Kurzajka na stopach i dłoniach – przyczyny, domowe sposoby, leczenie kurzajek

Kurzajka - czym jest?

Brodawki, potocznie zwane kurzajkami, wywołane są zakażeniem wirusa brodawczaka ludzkiego HPV (ang. human papilloma virus). Jest to zakażenie skóry i błon śluzowych, które objawia się poprzez powstanie cielistych grudek, mniej lub bardziej wypukłych. Obecnie, rozróżnia się ponad 70 typów tego wirusa, które powodują różne rodzaje brodawek o odmiennych lokalizacjach. Dla przykładu, najczęściej występujące, zwykłe brodawki wywołane są przez HPV-1, 2 lub 4, brodawki płaskie – HPV-3, 10, 27, 28 a wirusy HPV-6, 11, 16 i 18 są najczęściej w brodawkach narządów płciowych.

Największą częstotliwość występowania brodawek pospolitych i płaskich obserwuje się w dzieciństwie oraz u osób z osłabioną funkcja układu immunologicznego. Do infekcji dochodzi, gdy wirus brodawczaka dostanie się do organizmu przez pęknięcia lub inne uszkodzenia skóry i błon śluzowych, szczególnie w okresie obniżonej odporności.

Objawy kurzajek - jak wyglądają kurzajki? Rodzaje kurzajek

Kurzajki mają wiele podtypów. Rozróżnia się brodawki zwykłe, podeszwowe, nitkowate, mozaikowe, płaskie oraz brodawki płciowe. Poniżej opisujemy jak wygląda i czym się charakteryzuje każdy z typów kurzajek.

Brodawki zwykłe (łac. verrucae vulgares) zazwyczaj są grudkami o chropowatej, nierównej powierzchni i barwie szarobrunatnej lub zbliżonej do koloru skóry. Mają wielkość od kilku do kilkunastu milimetrów. Mogą występować pojedynczo, chociaż najczęściej są mnogie. Czasami mają skłonność do zlewania się ze sobą. Ich najczęstszą lokalizacją są palce rąk, a niekiedy tworzą się także pod płytką paznokcia. Zmiany skórne rozsiewają się z rąk na łokcie, kolana i twarz. Utrzymują się przez długi czas, nawet wiele lat. Pierwszą oznaką tworzenia się brodawki zwykłej jest formowanie małej, gładkiej grudki w kolorze skóry. W raz z jej powiększaniem, staje się ona łatwiej wyczuwalna, szorstka i coraz bardziej wypukła. Rzadko powoduje dolegliwości bólowe. Nowe brodawki mogą pojawiać się w otoczeniu już istniejących, a także w lokalizacjach odległych, gdy dojdzie do samoprzeszczepienia się wirusa. Teoretycznie mogą ustąpić samoistnie, ale dużo częściej jest to obserwowane w przypadku usunięcia jednej lub kilku z nich.

Brodawki podeszwowe (łac. verrucae plantares) mają szorstką powierzchnię, która nieznacznie odstaje od skóry i jest otoczona rogowym kołnierzem. Występują od spodu stopy. Czasami mogą powodować dolegliwości bólowe, szczególnie jeśli występują mnogo. Najczęściej są wywołane wirusem brodawczaka ludzkiego HPV-1.

Brodawki nitkowate lub palczaste występują powszechnie na twarzy, są cieńsze i bardziej nitkowate niż brodawki zwykłe. Jeśli rozsiew nastąpi do okolic, które są golone, usunięcie tego rodzaju brodawek może być bardzo trudne do przeprowadzenia.

Brodawki mozaikowe występują przeważnie na podeszwach stóp, ale czasami tworzą się na dłoniach i w okolicach paznokci. Są to liczne, pojedyncze zmiany, które zlewają się ze sobą, wytwarzając blaszkę. Zwykle nie są bolesne. Najczęściej są wywołane wirusem brodawczaka ludzkiego HPV typu 2. Często występują u osób z obniżoną odpornością. Gdy dojdzie do takiej infekcji, zazwyczaj ma długotrwały przebieg z tendencją do nawrotów.

Brodawki płaskie (łac. verrucae planae) są mniejsze i bardziej płaskie niż brodawki pozostałych typów. Wyglądają jak płaskie, nałożone na skórę grudki, nieznacznie wyniosłe nad jej powierzchnię i niewiele różniącej się od niej kolorem. Mogą ulegać znacznemu rozsiewowi, zazwyczaj w obrębie grzbietów dłoni oraz twarzy. Zazwyczaj układają się w linie w miejscu zadrapania (objaw Koebnera). Na ogół zmiany ustępują samoistnie. Ich długie utrzymywanie się wskazuje na stan obniżonej odporności. Do ich usunięcia, stosuje się preparaty lecznicze nakładane bezpośrednio na brodawki lub leczenie immunomodulujące.

