, najczęściej jednak dotyka kobiety. Ryzyko nietrzymania moczu jest tym większe, im więcej w ciągu życia było ciąż i porodów. Częściej pojawia się u kobiet otyłych, cierpiących na zaparcia oraz po przebytych operacjach ginekologicznych. Jak może objawiać się problem z nietrzymaniem moczu?

• Nagły wyciek moczu z cewki moczowej w trakcie dużego wysiłku fizycznego - kichania, kaszlu, dźwigania ciężkich przedmiotów czy biegania
• Niekontrolowane popuszczanie moczu w trakcie snu, czynnościach codziennych, sytuacjach stresujących
• Częsta potrzeba oddania moczu (więcej niż 8 razy w ciągu dnia lub 2 razy w nocy)
• Nagła, niemożliwa do opanowania potrzeba oddania moczu

Nietrzymanie moczu w ciąży – przyczyny

Nietrzymanie moczu w czasie ciąży może mieć różne przyczyny. U kobiet w ciąży obserwuje się zwiększoną produkcję moczu, co powoduje częstszą potrzebę korzystania z toalety. Rozszerzająca się macica zaczyna coraz bardziej uciskać na pęcherz moczowy. Zmiany hormonalne przyczyniają się do osłabienia funkcji mięśni dna miednicy (mięśni Kegla). Te wszystkie zmiany przyczyniają się do wystąpienia nietrzymania moczu. Parcie na pęcherz najsilniej jest odczuwalne w trzecim trymestrze ciąży.

Przyczyny nietrzymania moczu po porodzie

Główną przyczyną popuszczania moczu po porodzie jest rozciągnięcie, rozluźnienie i osłabienie mięśni dna miednicy. Problem może utrzymywać się nawet kilka miesięcy po porodzie. Więcej informacji o samym osłabieniu mięśni dna miednicy dostępnych jest w artykule Słabe mięśnie dna miednicy - przyczyny i objawy. Jak wzmocnić mięśnie dna miednicy lub obniżyć ich nadmierne napięcie?.

Czy zawsze dochodzi do popuszczania moczu w ciąży?

Nietrzymanie moczu może pojawić się u znacznej części kobiet, ale nie jest to regułą. W czasie ciąży najczęściej obserwowane jest wysiłkowe nietrzymanie moczu, czyli podczas wykonywania aktywności fizycznej. Szacuje się, że dotyka średnio 4 na 10 ciężarnych. Popuszczanie moczu można łatwo zauważyć przy noszeniu wkładek higienicznych - czasami jest to jedynie kilka kropli w ciągu dnia. Należy jednak zwrócić uwagę czy wyciekowi nie towarzyszy pieczenie, ból lub nieprzyjemny zapach - mogą to być objawy infekcji dróg moczowych lub zakażenia pochwy. Różowawy kolor może świadczyć o odejściu wód płodowych. Przy zaobserwowaniu nieprzyjemnego zapachu moczu lub innych zaburzeń należy skonsultować się z ginekologiem.

Nietrzymanie moczu w ciąży i po porodzie - leczenie

Dobór metody leczenia zależy od występującej przyczyny, nasilenia oraz rodzaju nietrzymania moczu. W trakcie trwania ciąży postępowanie jest bardzo zachowawcze i obejmuje ćwiczenie mięśni dna miednicy oraz dokładne opróżnianie pęcherza przy korzystaniu z toalety. Po dobór zestawu ćwiczeń najlepiej udać się do fizjoterapeuty.

Po porodzie nietrzymanie moczu najczęściej ustępuje samoistnie. Jeżeli utrzymuje się przez dłuższy czas wśród możliwych opcji wymienić można:

• Zaprzestanie palenia tytoniu
• Ćwiczenia mięśni Kegla
• Redukcja masy ciała u osób otyłych i z nadwagą
• Biofeedback i trening pęcherza
• Leczenie farmakologiczne
• Leczenie operacyjne

Ćwiczenia mięśni dna miednicy

Ćwiczenia mięśni dna miednicy są jednym z najlepszych sposobów radzenia sobie z problemem inkontynencji. Są nieodłącznym elementem leczenia nietrzymania moczu. Polegają one na napinaniu i rozluźnianiu mięśni otaczających cewkę moczową. Podczas mikcji, ich napięcie hamuje przepływ strumienia moczu. Ćwiczenia są bardzo proste. Wystarczy je wykonywać 3 razy dziennie przez 5 minut. Można robić naprzemiennie serie o różnej intensywności np. 4-5 razy napiąć mięśnie na 5-8 sekund, a następnie 4-5 razy na 2-3 sekundy. Po każdym napięciu, należy rozluźnić mięśnie na kilka sekund. Warto zmieniać pozycje w trakcie ćwiczeń uwzględniając stojącą, siedzącą oraz leżącą. Po około 6 tygodniach w większości przypadków obserwuje się znaczne zmniejszenie dolegliwości. Całkowity czas dzienny ćwiczeń nie powinien przekraczać 15 minut. Należy pamiętać, aby nie ćwiczyć podczas oddawania moczu.

