Lanolina - co to takiego? Właściwości i zastosowanie lanoliny kosmetycznej i farmaceutycznej. Jak działają kosmetyki i maści z lanoliną?

Lanolina – czym jest?

Lanolina jest substancją produkowaną przez gruczoły niektórych zwierząt, których ciało pokryte jest wełną np. owce. Lanolina określana jest także nazwą „wosk zwierzęcy”. Chroni ona skórę zwierząt przed niekorzystnym wpływem czynników zewnętrznych. Otrzymywana jest podczas procesu produkcji wełny. Powstaje jako produkt uboczny. Bo strzyżeniu owcy wełna jest prana w gorącej wodzie. Wówczas lanolina oddziela się od wełny. Izoluje się ją od wody podczas wirowania. Uzyskaną substancję poddaje się procesowi oczyszczania i osuszania. Lanolina bezwodna ma szerokie zastosowanie w kosmetyce, ale również w farmacji. W przemyśle kosmetycznym stosowana jest w pielęgnacji skóry i włosów - zmiękcza naskórek, łagodzi podrażnienia, chroni skórę od niekorzystnych warunków zewnętrznych i posiada właściwości nawilżające.

Czym różni się wazelina i lanolina?

Wazelina pozyskiwana jest z ropy naftowej. Działa natłuszczająco i ochronnie na skórę. Może powodować uczulenia. Lanolina to produkt pochodzenia odzwierzęcego. Uznawana jest za substancję hipoalergiczną

Właściwości lanoliny i jej zastosowanie

To, w jaki sposób w przemyśle używana jest lanolina zależy od stopnia jej uwodnienia i oczyszczenia. Produkt po wstępnym oczyszczeniu używany jest do produkcji smarów, a także konserwacji np. kadłubów statków. W farmacji i kosmetyce stosowana jest lanolina bezwodna o wysokim stopniu oczyszczenia. Ma ona konsystencję stałą, barwę lekko żółtą, pozbawiona jest zapachu. W temperaturze około 40 stopni przechodzi w formę ciekłą. Lanolina rozpuszcza się w tłuszczach. Nie jest rozpuszczalna w wodzie. Stosowana jest jako emulgator, czyli środek ułatwiający tworzenie jednolitych mieszanin np. z tłuszczu i wody. Ceniona jest ze względu na właściwości natłuszczające. Dodawana jest jako emolient, czyli substancja odbudowująca barierę lipidową skóry, zapobiegająca nadmiernej utracie wody i nawilżająca. Z tego powodu chętnie jest wykorzystywana do kosmetyków przeznaczonych do skóry suchej i wrażliwej oraz pomadek do spierzchniętych ust z tendencją do przesuszania się. Lanolina działa ochronnie, tworząc niewidzialny film na skórze działający jak bariera przed niekorzystnym działaniem czynników zewnętrznych jak mróz czy wiatr.

Jako substancja rozpuszczalna w tłuszczu umożliwia transport niektórych składników odżywczych (np. witamina E, witamina A) w głąb skóry. Wspomaga gojenie się ran. W preparatach do włosów stosowana jest ze względu na działanie chroniące przed rozdwajaniem końcówek i uszkodzeniami, a także nałożona na wilgotne włosy zatrzymuje w nich wodę, działając nawilżająco. Na liście składników w INCI będzie pod nazwą Lanolin. Dodawana jest do szerokiej gamy kosmetyków jak m.in.:

• preparaty emolientowe
• kremy i balsamy
• żele pod prysznic
• szampony i odżywki/maski do włosów
• mydła
• peelingi
• kosmetyki do pielęgnacji zarostu
• pomadki ochronne do ust

Lanolina jest nośnikiem składników aktywnych. Z tego powodu jest chętnie używana w przemyśle farmaceutycznym. Stosowana jest m.in. w maściach na podrażnione brodawki u kobiet karmiących piersią. Używana jest również do pozyskiwania witaminy D3.

Bezwodna lanolina kosmetyczna

Lanolina jest składnikiem umożliwiającym powstawanie emulsji woda w oleju – wymieszanie fazy wodnej z olejową. Przykładem takich emulsji są m.in. kremy, balsamy, mleczka do ciała. Ponadto stabilizuje emulsję, zapobiegając rozwarstwianiu się jej faz podczas przechowywania. W kosmetyce doceniane jest jej działanie kondycjonujące na włosy, skórę i paznokcie. Wykorzystywana jest jako emolient w preparatach pielęgnacyjnych. Tworzy warstwę okluzyjną, zapobiegającą nadmiernemu odparowywaniu wody z powierzchni. Z tego powodu jest chętnie dodawana do produktów o działaniu nawilżającym. W produktach myjących stosowana jest jako środek ponownie natłuszczający skórę. Odbudowując jej barierę lipidową. Jest bezpieczna do stosowania, nawet w kosmetykach dla niemowląt. Może być używana jako półprodukt w kosmetykach, ale również nakładana bezpośrednio na skórę.

Lanolina farmaceutyczna

Lanolina farmaceutyczna, podobnie jak kosmetyczne, to 100% czysty wosk zwierzęcy. Jest surowcem o wysokiej czystości, poddanym badaniom w kierunku zawartości różnych substancji szkodliwych, w tym pestycydów.

Zastosowanie lanoliny w domu

Lanolina jest składnikiem, który można znaleźć w składzie preparatów przeznaczonych do ubrań i tkanin wykonanych z wełny. Płukankę lanolinową można także przygotować samodzielnie w domu poprzez rozpuszczenie w kąpieli wodnej łyżeczki lanoliny i dodaniu cieczy do płukania już wypranego ubrania. Następnie ubranie ponownie powinno się ponownie przepłukać w czystej wodzie. Z takiej płukanki również chętnie korzystają rodzice używający pieluch wielorazowych.

Czasami lanolinę można znaleźć w składzie hipoalergicznych płynów do czyszczenia powierzchni.

Gdzie kupić lanolinę?

Lanolinę można kupić w aptece lub dobrze zaopatrzonej drogerii. Jest również dostępna w wielu sklepach internetowych.

Ile kosztuje lanolina?

Cena lanoliny różni się w zależności od stopnia czystości oraz producenta. Średnio za 20 gramów zapłacimy niecałe 20 złotych.

Przeciwwskazania do stosowania lanoliny

Lanolina jest substancją hipoalergiczną. Jednak tak jak każdy naturalny produkt może mieć pewne przeciwwskazania do stosowania. Osoby uczulone na wełnę powinny zachować ostrożność i zwracać uwagę czy produkt z dodatkiem lanoliny nie powoduje u nich reakcji.

Przypisy

1. Pytkowska, K., Głowacka, K., Arct, J. (2014). Lanolina i surowce z niej otrzymywane we współczesnej kosmetologii. Świat Przemysłu Kosmetycznego, (3), 49-54.

2. Jenkins, B. A., & Belsito, D. V. (2023). Lanolin. Dermatitis®, 34(1), 4-12.

3. Jackson, K. T., & Dennis, C. L. (2017). Lanolin for the treatment of nipple pain in breastfeeding women: a randomized controlled trial. Maternal & child nutrition, 13(3).