Brodawki płciowe (łac. Verruca acuminata) przyjmują formę kalafiorowatych zmian pojawiających się w okolicy narządów płciowych i odbytu. Powodują dolegliwości bólowe, pieczenie, swędzenie. Zazwyczaj powodowane są podtypem HPV-11, 16 lub 18. Przenoszone są drogą płciową.

Warto wiedzieć, że kurzajka na stopie zazwyczaj będzie to brodawka podeszwowa lub mozaikowa, natomiast kurzajka na dłoni, będzie najczęściej brodawką zwykłą lub płaską.

Sprawdź również: HPV (wirus brodawczaka ludzkiego) - objawy, fazy zakażenia. Wirus HPV a rak szyjki macicy.

Przyczyny powstawania brodawek

Kurzajki, zwane również brodawkami wirusowymi, powstają w wyniku zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Wywołuje je wirus przenoszony poprzez bezpośredni kontakt ze skórą osoby zakażonej lub kontakt z przedmiotami, na których znajdują się cząsteczki wirusa m.in. ręczniki, klamki, narzędzia kosmetyczne. Do zarażenia się wirusem najczęściej dochodzi poprzez uszkodzony naskórek np. w wyniku zadrapania, skaleczenia czy otarcia. Szczególnie podatne są osoby o osłabionym układzie odpornościowym, dzieci, osoby starsze, a także osoby z chorobami przewlekłymi. Różne typy wirusa HPV odpowiadają za różne rodzaje kurzajek. Kurzajki mogą występować pojedynczo lub występują w grupach, a ich lokalizacja zależy od typu wirusa i miejsca zakażenia.

Kurzajki w różnych częściach ciała - gdzie mogą się pojawić?

Kurzajki najczęściej pojawiają się na dłoniach i stopach, jednak mogą również wystąpić na twarzy, kolanach, łokciach, a w niektórych przypadkach nawet w obrębie błon śluzowych, jak jama ustna czy okolice narządów płciowych. Kurzajki na rękach zazwyczaj występują na skórze dłoni, wokół paznokci lub między palcami. Brodawki na stopach, w tym podeszwowe i mozaikowe, występują na podeszwach stóp i mogą powodować dyskomfort podczas chodzenia. W okolicach narządów płciowych pojawiają się tzw. kłykciny kończyste, które również należą do grupy nienowotworowych zmian wirusowych wywołanych przez HPV.

Kurzajka na stopie - gdzie najłatwiej się zarazić?

Do zakażenia dochodzi, gdy popękana, skaleczona lub w inny sposób uszkodzona skóra stopy dotknie powierzchni skażonej, na której znajdują się cząsteczki wirusa HPV. Najłatwiej więc, zakazić się w miejscach, gdzie chodzi się boso i uczęszczają tam inni ludzie - baseny, prysznice publiczne (np. na siłowni), sauny. Zarazić się można również w zakładzie kosmetycznym, jeśli kosmetyczka nie używa odpowiednio zdezynfekowanych przyrządów. Należy pamiętać, że najłatwiej, różnymi odmianami wirusa HPV, zarażają się osoby z niską odpornością: dzieci, osoby starsze oraz pacjenci przyjmujący leki immunosupresyjne.

Kurzajki na dłoniach - jak dochodzi do zarażenia?

Do zarażenia się wirusami brodawczaka ludzkiego (HPV) w obrębie dłoni dochodzi najczęściej w wyniku bezpośredniego kontaktu z osobą zakażoną lub kontakt ze skórą osoby noszącej brodawki. Kurzajki na dłoniach mogą pojawić się szczególnie w wyniku kontaktu z przedmiotami codziennego użytku, które były w kontakcie z zakażoną skórą, jak np. ręczniki, klamki czy narzędzia kosmetyczne. Zakażenie łatwo może nastąpić, gdy skóra dłoni jest uszkodzona, np. w wyniku otarcia czy zadrapania. Kurzajki na rękach rozprzestrzeniają się przez samoprzeszczepienie wirusa, gdy człowiek dotyka swojej zmienionej skóry, a następnie dotyka innych części ciała, nie mając świadomości zakażenia.

Kurzajka a odcisk stopy

Bardzo ciężko jest odróżnić brodawkę podeszwową od odcisku stopy. Odciski podeszwowe znajdują się w obszarach nacisku. Mają centralny rdzeń keratotyczny i są bolesne. Z kolei brodawki podeszwowe nieznacznie odstają od powierzchni skóry i zazwyczaj nie wywołują dolegliwości bólowych.

