mgr farm. Izabela Kurowska
Kalendarz szczepień dla dorosłych 2024 - 2025. Na ile harmonogram szczepień różni się od tego u dziecka? Kalendarz szczepień dorosłych - praktyczne informacje
Publikowane artykuły mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Dowiedz się więcej...
Kalendarz szczepień dorosłych. Sprawdź, w jakim wieku i na co szczepić się w dorosłości, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną
W marcu 2025 roku w Polsce rozgorzała dyskusja dotycząca zdiagnozowania nowych przypadków błonicy - groźnej choroby (atakującej między innymi układ oddechowy), która uznawana jest w Polsce i Europie (oraz w wielu innych obszarach świata) za chorobę zwalczoną - nie stanowiącą zagrożenia dla populacji. Taki stan rzeczy udało się osiągnąć oczywiście przy pomocy szczepień, powszechnie podawanych w dzieciństwie. Niestety, wraz ze spadkiem poziomu wyszczepialności, schorzenia, które do tej pory diagnozowano w kilku przypadkach rocznie, znów mogą być źródłem małych, lokalnych ognisk epidemicznych. We wspomnianej dyskusji podnoszony jest obecnie jeszcze jeden, bardzo istotny temat - a mianowicie temat szczepień dorosłych. Okazuje się bowiem, że jednorazowe przyjęcie szczepionki w dzieciństwie, w przypadku niektórych chorób, wcale nie daje ochrony na całe życie. Na jakie choroby trzeba więc „doszczepić” się w dorosłości? Jak wygląda kalendarz szczepień dla dorosłych pacjentów - w tym dla seniorów czy osób cierpiących na choroby przewlekłe?
Niektóre szczepienia dla dzieci nie dają ochrony w okresie dorosłości - przeczytaj, które z nich należy powtórzyć!
Tak, jak zostało to już wspomniane - w marcu 2025 roku w Polsce rozgorzała dyskusja dotycząca szczepień osób dorosłych, wywołana przede wszystkim wykryciem w naszym kraju obecności błonicy (o tym incydencie pisaliśmy już w tekście Błonica - groźna choroba zakaźna w Polsce. Jakie są przyczyny i objawy błonicy? W jaki sposób się ją leczy i jakie znaczenie w profilaktyce ma szczepionka przeciw błonicy?). Okazuje się, że naprawdę niewiele osób dorosłych wie, że szczepienie skojarzone przeciwko błonicy, krztuścowi oraz tężcowi, które zostało podane w dzieciństwie, nie daje odporności na te choroby na całe życie. Po osiągnięciu dorosłości, szczepionkę tę zaleca się przyjmować co 10 lat - dla utrzymania odpowiedniej ochrony.
Oczywiście szczepienie na błonicę, krztusiec i tężec (tak zwana szczepionka Tdap) nie jest jedynym, któremu powinny poddawać się osoby dorosłe. Poniżej przedstawiamy kalendarz szczepień dla dorosłych 2024 (aktualny również w roku 2025 i później), dzięki realizacji którego możemy zapewnić sobie odporność na wymienione w nim choroby na wysokim poziomie - przez całe życie!
Kalendarz szczepień dla dorosłych 2024 - 2025
Jakie szczepienia powinno się wykonać i/lub uzupełnić w dorosłości? Oto uniwersalny kalendarz szczepień dla dorosłych:
| SZCZEPIONKA | DAWKI DLA DOROSŁYCH |
| Grypa |
1 dawka raz do roku, przyjmowana najlepiej na samym początku sezonu infekcyjnego - niezależnie od wieku |
| Błonica, tężec, krztusiec (Tdap) |
1 dawka co 10 lat - niezależnie od wieku |
| Ospa wietrzna (VZV) |
2 dawki, podane w minimalnym odstępie 3 miesięcy lub dłuższym (dotyczy osób, które nie były szczepione w dzieciństwie i nie chorowały na ospę wietrzną w przeszłości) |
| Odra, świnka, różyczka (MMR) |
2 dawki, podane w minimalnym odstępie 4 tygodni lub dłuższym (dotyczy osób, które nie były szczepione w dzieciństwie szczepionką MMR i nie chorowały na odrę lub różyczkę w przeszłości) |
| COVID-19 |
Co do zasady - 1 dawka raz do roku (lub zgodnie z aktualnymi, indywidualnymi zaleceniami dla pacjenta) |
