Emolienty na atopowe zapalenie skóry. Czym są emolienty, jak działają, dlaczego warto je stosować u dorosłych i dzieci od pierwszych dni życia?

Arykuł banner - Emolienty na atopowe zapalenie skóry. Czym są emolienty, jak działają, dlaczego warto je stosować u dorosłych i dzieci od pierwszych dni życia?

Publikowane artykuły mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Dowiedz się więcej...

 

Czym są emolienty?

Emolienty to specjalistyczne dermokosmetyki, które zawierają substancje zmiękczające, natłuszczające i wygładzające naskórek. Ich główną funkcją jest odbudowa uszkodzonej bariery naskórkowej. Efekt ten, w zależności od rodzaju emolientu, osiągany jest poprzez różne mechanizmy: efekt okluzji, utrzymania i wiązania wody, a także dostarczanie składników lipidowych i białkowych. Występują w dwóch głównych postaciach: emolient do kąpieli lub do smarowania, jako składnik kremu lub maści. Ciekawostka: nazwa emolient pochodzi od łacińskiego słowa "emolliere" co oznacza zmiękczać. Obecnie na rynku można spotkać setki dermokosmetyków, które określane są jako emolienty.

 



Jak działają emolienty? Odbudowa bariery naskórkowej, łagodzenie podrażnień, zniesienie suchości i świądu

Emolienty pod kątem mechanizmu działania nawilżającego należą do substancji hydrofobowych. Charakter hydrofobowy wykazuje wiele związków tłuszczowych (lipidów), polidimetylosiloksanów (silikonów) oraz węglowodorów. Składniki te nie przyciągają wody i nie mieszają się z nią. Ich główną funkcją jest wytworzenie bariery nieprzenikliwej dla cząsteczek wody.

Emolienty stosowane w kosmetykach mogą być pochodzenia naturalnego (np. woski, tłuszcze, oleje) lub syntetycznego. Obecnie wyszczególnia się ponad 1000 związków o charakterze emolientu. Bardzo dużo z nich należy do tak zwanych „emolientów suchych”, które po aplikacji nie są odczuwalnie tłuste lub lepkie. Znaczną część stanowią również związki z grupy silikonów i ich pochodne. Ze względu na mechanizm działania emolientów, wyróżniamy trzy podstawowe grupy:

  • emolienty o działaniu okluzyjnym – emolient pozostaje na powierzchni skóry i nie wnika w struktury warstwy rogowej. Mechanizm ten jest charakterystyczny dla związków o dużej masie cząsteczkowej. Najważniejsze składniki okluzyjne to oleje wodorowęglowe (wazelina, oleje mineralne, parafina), alkohole tłuszczowe (cetylowy, lanolinowy, stearylowy), alkohole wielowodorowe (glikol propylenowy), fosfolipidy (lecytyna), estry woskowe (lanolina), kwasy tłuszczowe (stearynowy, lanolinowy), sterole i woski.
  • emolienty oddziaływujące ze strukturami cementu międzykomórkowego warstwy rogowej – emolient częściowo pozostaje na powierzchni skóry tworząc barierę okluzyjną, a częściowo penetruje do warstwy rogowej skóry. Mechanizm ten jest charakterystyczny dla związków o średniej masie cząsteczkowej i umiarkowanej polarności takich jak np. sterole, ceramidy.
  • emolienty wykazujące aktywność biologiczną – poza tworzeniem bariery okluzyjnej i penetracji do warstwy rogowej skóry, emolient wykazuje działanie biologiczne w żywych warstwach naskórka. Mechanizm ten jest charakterystyczny dla niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, ale również dla innych związków, które mają zdolność oddziaływania z receptorami PPAR (grupa steroidowych receptorów jądrowych).

Na co stosować kosmetyki emolientowe?

