Olejek lawendowy - co warto wiedzieć o olejku eterycznym z lawendy?

Olejek lawendowy na niepokój i napięcie – co warto wiedzieć o właściwościach olejku eterycznego z lawendy?

Niepokój, wewnętrzne pobudzenie, gonitwa myśli czy utrzymujące się napięcie nerwowe to dolegliwości, które mogą znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie. Nic dziwnego, że wiele osób szuka naturalnych sposobów wspierania równowagi psychicznej. W przypadku preparatów roślinnych warto jednak zwracać uwagę nie tylko na sam składnik, ale również na to, czy jego działanie zostało ocenione w badaniach.

Jednym z lepiej przebadanych rozwiązań jest standaryzowany olejek eteryczny z lawendy (Lavandula angustifolia), stosowany doustnie w kapsułkach w dawce 80 mg na dobę. To właśnie taka postać olejku, a nie napary, herbatki czy zwykłe ekstrakty z lawendy, była przedmiotem badań klinicznych oraz metaanaliz.

80 mg olejku z lawendy – dlaczego ta dawka ma znaczenie?

Badania dotyczące wpływu olejku lawendowego na niepokój i napięcie nerwowe obejmowały doustne stosowanie 80 mg standaryzowanego olejku eterycznego z lawendy raz dziennie.

W randomizowanych badaniach klinicznych (RCT) wykazano, że jego stosowanie:

• istotnie zmniejszało nasilenie objawów lęku w porównaniu z placebo,
• poprawiało samopoczucie osób doświadczających przewlekłego napięcia psychicznego,
• charakteryzowało się bardzo dobrą tolerancją.

Wyniki metaanaliz obejmujących wiele badań również potwierdziły skuteczność standaryzowanego olejku lawendowego w łagodzeniu napięcia i objawów zaburzeń lękowych.

Lawenda lawendzie nierówna – liczy się rodzaj preparatu z kwitnącej lawendy

Określenie „preparat z lawendą” może dotyczyć produktów o bardzo różnym składzie. Ekstrakt z kwiatów lawendy nie jest tym samym co standaryzowany olejek eteryczny.

Skład ekstraktów może zmieniać się m.in. w zależności od warunków uprawy, momentu zbioru i metod pozyskiwania, przebiegu procesu destylacji kwiatów lawendy czy innych aspektów sposobu produkcji. Standaryzowany olejek eteryczny z lawendy zawiera natomiast ściśle określoną ilość najważniejszych substancji aktywnych, przede wszystkim:

• linalolu,
• octanu linalylu.

Składniki te nie występują w ekstrakcie z lawendy, ponieważ rozpuszczają się jedynie w oleju.

Dzięki standaryzacji każda kapsułka dostarcza powtarzalną ilość składników odpowiadających za działanie biologiczne. To właśnie tego rodzaju preparaty były oceniane w badaniach klinicznych.

Jak olejek lawendowy wpływa na układ nerwowy?

Aktywne składniki standaryzowanego olejku eterycznego z lawendy wpływają na układ nerwowy, pomagając ograniczać nadmierną aktywność obszarów mózgu związanych z odczuwaniem lęku, uczuciem niepokoju i przewlekłego napięcia.

Może to sprzyjać stopniowemu zmniejszaniu wewnętrznego pobudzenia i ułatwiać organizmowi powrót do stanu równowagi. Co istotne, mechanizm ten nie wiąże się z typowym działaniem uspokajającym. W badaniach olejek lawendowy nie powodował uczucia otępienia ani nie zaburzał sprawności psychomotorycznej.

Wsparcie bez nadmiernej senności?

Dla wielu osób szukających sposobu na ograniczenie napięcia ważne jest zachowanie normalnego funkcjonowania w ciągu dnia. Jedną z zalet standaryzowanego olejku lawendowego jest brak typowego działania sedacyjnego.

W badaniach wykazano, że:

• nie powodował ospałości,
• nie wpływał na masę ciała,
• nie uzależniał,
• nie wpływał na libido,
• nie upośledzał sprawności psychomotorycznej.

