Wysypka alergiczna na ciele - objawy i leczenie alergii skórnej. Wysypka jako objaw alergii - czym się charakteryzuje?

Wysypka jako objaw  alergii - czym się charakteryzuje?

Nadmierną reakcję organizmu na określony czynnik nazywamy alergią. Jednym z jej objawów jest wysypka alergiczna. Powstaje ona wskutek kontaktu z alergenem - substancją uczulającą. Jej najczęstszą postacią są wykwity zapalne - swędzące grudki lub bąble. Alergia skórna może pojawić się zarówno u osób dorosłych jak i dzieci. Z roku na rok obserwowany jest wzrost przypadków uczuleń u ludzi i choroba ta staje się poważnym problemem cywilizacyjnym.

Czym jest alergia skórna?

Alergia skórna manifestuje się różnymi rodzajami zmian na skórze powstających na skutek kontaktu organizmu z alergenem. Może to być zaczerwienienie skóry, wysypka, pęcherze, obrzęk naczynioruchowy czy uporczywy świąd. Wysypkę alergiczną wywołują głównie alergeny oddziałujące zewnętrznie lub czynniki pokarmowe. Nieleczona lub przewlekła alergia skórna prowadzi do powstania atopowego zapalenia skóry i w efekcie do jej szorstkości i rogowacenia.

Przyczyny wysypki alergicznej

Istnieje ogromna ilość alergenów, które mogą powodować zmiany skórne. Jako główne substancje uczulające wskazywane są:

• białka mleka, gluten, orzechy, seler, soja, jajka, truskawki, czekolada, miód
• glutaminian sodu i barwniki spożywcze
• leki, np. neomycyna
• detergenty
• lanolina występująca w kremach
• substancje zapachowe w perfumach, olejkach eterycznych i kosmetykach
• barwniki w farbach do tkanin
• lateks
• chrom, nikiel i kobalt
• włókna sztuczne
• kalafonia
• białka znajdujące się w ślinie, moczu i na naskórku zwierząt

W przypadku zaobserwowania na ciele wysypki alergicznej dopiero wykonanie specjalistycznych testów daje odpowiedź na pytanie, z jakim alergenem mamy do czynienia.

Objawy wysypki alergicznej

Wysypka alergiczna może przybierać różne postaci w zależności od alergenu, który ją wywołuje. Wyprysk kontaktowy alergiczny to najczęściej czerwone, sączące się grudki pojawiające się jako objaw alergii kontaktowej. Zmiany chorobowe tworzą się w miejscu styku skóry z substancją alergizującą. Wypryskowi towarzyszy silny świąd skóry. Ten rodzaj wysypki alergicznej dotyka głównie osoby dorosłe. Pokrzywka alergiczna występuje w postaci bąbli pokrzywkowych otoczonych rumieniem, podobnych w wyglądzie do tych po oparzeniu pokrzywą. Bąble swędzą i pieką, najczęściej ustępują samoistnie i nie pozostawiają blizn. Pokrzywkę często wywołują alergeny pokarmowe lub alergeny odzwierzęce. Odczyn fotoalergiczny występuje w postaci rumienia, grudek lub pęcherzyków. Najczęściej jest spowodowany kosmetykami, lekami stosowanymi na skórę lub podawanymi doustnie. Odczyn jest wywołany kontaktem z promieniowaniem słonecznym i występuje natychmiast lub po upływie pewnego czasu (24 do 48 godzin). W przypadku, gdy pojawi się wysypka warto skonsultować się z lekarzem. Należy pamiętać, że krostki na ciele, swędzenie skóry czy wysypka w postaci grudek zapalnych nie musi być objawem alergii. Wysypka na ciele może pojawić się także w przebiegu niektórych chorób zakaźnych (choroby wirusowe, choroby bakteryjne) lub być związane ze stanem zapalnym.

