Poradnik Olmed

Zaloguj Załóż konto

Data publikacji: 2021-01-12, Najnowsza aktualizacja: 2026-03-09,
mgr farm. Aleksandra Żucheńska

Opryszczka na ustach - jak sobie z nią radzić? Objawy zakażenia wirusem opryszczki wargowej

Publikowane artykuły mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Dowiedz się więcej...

Hascovir LIPOŻEL, 50 mg/g, żel na opryszczkę, 3g

14.49 zł

Hascovir Control 200 mg, 25 tabletek

17.90 zł

Heviran Comfort - 25 tabletek

20.14 zł

Hascovir Control MAX 400mg, 30 tabletek

28.28 zł

Hascovir Control MAX 400mg, 60 tabletek

47.90 zł

Zaczyna się od mrowienia, swędzenia i pieczenia skóry wokół ust. Następnie pojawiają się drobne pęcherzyki surowicze i ból. W końcu robi się strupek, który po kilku dniach odpada i przy odrobinie szczęścia nie zostawia blizny. Diagnoza jest jednoznaczna: mamy do czynienia z opryszczką, która przez kilka dni potrafi sprawiać ból, przeszkadzać przy jedzeniu i piciu oraz zwyczajnie szpecić naszą twarz. Skąd bierze się opryszczka i jakie są sposoby leczenia opryszczki?

Aktualnie jest to bardzo pospolita choroba, gdyż szacuje się że prawie 90% społeczeństwa przechorowało wirusa i jest jego nosicielem, z czego 20% regularnie przechodzi nawroty choroby, nawet 2-3 razy w roku. Jednak wciąż wiedza na temat tej przypadłości jest niewielka a chorzy nie do końca wiedzą jak łagodzić objawy choroby.

Sprawdź również: Zajady - przyczyny i sposoby leczenia. Poznaj przyczyny zajadów i metody na zapobieganie pęknięciom w kącikach ust.

Co to jest opryszczka i jakie są jej przyczyny?

Opryszczka to choroba wirusowa przenoszona drogą kropelkową, przez dotyk oraz drogą płciową. Wirus wywołujący opryszczkę to HSV - Herpes simplex virus, który występuje w dwóch typach:

Wirus HSV-1, który powoduje opryszczkę wargową (tzw. zimno) jako objaw zakażenia błony śluzowej jamy ustnej, dziąseł, skóry wokół ust. Jest to bardzo zaraźliwy wirus, którym można się zakazić przy pocałunku, piciu z jednego kubka lub butelki, używaniu tych samych sztućców, tej samej pomadki do ust. Do pierwotnego zakażenia najczęściej dochodzi w okresie dziecięcym. Wirus może również powodować groźniejsze zapalenie spojówek oraz zakażenie mózgu.
Wirus HSV-2, który powoduje opryszczkę narządów płciowych ale może też wywołać zakażenie opon mózgowo-rdzeniowych.Choroba przenoszona jest w wyniku kontaktów płciowych.

Jak przebiega zakażenie wirusem HSV-1?

Do zarażenia wirusem opryszczki wargowej może dojść w każdym wieku. Po kontakcie ze śliną nosiciela wirus przedostaje się do organizmu i wędruje poprzez nerwy do neuronów czuciowych, zazwyczaj do zwoju trójdzielnego gdzie przez lata może przebywać w formie uśpionej. Bywa, że nigdy nie dochodzi do aktywacji wirusa i chory nawet nie zdaje sobie sprawy z nosicielstwa wirusa (zakażenie bezobjawowe). Jednak spora część zarażonych z różną regularnością obserwuje u siebie ujawnienie opryszczki (zakażenie nawrotowe).

Kiedy dochodzi do uaktywnienia wirusa opryszczki wargowej?