Dzięki temu może być interesującym rozwiązaniem również dla osób aktywnych zawodowo, które chcą wspierać organizm bez nadmiernej senności w ciągu dnia.

Olejek lawendowy znalazł się w międzynarodowych rekomendacjach

Niewiele preparatów roślinnych zostało uwzględnionych w międzynarodowych wytycznych klinicznych.

Standaryzowany olejek eteryczny z lawendy w dawce 80 mg znalazł się m.in. w rekomendacjach:

• World Federation of Societies of Biological Psychiatry (WFSBP),
• Canadian Anxiety Guidelines (CAC).

Eksperci wskazują go jako jedną z opcji terapeutycznych o potwierdzonej skuteczności i korzystnym profilu bezpieczeństwa we wspomaganiu leczenia uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD).

Dla kogo olejek z lawendy może być dobrym rozwiązaniem?

Stosowanie standaryzowanego olejku lawendowego można rozważyć szczególnie w przypadku osób, które:

• odczuwają przewlekłe napięcie nerwowe,
• doświadczają uporczywego niepokoju,
• zmagają się z gonitwą myśli,
• chcą wspierać równowagę układu nerwowego preparatem o działaniu ocenianym w badaniach,
• poszukują rozwiązania, które nie powoduje nadmiernej senności ani uzależnienia, a jednocześnie ma działanie relaksujące.

Jeżeli jednak objawy utrzymują się przez wiele tygodni, nasilają się lub znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie, konieczna jest konsultacja z lekarzem lub specjalistą zdrowia psychicznego.

Jak stosować olejek lawendowy z innymi preparatami – czy można je łączyć?

Badania wskazują, że standaryzowany olejek eteryczny z lawendy nie wykazuje istotnych interakcji z lekami, dlatego może być stosowany równolegle po konsultacji z lekarzem.

Możliwe jest również jego łączenie z melatoniną. Takie rozwiązanie może być szczególnie interesujące dla osób, u których napięcie nerwowe utrudnia spokojne zasypianie.

W przypadku przyjmowania leków na stałe przed rozpoczęciem suplementacji należy skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą.

Preparaty ułatwiające skracanie czasu potrzebnego na zaśnięcie oraz poprawiające jakość wypoczynku dostępne są w Aptece Olmed - w osobnej podkategorii: Tabletki na sen / bezsenność

Jak rozpoznać odpowiedni preparat z lawendą?

Nie każdy produkt zawierający lawendę odpowiada preparatom ocenianym w badaniach. Przy wyborze warto sprawdzić, czy:

• zawiera standaryzowany olejek eteryczny z lawendy, a nie jedynie ekstrakt z kwiatów,
• dostarcza 80 mg olejku w jednej kapsułce,
• jest standaryzowany pod względem zawartości linalolu i octanu linalylu,
• posiada dokumentację opartą na badaniach klinicznych.

To właśnie preparaty spełniające takie kryteria były oceniane w badaniach i uwzględniane w międzynarodowych wytycznych.

Olejek z lawendy na niepokój i napięcie – podsumowanie

Standaryzowany olejek eteryczny z lawendy należy do najlepiej przebadanych, naturalnych substancji wykorzystywanych u osób zmagających się z przewlekłym niepokojem i napięciem nerwowym.

Jego skuteczność została oceniona w badaniach klinicznych i metaanalizach, a obecność w międzynarodowych wytycznych sprawia, że stanowi interesujący przykład fitoterapii opartej na dowodach naukowych. Dodatkowym atutem jest korzystny profil bezpieczeństwa oraz brak działania sedacyjnego typowego dla wielu klasycznych leków przeciwlękowych.

FAQ – najczęstsze pytania o olejek eteryczny lawendowy

Czy olejek z lawendy pomaga na niepokój i wspiera odprężenie oraz dobry sen?

Tak. Badania kliniczne wskazują, że standaryzowany olejek eteryczny z lawendy w dawce 80 mg może zmniejszać nasilenie objawów niepokoju i przewlekłego napięcia nerwowego, pomaga się relaksować i wyciszyć – co w długofalowej perspektywie może przekładać się również na poprawę jakości snu.