Głównym wskazaniem do stosowania emolientów jest suchość skóry. Znaczny spadek uwodnienia warstwy rogowej powoduje nasilanie złuszczania i przepuszczalności skóry, a także zmniejszenie jej elastyczności. Prowadzi to do zaburzenia funkcji bariery naskórkowej i zwiększenia podatności skóry na podrażnienia, stany zapalne, infekcje i świąd. Suchość skóry często występuje u wcześniaków, w wyniku narażenia na substancje chemiczne, jak również w przebiegu wielu schorzeń, zarówno dermatologicznych, jak i ogólnoustrojowych (np. zaburzenia hormonalne, cukrzyca, nowotwory). Czasami suchość skóry jest efektem ubocznym stosowania niektórych leków. Zaleca się również stosowanie emolientów przy deficycie żelaza, niedoborach niektórych witamin (A,D, C, E) oraz podczas menopauzy.

Atopowe zapalenie skóry a emolienty

Emolienty stosowane są w leczeniu wielu chorób dermatologicznych, w tym atopowego zapalenia skóry, łuszczycy, wyprysku przewlekłego, zaburzeń rogowacenia, chorób świądowych. Zmniejszają suchość i świąd skóry, zwiększają jej elastyczność a także natłuszczają naskórek. Są one często stosowane w połączeniu z przeciwzapalnym leczeniem miejscowym. Efekt nawilżenia po zastosowaniu emolientów utrzymuje się przez 4-6 godzin, dlatego ich aplikacja powinna być ponawiana w trakcie dnia. Szczególnie istotne jest, aby emolient do skóry atopowej zawierał ceramidy, które poza funkcją okluzyjną, chronią skórę przed działaniem czynników zewnętrznych i regenerują cerę skłonną do podrażnień. Wykazano, że obniżenie ilości ceramidów w skórze, nie tylko generuje jej suchość, ale również sprzyja kolonizacji przez mikroorganizmy np. gronkowiec złocisty. 

Emolienty dla dzieci i niemowląt. Czy warto stosować emolienty dla niemowląt w postaci olejków do kąpieli czy kremów z lipidami?

Skóra małych dzieci, a w szczególności niemowląt, jest bardzo delikatna i podatna na podrażnienia. Na rynku jest wiele produktów do pielęgnacji skóry dzieci i niemowląt, jednak spora część z nich zawiera barwniki i substancje zapachowe. Do dbania o skórę naszych pociech najlepiej sprawdzą się emolienty dla niemowląt, które są hypoalergiczne i sprawią, że skóra będzie gładka, miękka oraz dobrze natłuszczona. Ze względu na ich naturalny skład, nie będą wywoływały podrażnień. Emolienty dla noworodków można stosować już od pierwszych dni życia. Ich stosowanie jest szczególnie ważne u małych alergików czy pacjentów z AZS, aby nie dopuścić do zaczerwienienia, szorstkości, pękania, świądu i suchości skóry. Emolienty znakomicie zadziałają również u dzieci w przypadku podrażnień wywołanych innymi czynnikami niż alergia np. przy odparzeniach od pieluszki. Doskonale sprawdzają się emolienty do kąpieli, które są wygodne w użytkowaniu i nie wymagają smarowania dziecka, choć oczywiście produkty w postaci kremów czy emulsji, z dodatkiem olejów roślinnych, mocznika czy kwasu hialuronowego (niektóre z preparatów zawierają także humektanty) również może być z powodzeniem praktykowane u maluszków. Według najnowszych badań, stosowanie emolientów w pierwszym roku życia może przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka wystąpienia atopowego zapalenia skóry w późniejszym wieku.

Podsumowując – emolienty to produkty lub substancje, które dzięki swoim właściwościom utrzymują prawidłowy poziom nawilżenia skóry, mają działanie wygładzające i natłuszczające. Ich stosowanie przyczynia się do poprawy kondycji skóry i funkcji bariery naskórkowej. Są integralnym elementem leczenia wielu chorób dermatologicznych, w tym atopowego zapalenia skóry. 