Wirus będący w uśpieniu może w pewnych okolicznościach się uaktywnić. Czynniki wywołujące objawy opryszczki to:

spadek odporności
inne choroby: przeziębienie, grypa
gorączka
niewłaściwa dieta i niedożywienie
anemia
osłabienie organizmu
wychłodzenie organizmu
stres
niekorzystne warunki atmosferyczne: silne słońce, wiatr, mróz
zmiany hormonalne, w tym miesiączka
przerwanie ciągłości skóry (zranienie, popękana skóra ust).

Objawy opryszczki

Zakażenie wirusem HSV (wirus opryszczki) typu 1 najczęściej powoduje objawy opryszczki wargowej w okolicach ust, na pograniczu błony śluzowej i skóry. Przebieg infekcji można podzielić na kilka charakterystycznych etapów:

Wczesne objawy (stadium zwiastunów):

Ból w miejscu przyszłego wykwitu
Pieczenie i świąd
Mrowienie skóry

Rozwój zmian skórnych (po 2-3 dniach):

Powstanie grudki o podłożu zapalnym
Pojawienie się charakterystycznych pęcherzyków wypełnionych płynem (początkowo przeźroczystym, później mętnym)
Pęcherzyki pękają, pozostawiając owrzodzenia i nadżerki
Zmiany pokrywają się strupem

Objawy ogólne (głównie w pierwotnym zakażeniu wirusem opryszczki):

Gorączka
Złe samopoczucie
Jadłowstręt
Powiększenie węzłów chłonnych

Różnice między zakażeniem pierwotnym a nawrotowym:

Zakażenie pierwotne:

Zmiany skórne mają tendencję do zlewania się
Większe nasilenie objawów
Utrzymują się przez kilka tygodni

Nawracająca opryszczka:

Wykwity skupione na mniejszym obszarze
Mniejsze nasilenie objawów
Znikają po 10-12 dniach

Drogi przenoszenia. Wirus HSV przenosi się poprzez bezpośredni kontakt z wydzielinami, śliną oraz przez wspólne używanie ręczników, maszynek do golenia czy sztućców. Opryszczka zwykle goi się samoistnie bez pozostawiania śladów, jednak przy dużym nasileniu zmian skórnych warto skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem leczenia.

Leczenie opryszczki wargowej

Opryszka na ustach to nie tylko bardzo przebiegła choroba chowająca się w naszym organizmie ale jest też bardzo trwała, gdyż do tej pory nie znamy w 100% skutecznego leku na wirusa opryszczki. Ukrywając się w postaci utajonej głęboko w zwojach nerwowych udaje się mu przetrwać kurację opryszczki lekami przeciwwirusowymi. Mimo tego leczenie opryszczki na ustach ma sens, gdyż przejście kuracji po pierwsze skraca czas choroby, po drugie zmniejsza odczuwalność objawów opryszczki, po trzecie ogranicza rozsiewanie wirusa oraz zakażanie innych osób i po czwarte zmniejsza częstotliwość nawrotów choroby. Zatem każdy kto zauważy u siebie pierwsze objawy opryszczki tj. swędzenie w okolicy warg, pieczenie i zaczerwienienie powinien jak najszybciej rozpocząć leczenie.

Wirus opryszczki HSV szczególnie niebezpieczny jest dla kobiet w ciąży, które do tej pory nie chorowały i dla noworodków, dlatego przy podejrzeniu u takich osób zakażenia należy każdorazowo zgłosić się do lekarza i wdrożyć leki przeciwwirusowe.

Przeczytaj także: HPV (wirus brodawczaka ludzkiego) - objawy, fazy zakażenia. Wirus HPV a rak szyjki macicy.

