Wiosna i alergie – jak pozbyć się alergii na wiosnę? Sposoby na wiosenne alergie

Katar sienny, zaczerwienione i łzawiące oczy – wiosna dla alergików potrafi być okresem niezmierne uciążliwym. Szacuje się, że na alergię wziewną choruje nawet 40% ludzi. Leki przeciwalergiczne występują w wielu rodzajach. Skąd wiedzieć które wybrać?

Najczęściej leki łagodzące objawy alergii zalicza się do substancji o działaniu przeciwhistaminowym. Histamina jest aminą biogenną, która powstaje na skutek przemian aminokwasu – histydyny. Histamina jest magazynowana w organizmie głównie w granulocytach zasadochłonnych oraz mastocytach. Na skutek uszkodzenia tkanek lub kontaktu z alergenami, następuje jej uwalnianie. Pojawiają się wówczas objawy takie jak duszność, alergiczny nieżyt nosa, łzawienie i swędzenie oczu. Przebieg reakcji alergicznej może być łagodny lub przybierać postać reakcji anafilaktycznej, zagrażającej życiu. W celu łagodzenia objawów alergii lekarz może zalecić stosowanie środków przeciwhistaminowych (w tym pod postacią klasycznych tabletek na alergię, sprayów do nosa na katar alergiczny czy syropów dla dzieci i dorosłych), a w niektórych przypadkach również glikokortykoidów, kromoglikanów lub leków przeciwleukotrienowych.

Najczęstsze alergeny wziewne

Alergia wziewna może być wywołana przez wiele czynników, do tych najczęstszych zaliczamy pyłki roślin wiatropylnych (olcha, leszczyna, brzoza, żyto, bylica, tymotka), roztocza kurzu domowego i zarodniki grzybów pleśniowych. W przypadku alergii sezonowej, jest ona głównie spowodowana pyłkami roślin. Dobrze znać wtedy kalendarz pylenia, czyli zakres czasowy w jakim jest największe stężenie pyłków danej rośliny. Dla przykładu, w marcu jest wysokie stężenie pyłków topoli, brzozy i olszy, w kwietniu – brzozy i dębu, a w maju obserwuje się wysokie stężenie pyłków traw oraz zarodników grzybów pleśniowych z rodzaju Cladosporium.

Sprawdź również: Co to są roztocze (roztocza) i jak się ich pozbyć? Czym jest alergia na roztocza?.

Rodzaje leków przeciwhistaminowych

Złotym standardem leczenia alergii jest przepisanie środków farmakologicznych o działaniu przeciwhistaminowym. Dzielimy je na leki I i II generacji. Leki przeciwalergiczne pierwszej generacji to między innymi antazolina, hydroksyzyna, dimenhydrynat, prometazyna, klemastyna, difenhydramina i ketotifen. Poza hamowaniem receptorów H1 dla histaminy, blokują także inne receptory (cholinergiczne, adrenergiczne, serotoninowe), są więc lekami nieselektywnymi. Powodują wiele działań niepożądanych, głównie nadmierną senność i osłabienie koncentracji, ale również suchość błony śluzowej jamy ustnej, trudności w oddawaniu moczu, zaparcia, zaburzenia widzenia, osłabienie i nudności. Obecnie, nie poleca się ich stosowania, ze względu na dużo lepszą alternatywę – leki II generacji.

Leki przeciwalergiczne drugiej generacji zawierają związki takie jak astemizol, azelastyna, cetyryzyna, ebastyna, feksofenandyna, lewocetyryzyna, lewokabastyna, loratydyna, mizolastyna i rupatadyna (są to substancje znajdujące się między innymi w preparatach Allertec, Zyrtec, Allegra, Hitaxa, Aleric Deslo Active, Nasometin i wiele innych. Są lekami o selektywnym działaniu, hamując receptor H1 dla histaminy. W mniejszym stopniu przenikają do ośrodkowego układu nerwowego, dzięki czemu ich stosowanie jest bezpieczniejsze. Są one dużo lepiej tolerowane przez pacjentów i nie powodują tak wielu efektów ubocznych jak preparaty I generacji.

Jaki lek przeciwhistaminowy wybrać?

W grupie leków przeciwhistaminowych II generacji znajdują się substancje w różnym stopniu przenikające do ośrodkowego układu nerwowego. Wzmożona senność będzie powodowana głównie przez cetyryzynę i lewocetyryzynę, powinny być więc unikane u osób prowadzących pojazdy. Barierę krew-mózg w najmniejszym stopniu przenika feksofenadyna i bilastyna, są więc substancjami powodującymi najmniej efektów ubocznych. Niektóre związki poza hamowaniem receptora dla histaminy wywierają inne korzystne efekty np. loratydyna i rupatydyna hamują wytwarzanie mediatorów reakcji zapalnej.

Przeczytaj także: Leki przeciwhistaminowe - czym są i kiedy należy je przyjmować? Leki przeciwhistaminowe I i II generacji - działanie, właściwości i zastosowanie leków antyhistaminowych.