Wysypka alergiczna u dzieci

U dzieci często pojawiają się na skórze drobne grudki i wypryski. Brak innych towarzyszących zmianom dolegliwości może świadczyć o tym, że mamy do czynienia z wysypką na tle alergicznym. Występowanie chorób alergicznych w rodzinie znacząco zwiększa taką możliwość. Istnieje szeroka gama produktów spożywczych i środków chemicznych, których organizm dziecka może nie tolerować. U najmłodszych dzieci jest to zwykle alergia spowodowana białkiem mleka krowiego. Dolegliwości dermatologiczne występujące u starszych dzieci mogą mieć związek z każdym jedzonym przez nie produktem. Aby zmiany zniknęły, należy wyeliminować czynnik uczulający. Stosowanie diety, smarowanie miejsc chorobowo zmienionych odpowiednimi maściami i nawilżanie ciała dziecka emulsjami powinno doprowadzić do ustąpienia dolegliwości. Wysypek alergicznych u dzieci nie należy bagatelizować. Mogą one zapoczątkować tzw. marsz alergiczny, którego skutkiem będzie rozwój astmy oskrzelowej. Czasami zmiany alergiczne na skórze (wykwity skórne) mogą pojawiać się u osób z alergią wziewną jako wynik reakcji krzyżowej.

Wysypka na brzuchu

Wysypka alergiczna zlokalizowana na brzuchu najczęściej jest powiązana z kosmetykami używanymi do mycia lub smarowania ciała. W miejscu zastosowania nietolerowanego preparatu pojawia się rumień, któremu towarzyszy świąd ciała. Czynnikiem alergizującym mogą być również produkty do prania lub płukania tkanin. W samych tkaninach uczulają często barwniki lub domieszki włókien sztucznych. Klamry w paskach lub metalowe guziki w spodniach zawierające nikiel powodują kontaktowe zapalenie skóry. Wysypka alergiczna na brzuchu może też mieć związek z alergią pokarmową.

Czy wysypka zawsze jest objawem alergii?

Każdą wysypkę powinien obejrzeć lekarz internista lub w przypadku dzieci pediatra, aby nie zbagatelizować objawów choroby innej niż alergia skórna. Istnieje wiele schorzeń wirusowych i bakteryjnych przebiegających z towarzyszeniem drobnych krostek. Należą do nich:

• gorączka trzydniowa - choroba charakterystyczna dla niemowląt i małych dzieci, w której po 3 dobach temperatury pojawia się drobna, czerwona wysypka,
• ospa wietrzna, podczas przebiegu tej choroby na całym ciele dziecka występuje bardzo swędząca wysypka zmieniająca swój wygląd od krostki do pęcherzyka wypełnionego płynem,
• odra, różyczka i szkarlatyna,
• świerzb objawiający się czerwoną, silnie swędzącą wysypką występującą na części lub całym ciele,
• potówki dokuczające małym dzieciom w upalne dni.

Leczenie wysypki alergicznej

Alergiczne choroby skóry leczy się u dermatologa. Skuteczne leczenie alergii skórnej jest możliwe po uprzednim zdiagnozowaniu przyczyny dolegliwości dermatologicznej jako alergii na określone substancje uczulające. Rozpoznanie alergii następuje w oparciu o wyniki testów skórnych, testów płatkowych, poziomu przeciwciał IgE. Testy płatkowe znakomicie sprawdzają się zwłaszcza przy diagnozowaniu wyprysku kontaktowego. Leczenie wysypki alergicznej polega głównie na łagodzeniu tych objawów. Skórę alergika należy odpowiednio pielęgnować. Niezastąpione w tym są emolienty zapewniające jej właściwe nawilżenie i działające przeciwzapalnie. Niektóre osoby wykorzystują również wapno na alergię (choć nie jest to metoda rekomendowana, o czym więcej informacji znajduje się w artykule Wapno na alergię - czy ma szansę zadziałać na objawy uczulenia? Jak w teorii ma działać wapno na alergię i co zastosować zamiast wapna przy uczuleniu?). Ważne jest też stosowanie środków antyseptycznych, które nie dopuszczają do zakażeń bakteryjnych, o które łatwo przy świądzie i zmianach skórnych. Łagodząco oddziaływają na skórę leki antyhistaminowe do stosowania miejscowego. Są w postaci maści lub żelu (Fenistil, Allertec i inne), niektóre zawierają związek o działaniu znieczulającym pozwalający na łatwiejsze znoszenie silnego świądu skóry towarzyszącemu wysypkom alergicznym. Po konsultacji z lekarzem alergologiem pomocne będą doustne leki przeciwhistaminowe nowych generacji dobrze się wchłaniające, szybko blokujące reakcję alergiczną i bezpieczne w stosowaniu. Przy dużym nasileniu objawów uczulenia i nieskuteczności innych preparatów leczniczych lekarz może zalecić krótkotrwałe stosowanie maści z glikokortykosteroidami i/lub tabletek przeciwalergicznych czy syropów na alergię.