Czy po olejku lawendowym chce się spać w ciągu dnia?

Nie. W badaniach standaryzowany olejek lawendowy nie wykazywał działania sedacyjnego ani nie powodował upośledzenia sprawności psychomotorycznej.

Czy 80 mg olejku z lawendy można przyjmować codziennie?

Tak. W badaniach klinicznych oceniano stosowanie jednej kapsułki zawierającej 80 mg standaryzowanego olejku lawendowego raz dziennie. Preparat należy zawsze stosować zgodnie z zaleceniami producenta lub lekarza.

Czy ekstrakt z lawendy działa tak samo jak olejek eteryczny w aromaterapii czy przy inhalacji?

Nie. Wyniki badań dotyczą standaryzowanego olejku eterycznego z lawendy stosowanego doustnie. Nie odnoszą się automatycznie do naparów, herbatek, stosowania naturalnego olejku do masażu, w formie inhalacji z dyfuzora ani zwykłych ekstraktów z kwiatów lawendy.

Jak zrobić olejek lawendowy lub hydrolat?

Samodzielne wykonywanie lawendowego olejku eterycznego lub wody kwiatowej (określanej mianem hydrolatu) nie jest polecane – nie tylko z uwagi na brak możliwości profesjonalnego przeprowadzenia procesu destylacji kwiatów parą wodną, ale również z uwagi na konieczność zapewnienia odpowiednich warunków przechowywania czy konserwacji formuły dla zachowania jej stabilności i właściwości – co w domowym zaciszu jest bardzo trudne do osiągnięcia.

Czy można nakładać olejek bezpośrednio na skórę – na przykład na oparzenie?

Nie – absolutnie niewskazane jest nakładanie czystych olejków eterycznych na skórę, zwłaszcza na rany czy oparzenia – z uwagi na ryzyko podrażnień skóry. Aby wykorzystać olejek eteryczny do masażu czy pielęgnacji ciała, wystarczy rozcieńczyć kilka kropli olejku w oleju bazowym – na przykład ze słodkich migdałów – i dopiero w takiej postaci można nakładać go na skórę.

Jak stosować olejek lawendowy w domu?

Olejek eteryczny z lawendy można stosować jako olejek do dyfuzora w formie aromaterapii. Niektóre źródła wskazują, że może on odstraszać mole (aby użyć go w tym celu, wystarczy nanieść kilka kropli olejku lawendowego na wacik i położyć go w szafie, na półce – w taki sposób, by nie miał bezpośredniego kontaktu z ubraniami).

Źródła:

1. Dold M., Bartova L., Volz H.P. i wsp. Efficacy of Silexan in patients with anxiety disorders: a meta-analysis of randomized, placebo-controlled trials.European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience. 2023;273(7):1615–1628.
2. Bandelow B. i wsp. World Federation of Societies of Biological Psychiatry (WFSBP) guidelines for the pharmacological treatment of anxiety, obsessive-compulsive and post-traumatic stress disorders.World Journal of Biological Psychiatry. Aktualizacja 2022.
3. Yap WS, Dolzhenko AV, Jalal Z, Hadi MA, Khan TM. Efficacy and safety of lavender essential oil (Silexan) capsules among patients suffering from anxiety disorders: A network meta-analysis. Sci Rep. 2019 Dec 2;9(1):18042. doi: 10.1038/s41598-019-54529-9. PMID: 31792285; PMCID: PMC6889391.
4. Kasper S, Gastpar M, Müller WE, Volz HP, Möller HJ, Schläfke S, Dienel A. Lavender oil preparation Silexan is effective in generalized anxiety disorder--a randomized, double-blind comparison to placebo and paroxetine. Int J Neuropsychopharmacol. 2014 Jun;17(6):859-69. doi: 10.1017/S1461145714000017. Epub 2014 Jan 23. PMID: 24456909.
5. Pięta, A., Sasin, D. (2026). Lawenda w zaburzeniach lękowych i nerwicy – działanie oparte na badaniach naukowych. Lek w Polsce, 2. DOI:57591/Lek.202602.01