Zakaz TPO od 1 września 2025 w żelach, lakierach hybrydowych i innych kosmetykach do stylizacji paznokci. Co obejmują zmiany i jaki składnik hybrydy zastąpił TPO na rynku?

TPO w lakierach hybrydowych, żelach i innych kosmetykach do stylizacji paznokci - co to za substancja i dlaczego została zakazana?

1 września 2025 roku w Polsce, zgodnie z prawodawstwem unijnym oraz krajowym dostosowującym europejskie przepisy, wszedł w życie zakaz produkowania, wprowadzania do obrotu i stosowania kosmetyków zawierających substancję znaną pod nazwą tlenek difenylo‑(2,4,6‑trimetylobenzoilo)fosfiny (skrótowo określaną jako TPO, od angielskiej nazwy brzmiącej Trimethylbenzoyl Diphenylphosphine Oxide), oznaczoną w składach INCI jako Trimethylbenzoyl Diphenylphosphine Oxide. Jaki jest obecnie status prawny tej substancji, dlaczego była ona obecna w lakierach hybrydowych, żelach i innych produktach do stylizacji paznokci i jaką rolę w nich pełniła? Sprawdź, czym dokładnie jest TPO oraz na jakiej podstawie podjęto decyzję o zakazie jego stosowania, a także dowiedz się, czy na rynku obecne są tak samo skuteczne, a jednocześnie bezpieczne dla zdrowia alternatywy.

Spis treści:

1. TPO - co to takiego? W jaki sposób oceniono jego bezpieczeństwo?
2. Zakaz stosowania produktów zawierających TPO w salonach manicure - nowe przepisy od 1 września 2025
3. Czy istnieje bezpieczna alternatywa dla produktów bez TPO w składzie?
4. Zmiany w zakresie wykorzystania TPO w lakierach hybrydowych - najczęściej zadawane pytania (FAQ)

TPO - co to takiego? W jaki sposób oceniono jego bezpieczeństwo?

Czym jest TPO i jaka była jego techniczna rola w produktach do stylizacji paznokci? Omawiana substancja, czyli tlenek difenylo-(2,4,6-trimetylobenzoilo)fosfiny, w literaturze chemicznej często wspominany jako Trimethylbenzoyl Diphenylphosphine Oxide (ta nazwa funkcjonowała również w składach INCI), to organiczny związek fosfinowy, wykorzystywany jako fotoinicjator w układach polimeryzacyjnych.

Co powyższe stwierdzenia oznaczają w praktyce? W lakierach hybrydowych, żelach do stylizacji paznokci (budujących, modelujących) lub bazach hybrydowych czy też topach utwardzanych promieniowaniem UV/LED, TPO inicjował proces polimeryzacji konkretnych cząsteczek, prowadząc jednocześnie do szybkiego i trwałego związania warstwy. Dzięki temu manicure hybrydowy, żelowy czy też wykonywany mieszanymi technikami, zyskiwał pożądane cechy: krótki czas utwardzania, trwałość, ograniczoną tendencję do żółknięcia i dobrą kompatybilność z lampami LED/UV, wykorzystywanymi na co dzień w salonach kosmetycznych.

Mimo dotychczasowej akceptacji w branży, TPO został poddany szczegółowej ocenie pod kątem bezpieczeństwa. W 2014 roku Scientific Committee on Consumer Safety (SCCS) wydał opinię, że TPO może być stosowany w produktach do stylizacji paznokci pod warunkiem, że stężenie nie przekracza 5% w produkcie gotowym oraz wyłącznie w aplikacji profesjonalnej. Następnie, 16 września 2021 roku, European Chemicals Agency (ECHA), a konkretnie jej Komitet do spraw Oceny Ryzyka (RAC), przyjął opinię kwalifikującą TPO jako substancję z podejrzeniem działania szkodliwego na płodność oraz potencjalny alergen kontaktowy.

W związku powyższymi ustaleniami, a także zgodnie z rozporządzeniem unijnym, TPO zostało uznane za substancję typu CMR (Carcinogenic, Mutagenic, Reprotoxic). W efekcie tej decyzji, w maju 2025 roku weszło w życie rozporządzenie Rozporządzenie Komisji (UE) 2025/877 z dnia 12 maja 2025, zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 dotyczące produktów kosmetycznych, poprzez przeniesienie TPO z Załącznika III (składniki dozwolone z ograniczeniami) do Załącznika II (składniki zakazane) - z terminem obowiązywania od 1 września 2025 roku.