Leki na opryszczkę

Powszechnie stosowany przeciwwirusowy lek na opryszczkę to acyklowir. Jest to substancja przeciwwirusowa hamująca namnażanie się wirusa. Dostępne są tabletki z acyklowirem bez recepty w dawce 200mg acyklowiru w jednej tabletce. Kuracja doustna trwa zazwyczaj 5 dni a dawkowanie to 1 tabletka 5 razy na dobę. Alternatywnie można zastosować krem na opryszczkę z acyklowirem w dawce 50mg/g. Krem przeciw opryszczce również stosujemy 5 razy na dobę przez 5 dni. O ile maść na opryszczkę stosowaną miejscowo można było kupić bez recepty od dłuższego czasu to tabletki na opryszczkę są dostępne bez recepty dopiero od połowy 2017 roku. Dzięki temu dużo szybciej można rozpocząć kurację bez konieczności odbywania wizyty u lekarza.

Miejscowo można też stosować krem zawierający dokonazol - lek hamujący wnikanie wirusa do zdrowych komórek przez co zmniejsza on tempo rozprzestrzeniania się zakażenia i skraca czas choroby.

Uzupełnieniem leczenia lekami bez recepty są plastry na opryszczkę lub żel na opryszczkę. Łagodzą one objawy opryszczki, przyspieszają gojenie się pęcherzyków i strupka. Dodatkowo izolują opryszczkę przed otoczeniem przez co ograniczają ryzyko zarażenia innych osób. Podczas zakażenia wirusem Herpes simplex ważne jest mycie rąk po każdym dotknięciu opryszczki aby nie przenieść jej do oka lub innych miejsc ciała narażonych na zakażenie.

Oprócz leczenia farmakologicznego oraz stosowania wspomagających plasterków i wyrobów medycznych ważna jest profilaktyka zachorowań na opryszczkę tj.: dbanie o odporność, stosowanie zróżnicowanej i zdrowej diety, podejmowanie regularnej aktywności fizycznej, dobieranie stroju do warunków atmosferycznych.

Powikłania zakażenia wirusem opryszczki

Do najczęstszych powikłań zakażenia wirusem opryszczki należą wtórne zakażenia bakteryjne lub grzybicze wykwitów, które mogą powstać w wyniku niewłaściwej pielęgnacji zmian skórnych. U osób z osłabionym układem odpornościowym może dojść do zakażenia rozsianego obejmującego przełyk, nadnercza, płuca, stawy oraz ośrodkowy układ nerwowy.

Szczególnie groźnym powikłaniem jest opryszczka oczna, która w przypadku braku leczenia lub częstych nawrotów opryszczki może prowadzić do bliznowacenia rogówki, a nawet całkowitej utraty wzroku. Opryszczkowe zapalenie mózgu to rzadka, ale bardzo groźna postać zakażenia - u chorych nieleczonych śmiertelność sięga 70%, a u większości dorosłych chorych pozostawia trwałe następstwa w postaci porażeń i innych deficytów neurologicznych.

U noworodków zakażenie może przebiegać w postaci rozsianej z ciężkim zapaleniem mózgu, wątroby i innych narządów, prowadząc do zgonu. Inne poważne powikłanie to nawracające zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wywołane przez wirus HSV-2, które przebiega z dużą śmiertelnością. Każda osoba, która jest nosicielem wirusa opryszczki i doświadcza objawów neurologicznych, zmian w obrębie narządu wzroku lub gdy towarzyszy jej znaczne nasilenie objawów ogólnych, powinna niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Warto pamiętać, że w dermatologii opryszczka może również prowadzić do wystąpienia rumienia wielopostaciowego oraz u chorych na atopowe zapalenie skóry do wyprysku opryszczkowego, który może stanowić zagrożenie życia.

Opryszczka - najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Z jakiego powodu pojawia się opryszczka?

Opryszczka wargowa jest najczęściej wywoływana przez Herpes simplex virus typu 1. Po pierwszym zakażeniu wirus pozostaje w organizmie w stanie uśpienia i może się ponownie uaktywnić. Do nawrotów często dochodzi w okresie osłabionej odporności, przemęczenia lub infekcji. Czynnikiem wyzwalającym mogą być także intensywne promieniowanie słoneczne czy silny stres.