Prawidłowa higiena i produkty na nietrzymanie moczu

Osoby z nietrzymaniem moczu mogą wspomagać się różnymi produktami aptecznymi. Jeśli wyciek jest niewielki można skorzystać z wkładek urologicznych lub specjalnych podpasek, które mają właściwości chłonne. W przypadku występowania bardziej obfitych wycieków polecane są pieluchomajtki lub majtki chłonne (w tym marek takich jak Seni, Abena, Dailee czy Tena). Pomocne również mogą okazać się suplementy na nietrzymanie moczu, wspomagające prawidłową pracę układu moczowego. W skład suplementów najczęściej wchodzą ekstrakty z żurawiny, pokrzywy, pestek dyni. Przed ich zastosowaniem w trakcie ciąży należy skonsultować się z lekarzem, ponieważ mogą one wchodzić w interakcje z przyjmowanymi lekami lub być przeciwwskazane z innych względów. Bardzo często preparaty zawierają również witaminę D3, która korzystnie oddziałuje na działanie układ immunologiczny oraz funkcje mięśni, w tym również mięśni dna miednicy. Osoby z problemem nietrzymania moczu powinny dodatkowo dużą uwagę przykładać do higieny intymnej, stosując specjalne płyny, żele i emulsje. Można dodatkowo zaopatrzyć się w nawilżane chusteczki do higieny intymnej. Więcej informacji o tym zagadnieniu znajduje się w artykule Jak dbać o higienę intymną, komfort i pielęgnację przy nietrzymaniu moczu? Zasady higieny i pielęgnacji oraz dobór produktów chłonnych przy ciężkim i lekkim nietrzymaniu moczu.

Nietrzymanie moczu w ciąży i po porodzie - najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy nietrzymanie moczu podczas ciąży jest normalne?

Nietrzymanie moczu w ciąży jest dość częstym zjawiskiem i w wielu przypadkach uznaje się je za fizjologiczne. Powiększająca się macica wywiera nacisk na pęcherz, a hormony ciążowe osłabiają napięcie mięśni dna miednicy. W efekcie może dochodzić do popuszczania moczu podczas kaszlu, kichania czy śmiechu. Choć jest to powszechne, warto poinformować o tym lekarza prowadzącego ciążę, aby wykluczyć infekcję dróg moczowych.

Jak radzić sobie z nietrzymaniem moczu w ciąży?

Podstawą są regularne ćwiczenia mięśni dna miednicy, najlepiej pod okiem fizjoterapeuty uroginekologicznego. Pomocne jest także unikanie zaparć, dbanie o prawidłową masę ciała oraz regularne opróżnianie pęcherza. Warto ograniczyć napoje zawierające kofeinę, które mogą nasilać parcie na mocz. Dla komfortu można stosować specjalne wkładki urologiczne przeznaczone dla kobiet w ciąży.

Jak odróżnić nietrzymanie moczu od wód płodowych?

Mocz zwykle ma charakterystyczny zapach i pojawia się w niewielkich ilościach, najczęściej przy wysiłku lub zmianie pozycji. Wody płodowe są zazwyczaj bezwonne lub mają delikatny, słodkawy zapach i mogą sączyć się niezależnie od aktywności. Jeśli płyn wypływa w sposób ciągły lub w większej ilości, należy pilnie skontaktować się z lekarzem lub udać się do szpitala. W razie wątpliwości personel medyczny może wykonać odpowiednie testy potwierdzające, czy doszło do pęknięcia pęcherza płodowego.

Czy da się wyleczyć nietrzymanie moczu po porodzie?

W wielu przypadkach tak - szczególnie jeśli problem ma charakter wysiłkowy i jest związany z osłabieniem mięśni dna miednicy. Regularna rehabilitacja uroginekologiczna przynosi bardzo dobre efekty i może znacząco zmniejszyć lub całkowicie wyeliminować objawy. W niektórych sytuacjach stosuje się dodatkowo leczenie farmakologiczne lub zabiegowe. Kluczowe jest wczesne rozpoczęcie terapii i systematyczność ćwiczeń.

Kiedy ustępuje nietrzymanie moczu po porodzie?

U części kobiet objawy ustępują samoistnie w ciągu kilku tygodni po porodzie, gdy organizm wraca do równowagi hormonalnej, a tkanki się regenerują. U innych problem może utrzymywać się dłużej, zwłaszcza po porodzie siłami natury lub przy dużej masie urodzeniowej dziecka. Jeśli dolegliwości nie zmniejszają się po 3 miesiącach, warto zgłosić się do specjalisty. Odpowiednia rehabilitacja może znacznie przyspieszyć powrót do pełnej kontroli nad pęcherzem.

Jak ginekolog leczy nietrzymanie moczu?

Ginekolog rozpoczyna od dokładnego wywiadu i badania, aby określić typ nietrzymania moczu. W pierwszej kolejności zaleca zwykle ćwiczenia mięśni dna miednicy oraz fizjoterapię uroginekologiczną. W zależności od przyczyny może wdrożyć leczenie farmakologiczne lub skierować pacjentkę do urologa. W bardziej zaawansowanych przypadkach rozważa się zabiegi chirurgiczne, które poprawiają podparcie cewki moczowej i pęcherza.

Przypisy

1. Moossdorff-Steinhauser, Heidi FA, et al. "Prevalence, incidence and bothersomeness of urinary incontinence in pregnancy: a systematic review and meta-analysis." International urogynecology journal (2021): 1-20.
2. Dinc, Ayten. "Prevalence of urinary incontinence during pregnancy and associated risk factors."LUTS: Lower Urinary Tract Symptoms 10.3 (2018): 303-307.
3. Rocha, Juliana, et al. "Assessment of urinary incontinence in pregnancy and postpartum: observational study." Acta medica portuguesa 30.7-8 (2017): 568-572.
4. Słomko, Z. Ginekologia. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2008.