Inne rodzaje leków przeciwalergicznych

Leki o działaniu przeciwhistaminowym są najczęściej stosowaną terapią alergii. W sytuacji, gdy nie są one wystarczająco skuteczne, lekarz może przepisać dodatkowo leki o innych mechanizmach działania takie jak glikokortykosteroidy (preparaty doustne, wziewne, zastrzyki, maści) i kromony (aerozole, krople do nosa, preparaty do nebulizacji). Zastosowanie znajduje również odczulanie, czyli swoista immunoterapia. Przez kilka lat, podaje się preparaty zawierające kontrolowane stężenie alergenu,  co po zakończeniu terapii pozwala na złagodzenie lub zupełne ustąpienie objawów alergii.

Naturalne środki przeciwalergiczne

Naturalnym sposobem alternatywnym do przyjmowania leków przeciwalergicznych jest stosowanie roślin i substancji z nich wyodrębnianych, zmniejszających wydzielanie histaminy, która jest głównym czynnikiem rozwoju reakcji alergicznej. Działanie takie wykazują m.in. czarnuszka siewna (Nigella sativa), pachnotka zwyczajna (Perilla frutescens), wiesiołek dwuletni (Oenothera biennis), tarczyca bajkalska (Scutellaria baicalensis) i rumianek pospolity (Matricaria chamomilla). Wiele osób sięga również po takie apteczne rozwiązanie, jak wapno na alergię w musujących tabletkach czy też wodę morską w sprayu (izotoniczną lub hipertoniczną - w zależności od potrzeb).

Wiosenne alergie - najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy przy alergii boli gardło?

Tak, przy alergii może pojawić się ból lub podrażnienie gardła. Najczęściej wynika to ze spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła oraz ciągłego kichania i kaszlu. U wielu osób występuje także uczucie drapania, suchości lub pieczenia gardła. Objawy alergiczne mogą nasilać się szczególnie w okresie pylenia roślin lub po kontakcie z kurzem. W przeciwieństwie do infekcji, alergii zwykle nie towarzyszy wysoka gorączka.

Czy alergia powoduje zawroty głowy?

Alergia może czasami powodować zawroty głowy, choć nie są one jej najbardziej typowym objawem. Mogą wynikać z zatkanego nosa, problemów z zatokami lub uczucia zmęczenia spowodowanego przewlekłymi objawami alergii. U części osób zawroty pojawiają się także przez niedotlenienie związane z utrudnionym oddychaniem przez nos. Niektóre leki przeciwalergiczne również mogą wywoływać senność i osłabienie. Jeśli zawroty głowy są silne lub częste, warto skonsultować się z lekarzem.

Czy alergia podnosi ciśnienie?

Sama alergia zwykle nie powoduje trwałego wzrostu ciśnienia tętniczego. Jednak stres organizmu związany z nasilonymi objawami może chwilowo wpływać na ciśnienie krwi. U niektórych osób problemem bywają także niektóre leki na alergię, które mogą podnosić ciśnienie lub przyspieszać pracę serca. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby chorujące na nadciśnienie tętnicze. W przypadku wątpliwości warto skonsultować stosowane preparaty z lekarzem lub farmaceutą.

Czy przy alergii może boleć ucho?

Tak, alergia może powodować ból lub uczucie zatkania uszu. Obrzęk błon śluzowych nosa i gardła może wpływać na funkcjonowanie trąbki słuchowej, która odpowiada za wyrównywanie ciśnienia w uchu. W efekcie pojawia się uczucie pełności, pogorszenie słuchu lub dyskomfort. Objawy te częściej występują przy silnym katarze alergicznym i problemach z zatokami. Jeśli ból ucha jest intensywny lub towarzyszy mu gorączka, warto skonsultować się z lekarzem.

Czy picie większej ilości wody może pomóc w przypadku alergii?

Odpowiednie nawodnienie może wspierać organizm podczas alergii i łagodzić niektóre objawy. Picie większej ilości wody pomaga utrzymać prawidłowe nawilżenie błon śluzowych nosa i gardła. Dzięki temu wydzielina może być rzadsza i łatwiejsza do usunięcia. Woda nie leczy alergii, ale może poprawić komfort oddychania i zmniejszyć podrażnienie gardła. Najlepsze efekty daje połączenie nawodnienia z odpowiednim leczeniem i ograniczaniem kontaktu z alergenami.

Piśmiennictwo

1. Mazaheri, Yeganeh, et al. "A comprehensive review of the physicochemical, quality and nutritional properties of Nigella sativa oil." Food reviews international 35.4 (2019): 342-362.
2. Korbut, Ryszard. Farmakologia. Red. . : PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2017, 646 s. ISBN 978-83-200-5450-7
3. Rajtar-Cynke, Grażyna. Farmakologia. Red. . Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2014, 524 s. ISBN 978-83-200-4948-0
4. Dubey, Kamlesh Kumar. "Complementary and Alternative Treatment Methods for Allergic Rhinitis." (2020).
5. Mlcek, Jiri, et al. "Quercetin and its anti-allergic immune response." Molecules 21.5 (2016): 623.