Czego brakuje w organizmie jak wychodzi opryszczka?

Pojawienie się opryszczki najczęściej nie wynika bezpośrednio z niedoboru jednego konkretnego składnika odżywczego. Częściej jest związane z ogólnym osłabieniem odporności organizmu. Niekiedy wskazuje się na możliwy wpływ niedoboru witamin z grupy B lub witaminy C, które wspierają funkcjonowanie układu immunologicznego. Zbilansowana dieta i odpowiednia ilość snu mogą pomóc zmniejszyć ryzyko nawrotów.

Czy przy opryszczce jest gorączka?

W większości przypadków opryszczka wargowa nie powoduje gorączki. U niektórych osób, zwłaszcza przy pierwszym zakażeniu wirusem HSV-1, mogą jednak wystąpić objawy ogólne. Należą do nich stan podgorączkowy, osłabienie czy powiększenie węzłów chłonnych. Przy kolejnych nawrotach zwykle pojawiają się tylko miejscowe zmiany skórne.

Czy opryszczka robi się od stresu?

Stres jest jednym z czynników, które mogą sprzyjać nawrotom opryszczki. Długotrwałe napięcie psychiczne może osłabiać działanie układu odpornościowego. W takich warunkach wirus obecny w organizmie może się ponownie aktywować. Dlatego u wielu osób zmiany pojawiają się w okresach intensywnego stresu lub przemęczenia.

Jak leczyć opryszczkę w ciąży?

Leczenie opryszczki w ciąży powinno zawsze odbywać się po konsultacji z lekarzem. Najczęściej stosuje się miejscowe preparaty przeciwwirusowe zawierające Acyklowir, które ograniczają namnażanie wirusa. Ważne jest także utrzymywanie dobrej higieny i unikanie dotykania zmian. W razie nasilonych objawów lekarz może zalecić inne metody leczenia dostosowane do stanu pacjentki.

Czy propolis można stosować na opryszczkę?

Propolis bywa stosowany jako naturalny środek wspomagający leczenie opryszczki. Wykazuje właściwości przeciwbakteryjne i przeciwzapalne, które mogą wspierać gojenie skóry. Nie zastępuje jednak leczenia przeciwwirusowego zalecanego przez lekarza. Warto stosować go ostrożnie, szczególnie u osób uczulonych na produkty pszczele.

Ile dni trwa opryszczka?

Opryszczka wargowa zwykle utrzymuje się od około 7 do 10 dni. Początkowo pojawia się uczucie mrowienia i pieczenia w miejscu, gdzie później powstają pęcherzyki. Następnie pęcherzyki pękają i tworzy się strup, który stopniowo się goi. Czas trwania może się skrócić, jeśli leczenie zostanie rozpoczęte we wczesnym etapie.

Co zabija wirus opryszczki?

Wirus opryszczki nie może zostać całkowicie usunięty z organizmu, ponieważ pozostaje w komórkach nerwowych w stanie utajenia. Leki przeciwwirusowe, takie jak acyklowir, hamują jednak jego namnażanie i skracają czas trwania objawów. Dzięki temu zmiany skórne szybciej się goją. Leczenie pomaga również zmniejszyć częstotliwość nawrotów.

Jak najszybciej pozbyć się opryszczki?

Najlepsze efekty daje rozpoczęcie leczenia już w momencie pojawienia się pierwszych objawów, takich jak mrowienie lub pieczenie wargi. Wczesne zastosowanie preparatów przeciwwirusowych może skrócić czas trwania zmian. Pomocne jest także unikanie drażnienia skóry i dbanie o higienę. Wspierająco działa również odpoczynek i wzmocnienie odporności organizmu.

Czego nie wolno robić z opryszczką?

Podczas opryszczki nie należy przekłuwać ani wyciskać pęcherzyków, ponieważ może to prowadzić do zakażenia bakteryjnego i wydłużyć proces gojenia. Warto unikać dotykania zmian i przenoszenia wirusa na inne części ciała. Nie powinno się także używać wspólnych ręczników, naczyń czy kosmetyków. Zachowanie higieny pomaga ograniczyć ryzyko rozprzestrzenienia wirusa.