Więcej informacji o odciskach, a także o tym, jak odróżnić je od modzeli czy nagniotków, znajdziesz tutaj: https://www.aptekaolmed.pl/blog/artykul/odciski-modzele-i-nagniotki-czym-sa-jak-je-leczyc-i-domowe-sposoby-na-odciski,195.html.

Czy kurzajka boli?

W większości przypadków kurzajki nie sprawiają bólu, jednak niektóre ich typy, zwłaszcza kurzajki stóp, mogą być bardzo dokuczliwe. Brodawki na stopach, zwłaszcza te zlokalizowane w miejscach nacisku, mogą powodować dyskomfort, a nawet silny ból przy chodzeniu lub nacisku. W obrębie brodawki często widoczne są czarne punkciki, które są zakrzepami naczyń krwionośnych. To one mogą odpowiadać za dolegliwości bólowe. Również korzeń kurzajki, czyli jej głębsza część sięgająca wgłąb skóry, może uciskać okoliczne zakończenia nerwowe, co nasila dolegliwości.

Jak usunąć kurzajkę? Leczenie kurzajek

Jak leczyć kurzajki? Najczęściej stosuje się metodę łyżeczkowania lub wymrażania. Łyżeczkowanie to zabieg przeprowadzany w znieczuleniu miejscowym, polegający na zdrapaniu brodawki specjalną, jałową łyżeczką. Jest to mało bolesna oraz najprostsza metoda, która nie prowadzi do powstania blizn. Krioterapia czyli wymrożenie kurzajki często jest stosowana do usuwania pojedynczych brodawek w okolicy dłoni. Jest to leczenie z wyboru wszystkich płaskich kurzajek (brodawki płaskie, mozaikowe). Jest to zabieg dość bolesny, jednak bardzo skuteczny. Należy pamiętać, że wymrożenia nie wolno stosować w okolicy paznokcia, ponieważ może dojść do uszkodzenia jego macierzy i następnej deformacji płytki. Czasami wykonuje się elektrokoagulację lub laseroterapię, jednakże tych technik również nie można wykonywać w okolicy płytki paznokcia.

Chirurgiczne metody usuwania kurzajek

Leczenie chirurgiczne kurzajek stosuje się, gdy inne metody leczenia kurzajek zawodzą lub w przypadku wyjątkowo opornych, głęboko zakorzenionych zmian. Zabieg polega zazwyczaj na wycięciu kurzajki w znieczuleniu miejscowym. Choć jest to metoda skuteczna, może pozostawić bliznę, dlatego rzadziej jest stosowana na widocznych partiach ciała. Do usuwania niektórych brodawek stosuje się również laser, który precyzyjnie usuwa zmianę bez naruszania zdrowej skóry. Zaletą tej metody jest szybki czas gojenia i małe ryzyko nawrotu.

Domowe sposoby na kurzajki

W aptekach dostępna jest szeroka gama produktów do usuwania kurzajek w domu w procesie zamrażania (krioterapia). Tam, gdzie łyżeczkowanie lub krioterapia są niemożliwe do wykonania, stosuje się miejscowe preparaty lecznicze. Preparaty na kurzajki zazwyczaj zawierają substancje o działaniu złuszczającym, rzadziej o działaniu przeciwwirusowym. Leczenie takimi preparatami to proces długotrwały, może trwać 2-3 miesiące. Należy zwrócić szczególną uwagę, by preparat nakładać tylko na kurzajkę. Z powodu silnego działania złuszczającego, nałożony na zdrową skórę, spowodowałby jej uszkodzenie i w następstwie – powiększenie już istniejącej kurzajki. W trakcie leczenia lakierami leczniczymi zalecane jest np. dwa razy w tygodniu, delikatne starcie (np. pumeksem) warstwy powstałej w wyniku zmieszania się pozostałości lakieru ze złuszczonymi komórkami. Dostępne są również żele, zawierające kwasy o działaniu złuszczającym, najczęściej kwas trichlorooctowy lub salicylowy.

Jako wspomaganie terapii można zastosować preparaty wspierające odporność organizmu takie jak probiotyki, kwasy tłuszczowe omega-3, jeżówkę purpurową, ashwagandhę, spirulina, żeń-szeń, witamina D czy witamina C. W pobudzaniu układu immunologicznego dobrze sprawdzają się również produkty pochodzenia pszczelego takie jak propolis, pierzga, pyłek pszczeli, miód.

Kurzajek nie wolno wycinać! Usunięcie chirurgiczne lub cążkami nim nam nie da. W miejscu urazu skóry pojawią się kolejne zmiany.