 

Piśmiennictwo
1. Molski M. Chemia piękna. Wydawnicwto Naukowe PWN, 2009.
2. Szepietowski, J., et al.(2011). Emolienty w leczeniu schorzeń dermatologicznych: stanowisko grupy ekspertów. Clinical Dermatology/Dermatologia Kliniczna 13.4.
3. Arct, J., and Pytkowska K.(2009)."Kosmetyki do pielęgnacji skóry suchej. Cosmetol. Today 3: 34-37.
4. Sikorska, M., Nowicki, R., & Wilkowska, A. (2015). Pielęgnacja skóry suchej i wrażliwej. Alergologia Polska-Polish Journal of Allergology, 2(4), 158-161.
5. Welz-Kubiak K., Reich A. (2016). Znaczenie emolientów w codziennej pielęgnacji skóry. Forum Dermatologicum, 2(1): 20-23.
6. Moncrieff, G., Cork, M., Lawton, S., Kokiet, S., Daly, C., & Clark, C. (2013). Use of emollients in dry‐skin conditions: consensus statement. Clinical and experimental dermatology, 38(3), 231-238.
7. Perrett, K. P., & Peters, R. L. (2020). Emollients for prevention of atopic dermatitis in infancy. The Lancet, 395(10228), 923-924.
8. Jari T. Chemical and Physical Properties of Emolients. (2012); chapter 26: 399-417; Treatment of Dry Skin Syndrome; Springer- Verlag Berlin Heidelberg.
9. Sobolewska E., Godlewska R., Michalski J. Praktyczna kosmetologia (2017), Wydawnictwo lekarskie PZWL.

 


mgr farm. Izabela Kurowska

Zainteresowana tematem zdrowia – skończyła studia farmaceutyczne na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi, dodatkowo ukończyła studia podyplomowe z zakresu dietetyki. Wieloletnie doświadczenie i chęć zdobywania wiedzy z licznych szkoleń pozwala jej na wspieranie zdrowia pacjentów. Ma holistyczne podejście do leczenia wielu schorzeń, które powinno opierać się na właściwej farmakoterapii, doborze diety i aktywności fizycznej. W aptece Olmed pełni funkcję eksperta w zakresie wiedzy dotyczącej stosowania leków, suplementów i wyrobów medycznych. Prywatnie szczęśliwa matka dwójki dzieci, która stara się żyć w równowadze ze sobą i innymi. Sama w wolnym czasie biega i udoskonala pozycję w jodze i uwielbia kryminały.

Zobacz wszystkie wpisy autora

Artykuły zamieszczone na blogu apteki internetowej Olmed nie stanowią porady medycznej, ani opinii farmaceuty, lekarza lub dietetyka dostosowanej do indywidualnej sytuacji pacjenta. Udostępnione informacje stanowią jedynie generalne zalecenia, które nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do stosowania określonej terapii, zmiany nawyków, dawkowania produktów leczniczych, itp. Przed podjęciem jakichkolwiek działań mających wpływ na życie, zdrowie lub samopoczucie należy skontaktować się z lekarzem lub innym specjalistą, w celu otrzymania zindywidualizowanej porady.

Nigdy nie lecz się sam, korzystaj z opieki medycznej swojego lekarza i w przypadku objawów choroby lub pogorszenia się Twojego stanu zdrowia skontaktuj się ze specjalistą. Właściciel serwisu aptekaolmed.pl nie ponosi odpowiedzialności związanej z wykorzystaniem informacji zawartych w publikowanych za pośrednictwem Serwisu artykułach.

Powiązane produkty

Miniaturka artykułu - ATOPERAL BABY Plus Pianka do mycia - 200 ml
ATOPERAL BABY Plus Pianka do mycia - 200 ml
27.90 zł

Produkt niedostępny

Wybrane leki, suplementy i kosmetyki:

Mensil - lek na potencję Entitis Dicoflor Baby Dulcobis Sylimarol Biotebal Fibrocontrol Bepanthen Lipiform Plus Magne B6 Forte Cetaphil Emolium Pampers Nutridrink
Ektin krople do oczu, 10ml