Źródła:

Dr n. med. P. Sawiec, prof. dr hab. n. med. P. Zaborowski, Zakażenie wirusem opryszczki, Medycyna Praktyczna - Infekcje, 20.01.2014
Dr hab. med. E. Kuchar, Opryszczka zwykła (Herpes simplex, HSV) - objawy, przyczyny, leczenie, Medycyna Praktyczna - Dla Pacjentów, 24.11.2025
P. Zaborowski, P. Sawiec, Zakażenie wirusem opryszczki zwykłej, Interna - Mały Podręcznik Medycyny Praktycznej online, weryfikacja hasła: 11.07.2025
Prof. dr hab. n. med. J. Narbutt, Zakażenie wirusem opryszczki, Medycyna po Dyplomie 01/2018
Lek. A. J. Sałacki, Opryszczka wargowa, Medycyna po Dyplomie 06/2018
Lek. M. Wiercińska, Opryszczka wargowa - przyczyny i leczenie opryszczki na ustach, Medycyna Praktyczna - Dla Pacjentów, 28.08.2025
InformedHealth.org [Internet]. Cologne, Germany: Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG); 2006-. Overview: Cold sores. [Updated 2025 Jan 14]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK525782/
InformedHealth.org [Internet]. Cologne, Germany: Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG); 2006-. Cold sores: Learn More – Can cold sore outbreaks be prevented? [Updated 2025 Jan 14]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK525765/
Piperi E, Papadopoulou E, Georgaki M, Dovrat S, Bar Illan M, Nikitakis NG, Yarom N. Management of oral herpes simplex virus infections: The problem of resistance. A narrative review. Oral Dis. 2024 Apr;30(3):877-894. doi: 10.1111/odi.14635. Epub 2023 Jun 6. PMID: 37279074.
Akhoundi N, Noorbakhsh M, Siami A, Naseri Z, Hazara S, Hazara K. From a focal skin issue to a systemic disease: the multifaceted nature of cold sores, novel findings. Virusdisease. 2024 Sep;35(3):428-433. doi: 10.1007/s13337-024-00877-8. Epub 2024 Jul 9. PMID: 39464735; PMCID: PMC11502729.

mgr farm. Aleksandra Żucheńska

Aleksandra ukończyła Uniwersytet Medyczny w Łodzi na kierunku farmacji - od najmłodszych lat interesowała się szeroko pojętą profilaktyką zdrowotną co zaowocowało wyborem i ukończeniem studiów na kierunku farmacji na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi. Prywatnie pasjonuje się motoryzacją i piłką nożną, w wolnej chwili sięga po dobrą książkę historyczną.

Zobacz wszystkie wpisy autora

Artykuły zamieszczone na blogu apteki internetowej Olmed nie stanowią porady medycznej, ani opinii farmaceuty, lekarza lub dietetyka dostosowanej do indywidualnej sytuacji pacjenta. Udostępnione informacje stanowią jedynie generalne zalecenia, które nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do stosowania określonej terapii, zmiany nawyków, dawkowania produktów leczniczych, itp. Przed podjęciem jakichkolwiek działań mających wpływ na życie, zdrowie lub samopoczucie należy skontaktować się z lekarzem lub innym specjalistą, w celu otrzymania zindywidualizowanej porady.

Nigdy nie lecz się sam, korzystaj z opieki medycznej swojego lekarza i w przypadku objawów choroby lub pogorszenia się Twojego stanu zdrowia skontaktuj się ze specjalistą. Właściciel serwisu aptekaolmed.pl nie ponosi odpowiedzialności związanej z wykorzystaniem informacji zawartych w publikowanych za pośrednictwem Serwisu artykułach.

Mogą Cię zainteresować