Polipy w nosie - przyczyny, objawy, diagnostyka. Jak wygląda leczenie polipów w nosie? Czy polipy w nosie są groźne?

Przyczyny powstawania polipów nosa

Czym są polipy? Polipy to rozrosty tkanek o charakterze nienowotworowym. Są miękkie i niebolesne. Przybierają kształt kropli wody lub obły. Wymienia się różne rodzaje polipów w nosie: typu gruczołowego, obrzękowego, mieszanego oraz polipy choanalne. Jako przyczynę powstawania polipów w nosie najczęściej wymienia się przewlekły stan zapalny błony śluzowej nosa i zatok przynosowych - trwający dłużej niż 12 tygodni. Wystąpienie polipów ma również związek z nieprawidłową odpowiedzią układu odpornościowego na zakażenia dróg oddechowych. W początkowej fazie rozwoju powierzchnia polipa wyścielona jest nabłonkiem oddechowym, który z czasem przekształca się w nabłonek płaski. Polipy w zaawansowanym stadium rozwoju powodują liczne dolegliwości, w tym spowodowane zaleganiem płynu surowiczego w przestrzeniach między komórkami błony podśluzowej. Polipy wewnątrz jam nosa mają kolor biało-żółty, lecz bywają także przezroczyste. Często są pokryte ropną wydzieliną. Poruszają się przy dotyku. Najczęstsze lokalizacje, w jakich powstają to zatoki przynosowe, nozdrza tylne oraz przewód nosowy środkowy.

Na powstawanie polipów w nosie bardziej są podatne osoby chorujące na mukowiscydozę, astmę, alergiczne grzybicze zapalenie zatok oraz zespół Churga i Strauss. Rozwojowi polipów nosa sprzyja także alergiczny nieżyt nosa z eozynofilią oraz nadwrażliwość na niesteroidowe leki przeciwzapalne. Polipy nosa i zatok najczęściej rozwijają się u młodych dorosłych oraz u osób w średnim wieku.

Polipy w nosie – objawy

Chociaż polipy same w sobie nie stanowią zagrożenia, to powodują niedrożność nosa, zwiększenie produkcji wydzieliny z nosa oraz inne dolegliwości. Szacuje się, że polipy występują u około 3-4% populacji. Przez wiele lat można sobie nie zdawać sprawy z ich obecności, dopóki nie zaczną powodować nieprzyjemnych objawów takich jak:

• upośledzenie drożności nosa 
• ból wnętrza nosa 
• bóle głowy przy nasileniu zapalenia zatok przynosowych 
• ropna lub wodnista wydzielina z nosa 
• uczucie zatkanego nosa 
• oddychanie przez usta 
• chrapanie 
• nocne bezdechy 
• kichanie 
• spływanie wydzieliny po ścianie gardła i kaszel mokry 
• łzawienie 
• pogorszenie lub brak węchu 
• bóle głowy 
• bóle zębów 
• nawracające infekcje górnych dróg oddechowych 

Diagnostyka polipów w nosie

W razie podejrzewania występowania polipów należy udać się na konsultację do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, który w razie potrzeby skieruje pacjenta na konsultację u laryngologa. Rozpoznanie polipów lekarz ustala na podstawie badania laryngologicznego wykonywanego przy pomocy wziernika nosowego lub badania endoskopowego (fiberoskopia), a w razie potrzeby również badań dodatkowych. Przy głębszym umiejscowieniu, aby precyzyjnie je zlokalizować wykorzystywana jest tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny.

Powikłania polipów nosa

Pomimo, że polipy to zmiany łagodne, to mogą powodować liczne powikłania, w tym wynikające z niedrożności nosa:

• problemy z oddychaniem przez nos 
• obturacyjny bezdech senny 
• nawracające zapalenia zatok 
• nawracające zapalenia górnych dróg oddechowych 
• nasilenie astmy 
• nasilenie alergicznego nieżytu nosa 
• zakrzepica żył zaopatrujących zatoki 
• szerzenie się stanów zapalnych do oczodołu lub opon mózgowych 

Leczenie polipów w nosa

Dobór metody jest zależny od kilku czynników: jakie pacjent odczuwa objawy polipów, czy nos jest drożny oraz czy wystąpiły jakieś powikłania. Leczenie farmakologiczne najczęściej polega na podawaniu glikokortykosteroidów donosowych o działaniu przeciwzapalnym w celu zmniejszenia wielkości polipów. Czasami sterydy początkowo podawane są doustnie, a następnie wykonuje się zmianę na sterydy donosowe. Po takim leczeniu polipy mogą znacząco zmniejszyć swój rozmiar lub zniknąć całkowicie. Jednakże, jeśli nie zostanie wyeliminowania przyczyna powstawania polipów (np. przewlekły stan zapalny błony śluzowej nosa), to zmiany mogą nawrócić. Jeżeli leczenie farmakologiczne nie przynosi efektów wykonuje się zabieg usuwania polipów metodą endoskopową.

Usuwanie polipów z nosa

Usuwanie polipów nosa przeprowadzane jest w szpitalu. Obecnie najczęściej wykonywany jest zabieg FESS, czyli funkcjonalna chirurgia endoskopowa zatok. Po zabiegu usuwania polipów w nosie przez tydzień nie wolno korzystać z sauny oraz brać gorących kąpieli. Nie powinno się pić gorących napojów ani jeść bardzo ciepłych dań. Należy unikać aktywności fizycznej przez pierwsze 4 tygodnie. W tym czasie nie zaleca się także latania samolotem. Aby proces gojenia zachodził prawidłowo powinno się stosować maści lub żele nawilżające oraz płukać nos roztworem soli fizjologicznej. Nie wolno wydmuchiwać nosa do momentu zagojenia.

Przypisy

1. Wautlet, A., Bachert, C., Desrosiers, M., Hellings, P. W., Peters, A. T. (2023). The management of chronic rhinosinusitis with nasal polyps (CRSwNP) with biologics. The Journal of Allergy and Clinical Immunology: In Practice, 11(9), 2642-2651. 
2. Slavin, R. G. (2023). Nasal polyps and sinusitis. Inflammatory Mechanisms in Allergic Diseases, 295-309. 
3. Levi, L., Havazelet, S., Reuven, Y., Elmograbi, A., Badir, S., Shraga, Y., Soudry, E. (2024). Patterns of recurrence in patients with CRSwNP who underwent complete FESS. European Archives of Oto-Rhino-Laryngology, 1-10. 
4. Olszewski J. Otorynolaryngologia. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2022.