Wirus brodawczaka ludzkiego HPV a nowotwory

Zmiany złośliwe przy zakażeniu wirusem HPV występują rzadko. Wyjątkiem są osoby chorujące na Epidermodysplasia verruciformis, rzadką chorobę dziedziczną, w której występują liczne brodawki często dochodzi do zmiany nowotworowej. Obserwuje się zwiększone ryzyko raka szyjki macicy u osób zakażonych HPV-16 i HPV-18, powodujących brodawki narządów płciowych. Najnowsze badania pokazują, że zakażenie HPV-16 zwiększa również prawdopodobieństwo wystąpienia nowotworów w obrębie jamy ustnej, gardła i krtani.

Kurzajki na stopach i dłoniach - najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Od czego robią się kurzajki?

Kurzajki powstają w wyniku zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), który przenosi się przez kontakt skórny lub pośrednio, np. na basenie czy w szatni. Wirus łatwiej wnika w skórę uszkodzoną, przesuszoną lub podrażnioną. Zakażenie może rozwinąć się także wtedy, gdy układ odpornościowy jest osłabiony. Dlatego niektóre osoby mają większą skłonność do pojawiania się kurzajek niż inne.

Czym grozi nieleczona kurzajka?

Nieleczona kurzajka może powiększać się i rozprzestrzeniać na kolejne miejsca skóry. W niektórych przypadkach może też stać się bolesna, zwłaszcza jeśli znajduje się na stopach lub w miejscach narażonych na ucisk. Istnieje ryzyko przeniesienia zakażenia na inne osoby lub domowników. Choć zwykle kurzajki nie są groźne dla zdrowia ogólnego, pozostawione bez leczenia mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie.

Czy kurzajki to wirus HPV?

Tak, kurzajki na stopach i dłoniach są wywoływane przez wirusy z grupy HPV, ale są to ich niegroźne odmiany odpowiedzialne jedynie za zmiany skórne. Nie mają one związku z onkogennymi typami HPV, które mogą prowadzić do poważniejszych chorób. Zakażenie dotyczy wyłącznie warstw naskórka i nie wnika głęboko w organizm. Mimo to warto leczyć kurzajki, aby ograniczyć ich rozprzestrzenianie.

Czy można dotykać kurzajki?

Dotykanie kurzajki nie jest zalecane, ponieważ może to prowadzić do rozsiewania wirusa na inne obszary skóry. Dodatkowo drapanie lub uszkadzanie zmiany zwiększa ryzyko wtórnych infekcji i podrażnień. Jeśli konieczny jest kontakt, np. podczas stosowania preparatu leczniczego, należy dokładnie umyć ręce. Najlepiej jednak unikać manipulowania przy kurzajkach, aby nie pogorszyć problemu.

Jak pozbyć się kurzajki?

Usuwanie kurzajek najczęściej polega na stosowaniu preparatów aptecznych zawierających kwas salicylowy lub mlekowy, które stopniowo złuszczają zmianę. Popularną metodą jest także krioterapia, czyli wymrażanie kurzajki ciekłym azotem. W trudniejszych przypadkach lekarz może zaproponować laseroterapię lub łyżeczkowanie. Ważne jest systematyczne leczenie i unikanie czynników sprzyjających rozsiewaniu wirusa.

Przypisy:

1. Skubic, Lucijan, Vesna Breznik, and Mario Poljak. "Different skin wart types, different human papillomavirus types? A narrative review." Acta Dermatovenerol Alp Pannonica Adriat 32.4 (2023): 165-171 
2. Illah, Ojone, and Adeola Olaitan. "Updates on HPV vaccination." Diagnostics 13.2 (2023): 243. 
3. García-Oreja, Sara, et al. "A non-invasive method for diagnosing plantar warts caused by human papillomavirus (HPV)." Journal of Medical Virology 94.6 (2022): 2897-2901. 
4. Kamolratanakul, Supitcha, and Punnee Pitisuttithum. "Human papillomavirus vaccine efficacy and effectiveness against cancer." Vaccines 9.12 (2021): 1413. 
5. Bertolotti, A., et al. Cryotherapy to treat anogenital warts in nonimmunocompromised adults: Systematic review and meta-analysis. Journal of the American Academy of Dermatology, 2017, 77.3: 518-526. 
6. Weller, R. Hunter H., Mann M. Clinical dermatology. 2015. 
7. Padlewska, K. Medycyna estetyczna i kosmetologia. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2014. 
8. Rycroft, R.J.; Robertson, S.J.; Wakelin, S.H. Dermatologia. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2014.