Jakie przesłanki zadecydowały przede wszystkim o zmianie klasyfikacji TPO i włączeniu tej substancji do wykazu substancji zakazanych w kosmetykach? Oto kluczowe powody:

• potencjalna toksyczność reprodukcyjna - badania na zwierzętach wykazały zmiany histologiczne w jądrze samców oraz wpływ na cykle rozrodcze u samic, co sugeruje możliwość działania negatywnego na płodność. Warto tu jednak dodać, że badania przeprowadzane były poprzez podanie TPO zwierzętom w inny sposób, niż na skórę - jak ma to miejsce u ludzi (z tego względu niektóre osoby uznają tę decyzję za kontrowersyjną);
• możliwość działania mutagennego lub rakotwórczego - choć efekt ten nie został jednoznacznie udowodniony i udokumentowany w badaniach na ludziach, klasyfikacja jako CMR nakłada znaczące ograniczenia prawne;
• ekspozycja zawodowa i częstotliwość stosowania - stylistki paznokci mogą być narażone wiele razy dziennie na kontakt z tym składnikiem, co zwiększa uwagę regulacyjną. Co więcej, kontakt ten nie ogranicza się jedynie do kontaktu TPO ze skórą, ale również obejmuje wielogodzinną ekspozycję na pył powstający podczas piłowania i zdejmowania poprzednich stylizacji, wykonanych przy użyciu produktów zawierających TPO;
• zasada ostrożności (precautionary principle) - mimo, iż przez wiele lat TPO było stosowane bez masowych doniesień o negatywnych skutkach zdrowotnych, regulacje unijne przewidują, że substancje klasyfikowane jako CMR nie mogą być stosowane w kosmetykach. Zgodnie z artykułem 15 rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 substancje uznane za rakotwórcze, mutagenne lub toksyczne dla rozrodczości nie mogą być stosowane w kosmetykach. W efekcie zakaz ma charakter głównie prewencyjny - jego cel to przede wszystkim zabezpieczenie zdrowia publicznego poprzez wyeliminowanie potencjalnego zagrożenia.

Zakaz stosowania produktów zawierających TPO w salonach manicure - nowe przepisy od 1 września 2025

W Polsce nadzór nad wycofaniem i kontrolą stosowania TPO w kosmetykach sprawują między innymi jednostki sanitarno-epidemiologiczne, w tym Główny Inspektorat Sanitarny (GIS) oraz powiatowe stacje sanitarno-epidemiologiczne. Komunikaty zawierające potwierdzenie zakazu zostały opublikowane między innymi przez PSSE w Opolu Lubelskim oraz Poznaniu. Rozporządzenie unijne wyznaczało datę wejścia w życie zmian - 1 września 2025 roku dla całej Unii Europejskiej, co oznacza, że Polska, jako członek Wspólnoty, musiała dostosować swoje regulacje krajowe i egzekwować zakaz.

Spektrum zakazu jest naprawdę szerokie i obejmuje takie aspekty rynku, jak:

• produkcja - od dnia wejścia w życie zakazu, producenci kosmetyków nie mogą wytwarzać produktów zawierających TPO jako składnik. Obejmuje to także kosmetyki do stylizacji paznokci (lakiery hybrydowe, żele, bazy, topy) i inne kosmetyki, jeśli zawierają TPO;
• sprzedaż (wprowadzanie do obrotu/dostarczanie) - kosmetyki zawierające TPO nie mogą być wprowadzane do obrotu (importowane, oferowane, sprzedawane) na rynku Polskim (i UE) po 1 września 2025 roku. Dotyczy to zarówno producentów, dystrybutorów, sklepów internetowych, jak i hurtowni;
• użytkowanie w salonach - w praktyce oznacza to, że salony manicure nie powinny używać kosmetyków zawierających TPO po tej dacie. GIS w swoich komunikatach zwraca uwagę, by dany podmiot zapewnił klientkom korzystającym z jego usług dostęp do informacji, że stosowane produkty są zgodne z prawem i bezpieczne.

Jakie implikacje i następstwa można wymienić w kontekście omawianego w artykule zakazu? Wśród nich znajdują się między innymi:

• konieczność przeprowadzenia inwentaryzacji produktów zgromadzonych w magazynach lub używanych podczas zabiegów w salonach kosmetycznych i - jeśli w składzie znajduje się TPO - konieczność ich usunięcia oraz zastąpienia ich produktami bez TPO;
• aktualizacja receptur, opakowań i dokumentacji technicznej na zgodność z rozporządzeniem oraz zadbanie o przekazanie klientom - w tym salonom kosmetycznym - informacji o zmianach;
• prawo klientek i konsumentów salonów do uzyskania od stylistki lub właściciela salonu informacji o tym, jakie składniki znajdują się w używanych w danym gabinecie produktach (w tym również informacji o tym, czy zawierają one TPO);
• wzmożona kontrola importu z krajów spoza UE: produkty zawierające TPO sprowadzane spoza Unii Europejskiej także podlegają zakazowi, co oznacza konieczność sprawdzenia składu oraz legalności produktu na terenie Polski i Unii.

Warto natomiast zaznaczyć, że zakaz nie oznacza automatycznie zakazu wykonywania manicure hybrydowego czy żelowego - zmianie musi ulec jedynie skład i formuły stosowanych produktów. Wiele komunikatów branżowych podkreśla ten aspekt, by zapobiec dezinformacji.

Sprawdź również: Grzybica paznokci - przyczyny, objawy, leczenie

Czy istnieje bezpieczna alternatywa dla produktów bez TPO w składzie?