| Wirusowe zapalenie wątroby typu B (HBV) |
3 dawki, podane w schemacie 0-1-6 - w praktyce oznacza to, że druga dawka szczepionki powinna być podana minimum po miesiącu od przyjęcia pierwszej, a trzecia dawka - minimum po 6 miesiącach po podaniu drugiej (dotyczy osób, które nie były wcześniej szczepione na WZW B) |
| Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) |
W okresie od 19 do 26 roku życia pacjent powinien przyjąć 3 dawki szczepionki, a w okresie od 27 do 29 roku życia - również 3 dawki (przy braku wcześniejszego szczepienia), co należy uprzednio skonsultować z lekarzem |
| Pneumokoki (PCV, PPSV) |
Dorośli pomiędzy 50 a 59 rokiem życia - 1 dawka PCV-13 lub PCV-20; dorośli pomiędzy 60 a 64 rokiem życia - 1 dawka PCV-13 lub PCV-20, dorośli powyżej 65 roku życia - 1 dawka PCV-13 oraz PPSV-23 lub 1 dawka PCV-20 |
| Półpasiec |
Dorośli powyżej 50 roku życia - 2 dawki w odstępie 2-6 miesięcy |
| Syncytialny wirus oddechowy (RSV) |
Dorośli powyżej 60 roku życia - 1 dawka |
Oprócz powyższych szczepień, w kalendarzu można znaleźć szczepienia zalecane w przypadku wystąpienia określonych czynników ryzyka (o charakterze zawodowym, medycznym, związanym z miejscem zamieszkania czy stylem życia). Chodzi tu o takie szczepienia, jak:
| SZCZEPIONKA | DAWKI DLA DOROSŁYCH |
| Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) |
3 dawki (przyjmowane w schemacie: 1 dawka w dowolnym terminie, 2 dawka w odstępie minimum 14 dni i maksymalnie 3 miesięcy od podania pierwszej 3 dawka w odstępie minimum 5 miesięcy i maksymalnie 9-12 miesięcy od podania drugiej), a następnie pojedyncze dawki przypominające co 3-5 lat |
| Wirusowe zapalenie wątroby typu A (HAV) |
2 dawki podawane w odstępie od 1 do 12 miesięcy (dotyczy osób, które nie były wcześniej szczepione na WZW A) |
| Meningokoki (MenB, MenACWY) |
1 lub 2 dawki (schemat uzależniony od producenta leku i wybranej szczepionki) |
Kalendarz szczepień pacjentów z chorobami przewlekłymi (w tym z cukrzycą, chorobami układu oddechowego, zaburzeniami odporności), osób starszych, kobiet w ciąży. Kalendarz szczepień pracowników ochrony zdrowia
Przedstawiony powyżej kalendarz szczepień dorosłych dotyczy przede wszystkim osób zdrowych, bez żadnych obciążeń czy schorzeń przewlekłych. Nieco inne kalendarze (zmodyfikowane w zakresie liczby dawek czy uzupełnione o inne szczepienia) dotyczą takich grup dorosłych, jak:
- osoby starsze (w tym po 65 roku życia);
- kobiety przygotowujące się do ciąży oraz kobiety w ciąży (należy tutaj dodać, że nie wszystkie szczepionki będzie można podawać kobietom w ciąży - chodzi tu przede wszystkim o tak zwane „szczepionki żywe”). Schemat badań wykazujących odporność lub jej brak na konkretne choroby, a także schemat ewentualnych szczepień należy zaplanować jeszcze przed zajściem w ciążę;
- osoby pracujące w ochronie zdrowia - w tym nie tylko lekarze czy pielęgniarki, ale również kierowcy transportów medycznych, laboranci, ratownicy medyczni, pracownicy porządkowi i wszystkie inne osoby poddawane wzmożonej ekspozycji na kontakt z patogenami.
Oprócz powyższych grup, szczególnymi pacjentami, u których szczepienia mogą toczyć się w innych schematach lub uwzględniać inne schorzenia, są pacjenci z chorobami przewlekłymi, takimi jak:
- cukrzyca typu 1 oraz cukrzyca typu 2;
- choroby układu oddechowego;
- choroby układu sercowo-naczyniowego;
- przewlekła choroba nerek;
- przewlekła choroba wątroby;
- zaburzenia odporności (inne niż HIV);
- zakażenie wirusem HIV;
- choroby reumatyczne i mięśniowo-szkieletowe.