Wysypka alergiczna - najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jak wygląda wysypka przy alergii skórnej?

Wysypka alergiczna może mieć różny wygląd w zależności od rodzaju alergii i reakcji organizmu. Najczęściej pojawiają się czerwone plamy, drobne krostki lub bąble przypominające oparzenie pokrzywą. Zmianom skórnym często towarzyszy świąd, pieczenie lub uczucie suchości skóry. Wysypka może występować miejscowo albo obejmować większe obszary ciała. Objawy często pojawiają się po kontakcie z alergenem, takim jak kosmetyk, pokarm lub detergent.

Jak odróżnić wysypkę alergiczną od wirusowej?

Wysypka alergiczna zwykle mocno swędzi i często pojawia się nagle po kontakcie z alergenem. Wysypce wirusowej częściej towarzyszą objawy infekcji, takie jak gorączka, osłabienie czy ból gardła. Zmiany alergiczne mogą mieć charakter pokrzywki i szybko zmieniać lokalizację. Wysypka wirusowa zazwyczaj utrzymuje się bardziej równomiernie i ma określony przebieg związany z infekcją. W razie wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem, szczególnie jeśli objawy są nasilone.

Czym smarować wysypkę alergiczną?

Przy wysypce alergicznej często stosuje się preparaty łagodzące świąd i podrażnienie skóry. Pomocne mogą być kremy nawilżające i emolienty wspierające odbudowę bariery ochronnej skóry. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić maści z glikokortykosteroidami lub preparaty przeciwalergiczne. Ważne jest unikanie kosmetyków i substancji mogących dodatkowo podrażniać skórę. Jeśli wysypka się nasila lub nie ustępuje, warto skonsultować się ze specjalistą.

Jak szybko pozbyć się wysypki alergicznej?

Najważniejsze jest szybkie unikanie kontaktu z czynnikiem wywołującym reakcję alergiczną. Pomocne mogą być leki przeciwhistaminowe oraz preparaty łagodzące stan zapalny skóry. Warto również zadbać o chłodne okłady i regularne nawilżanie skóry. Drapanie zmian może wydłużać proces gojenia i zwiększać ryzyko podrażnienia. Jeśli objawy są silne lub pojawia się obrzęk czy duszność, konieczna jest pilna konsultacja medyczna.

Co na alergię dla 4-latka bez recepty?

U małych dzieci leki przeciwalergiczne powinny być dobierane ostrożnie i zgodnie z zaleceniami lekarza lub farmaceuty. W niektórych przypadkach stosuje się dostępne bez recepty preparaty przeciwhistaminowe przeznaczone dla dzieci. Pomocne mogą być także woda morska do nosa oraz emolienty przy objawach skórnych. Ważne jest ograniczenie kontaktu dziecka z alergenem wywołującym objawy. Jeśli reakcje alergiczne są częste lub nasilone, warto skonsultować się z pediatrą lub alergologiem.

Przypisy
1. P. Głaz, D. Kowalczuk, Zjawisko alergii w gabinecie kosmetologicznym, „Kosmetologia Estetyczna” 2019, vol. 8, nr 3, s. 337–345.
2. J. Dawicka, Uczulenie na składniki kosmetyków u pacjentów z alergicznym kontaktowym zapaleniem skóry, Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, Gdańsk 2020.
3. E. Wasilewska, M. Ziętarska i in., Immunologiczna nadwrażliwość na pokarm, „Forum Zaburzeń Metabolicznych” 2016, t. 7, nr 4, s. 152–161.