Na szczęście na rynku kosmetyków do stylizacji paznokci dostępne są inne formuły światłoutwardzalne, które nie bazują na TPO. Wśród substancji alternatywnych można chociażby wyróżnić TPO-L, czyli Ethyl (2,4,6‑trimethylbenzoyl)phenylphosphinate. Producentom zaleca się monitorowanie składu INCI i sprawdzanie, czy dany produkt został wyraźnie oznaczony jako „bez TPO”.

Najważniejsze wskazówki i zalecenia, kierowane zarówno do salonów manicure, jak i do konsumentów ostatecznych, obejmują między innymi:

• każdorazowe sprawdzanie składu pod kątem występowania nazwy Trimethylbenzoyl Diphenylphosphine Oxide(lub skrótu „TPO”) na etykiecie czy też w karcie charakterystyki produktu udostępnianej przez marki lakierów hybrydowych i żeli;
• zamawianie produktów wyłącznie ze sprawdzonych hurtowni lub od dystrybutorów działających legalnie na rynku UE. Szczególną uwagę warto zwrócić na zakupy online z krajów spoza UE - mogą pojawić się w nich produkty z TPO, nawet pomimo zakazu;
• jak najszybsze przeprowadzenie procesu usunięcia produktów z TPO w salonach i przejście na formuły bez TPO, aby uniknąć niedopatrzeń po 1 września 2025;
• rozważenie przez klientki okresowej przerwy od manicure hybrydowego lub przejścia na klasyczny manicure - obecnie w social mediach króluje trend, humorystycznie określany jako „wyjście z więzienia hybrydowego”, który może być inspiracją do regeneracji paznokci i skórek.

Zmiany w zakresie wykorzystania TPO w lakierach hybrydowych - najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Co to jest TPO w lakierach?

TPO (Trimethylbenzoyl Diphenylphosphine Oxide) to fotoinicjator wykorzystywany w profesjonalnych kosmetykach do stylizacji paznokci, który pod wpływem światła UV lub LED inicjuje proces polimeryzacji warstwy lakieru hybrydowego, żelu czy bazy, co pozwala na szybkie i trwałe utwardzenie masy.

Dlaczego TPO jest zakazane?

TPO zostało zakwalifikowane jako substancja CMR (między innymi działająca szkodliwie na rozrodczość) w świetle oceny przez ECHA/RAC, co w połączeniu z zasadą, że substancje CMR nie mogą być stosowane w produktach kosmetycznych, doprowadziło do zakazu jego stosowania od 1 września 2025 roku w kosmetykach na terenie UE.

Jak sprawdzić, czy lakier zawiera TPO?

Na etykiecie lub w karcie charakterystyki produktu należy znaleźć składniki INCI: Trimethylbenzoyl Diphenylphosphine Oxide. Jeśli ta nazwa występuje, produkt zawiera TPO i po 1 września 2025 roku nie powinien być stosowany w salonie ani być wprowadzany do obrotu.

Czy w salonach i drogeriach są obecnie dostępne produkty nie zawierające TPO?

Tak - wielu producentów wprowadziło formuły bez TPO, a branża kosmetyczna deklaruje, że od 1 września 2025 roku żaden z produktów nie zawiera TPO. Warto jednak upewnić się, czy kupowany produkt został odpowiednio zmieniony i czy sprzedawca potwierdza zgodność z regulacjami.

Czy TPO znajduje się w plombach stomatologicznych?

Nie jest to standardowe zastosowanie TPO. Jego główne użycie dotyczy obecnie produktów do stylizacji paznokci - lakierów hybrydowych, żeli, baz, topów i pokrewnych kosmetyków. W przypadku wyrobów medycznych lub stomatologicznych stosuje się inne fotoinicjatory i materiały, choć TPO bywa wykorzystywany do utwardzania wypełnień. Argumentuje się jednak, że zabieg taki jest wykonywany stosunkowo rzadko, co ogranicza ekspozycję na ten materiał (w porównaniu do ekspozycji mającej miejsce w salonach manicure).

Źródła:

1. L. Tomala, PAP, TPO został zakazany w myśl zasady przezorności [w:] Medycyna Praktyczna - Dermatologia, 01.09.2025
2. K. Torchała, PAP, Stylizacja paznokci od 1 września bez TPO [w:] Medycyna Praktyczna - Dermatologia, 01.09.2025
3. Od 1 września 2025 r. zakaz stosowania w kosmetykach substancji: Tlenek difenylo-(2,4,6-trimetylobenzoilo)fosfiny (TPO) [w:] Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Opolu Lubelskim, gov.pl, dostęp: 27.10.2025
4. Zakaz stosowania w kosmetykach substancji Tlenek difenylo (2,4,5-trimetylobenzoilo)fosfiny (TPO) od 1 września 2025 r. INCI: Trimetylobenzoyl diphenylphosphine oxide [w:] Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Poznaniu, gov.pl, dostęp: 27.10.2025