Szczepienia to absolutna podstawa profilaktyki chorób zakaźnych, które są szczególnie groźne dla pacjentów z chorobami przewlekłymi, niedoborami odporności czy dla seniorów. Należy podkreślić również, że oprócz wzmożonej ochrony przed samym zakażeniem, szczepienia, co do zasady, zapewniają również łagodniejszy przebieg choroby w przypadku zakażenia oraz minimalizują ryzyko wystąpienia ciężkiego przebiegu czy groźnych powikłań. Wyczerpujące kalendarze szczepień dla wymienionych powyżej grup, opracowane przez ekspertów wakcynologii, znajdują się w portalu szczepienia.info. Pomogą one planować wizyty lekarskie oraz schemat szczepień (z uwzględnieniem ewentualnych przeciwwskazań czy też działań niepożądanych, dla zachowania maksymalnego bezpieczeństwa) w przypadku osób z różnymi chorobami przewlekłymi, seniorów i innych grup wiekowych czy narażonych na zwiększoną ekspozycję na patogeny. W serwisie dostępny są również kalendarze szczepień dla dzieci i młodzieży - w tym w zakresie szczepień obowiązkowych i zalecanych.
Źródła:
- Oprac. Lek. I. Rywczak, mgr zdr. publ. M. Ścibisz, dr n. med. J. Mrukowicz, Program Szczepień Ochronnych na 2025 rok dla dzieci i dorosłych [w:] Medycyna Praktyczna, aktualizacja: 31.12.2024
- Dr n. med. J. Mrukowicz, dr n. med. J. Stryczyńska-Kazubska, Kalendarz szczepień [w:] Medycyna Praktyczna, 26.10.2023
- Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej, Szczepienia dorosłych [w:] ptmr.pl, dostęp: 21.03.2025
- Portal Szczepienia Info, Kalendarz szczepień dorosłych - wszyscy dorośli w zależności od wieku [w:] szczepienia.pzh.gov.pl, dostęp: 21.03.2025
- Serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia, Kalendarze szczepień dla dorosłych [w:] pacjent.gov.pl, dostęp: 21.03.2025
- Dr hab. med. A. Doboszyńska, Szczepienia u osób dorosłych [w:] Medycyna po Dyplomie 09/2009
- Dr n. med. M. Jawień, dr hab. med. A. M. Garlicki, Szczepienia u dorosłych [w:] Medycyna po Dyplomie 11-12/2015
- E. Duszczyk, Szczepienia w gastroenterologii - kogo szczepić i przeciwko jakim chorobom? [w:] Gastroenterologia Kliniczna 2010, tom 2, nr 3
mgr farm. Izabela Kurowska
Zainteresowana tematem zdrowia – skończyła studia farmaceutyczne na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi, dodatkowo ukończyła studia podyplomowe z zakresu dietetyki. Wieloletnie doświadczenie i chęć zdobywania wiedzy z licznych szkoleń pozwala jej na wspieranie zdrowia pacjentów. Ma holistyczne podejście do leczenia wielu schorzeń, które powinno opierać się na właściwej farmakoterapii, doborze diety i aktywności fizycznej. W aptece Olmed pełni funkcję eksperta w zakresie wiedzy dotyczącej stosowania leków, suplementów i wyrobów medycznych. Prywatnie szczęśliwa matka dwójki dzieci, która stara się żyć w równowadze ze sobą i innymi. Sama w wolnym czasie biega i udoskonala pozycję w jodze i uwielbia kryminały.
Zobacz wszystkie wpisy autora
Artykuły zamieszczone na blogu apteki internetowej Olmed nie stanowią porady medycznej,
ani opinii farmaceuty, lekarza lub dietetyka dostosowanej do indywidualnej sytuacji
pacjenta. Udostępnione informacje stanowią jedynie generalne zalecenia, które nie mogą
stanowić wyłącznej podstawy do stosowania określonej terapii, zmiany nawyków, dawkowania
produktów leczniczych, itp. Przed podjęciem jakichkolwiek działań mających wpływ na
życie, zdrowie lub samopoczucie należy skontaktować się z lekarzem lub innym
specjalistą, w celu otrzymania zindywidualizowanej porady.
Nigdy nie lecz się sam, korzystaj z opieki medycznej swojego lekarza i w przypadku
objawów choroby lub pogorszenia się Twojego stanu zdrowia skontaktuj się ze
specjalistą.
Właściciel serwisu aptekaolmed.pl nie ponosi odpowiedzialności związanej z
wykorzystaniem informacji zawartych w publikowanych za pośrednictwem Serwisu
artykułach.
Mogą Cię zainteresować
Powiązane produkty
