Kamienie migdałkowe - przyczyny i leczenie kamieni migdałkowych

Czym są kamienie migdałkowe - przyczyny powstawania kamieni migdałkowych

Nieświeży oddech, nieprzyjemny posmak w ustach, czy ból gardła - to nieoczywiste dolegliwości, które mogą mieć jedną wspólną przyczynę. Powodem tych dolegliwości mogą być kamienie migdałkowe, czyli stwardniałe masy składające się ze złuszczonego nabłonka oraz komórek układu odpornościowego. Te niewielkie białe grudki pojawiają się na powierzchni migdałków. 

Gardło to pierwsza linia układu odpornościowego - w jego skład wchodzą m.in. migdałki, czyli skupiska tkanki limfatycznej na ścianie gardła. Wyróżniamy migdałek gardłowy, migdałek językowy oraz migdałki podniebienne. Krypta to wgłębienie na powierzchni migdałka. Każdy migdałek posiada ich na swojej powierzchni od kilku do kilkudziesięciu. To właśnie w kryptach mogą gromadzić się martwe komórki nabłonka, komórki odpornościowe, śluz, resztki pokarmowe oraz bakterie. Wewnątrz krypty tworzy się czop, który jeśli ulegnie zwapnieniu, staje się kamieniem migdałkowym. 

Sprawdź również: Przekrwione gardło - przyczyny i objawy zapalenia gardła. Jak łagodzić dolegliwości związane z przekrwionym gardłem?.

Główną przyczyną powstawania kamieni są przewlekłe infekcje i stany zapalne migdałków, często wynikające z nawracającej anginy lub zapalenia migdałków. 

Stan zapalny migdałków to nie jedyna możliwa przyczyna powstawania kamieni migdałkowych. Do powstania kamieni migdałkowych mogą przyczynić się także:

• choroba refluksowa przełyku,
• zapalenie zatok,
• reakcje alergiczne,
• niewłaściwa higiena jamy ustnej,
• suchość w jamie ustnej.

Choroba refluksowa przełyku, zapalenie zatok oraz reakcje alergiczne sprawiają, że nasilona jest produkcja wydzieliny, która gromadzi się na powierzchni migdałków i blokuje ujścia krypt. 

Potencjalną przyczyną może być także suchość w jamie ustnej. Ślina pozwala usunąć bakterie, które biorą udział w powstawaniu kamieni migdałkowych. Jeśli jest jej zbyt mało, działanie antybakteryjne jest wyraźnie słabsze i drobnoustroje mogą gromadzić się w kryptach.  

Objawy kamieni migdałkowych

Białe grudki gromadzące się w kryptach nie zawsze są widoczne na powierzchni migdałków gołym okiem, ale mogą powodować szereg nieprzyjemnych objawów, tj. uczucie zalegania w gardle, ból gardła czy nieprzyjemny zapach z ust. U części osób kamienie migdałkowe pozostają jednak całkowicie bezobjawowe. 

Objawy kamieni migdałkowych różnią się w zależności od wielkości złogów, nasilenia stanu zapalnego oraz kondycji błony śluzowej gardła i migdałków. 

Do najbardziej charakterystycznych objawów zaliczamy:

• nieświeży oddech (halitoza),
• uczucie zalegania w gardle, trudności z połykaniem,
• dyskomfort lub ból gardła,
• widoczne białe grudki na powierzchni migdałka,
• metaliczny lub nieprzyjemny posmak w jamie ustnej,
• napadowy kaszel, 
• stan zapalny migdałków.

Najbardziej uciążliwym objawem kamieni migdałkowych zgłaszanym przez pacjentów jest cuchnący oddech. Nieprzyjemny zapach z jamy ustnej jest spowodowany uwalnianiem przez bakterie związków siarki, tj. siarkowodór oraz rozkładaniem zalegających w kryptach resztek jedzenia. Płukanie jamy ustnej czy szczotkowanie zębów nie przynosi poprawy. 

Złogi w krypcie migdałka oraz następująca infekcja bakteryjna mogą doprowadzić do powstania ropnia migdałka. Obecność ropnia wiąże się z silnym, jednostronnym bólem promieniującym do ucha i wymaga konsultacji lekarskiej, a w niektórych przypadkach nawet interwencji chirurgicznej. 

Przeczytaj także: Próchnica zębów - jakie są objawy i jak leczyć próchnicę?.

Leczenie kamieni migdałkowych - jak skutecznie pozbyć się kamieni migdałkowych?

Leczenie kamieni migdałkowych nie zawsze jest konieczne. Jeśli kamienie są małe i nie powodują żadnych objawów, mogą zostać usunięte samoistnie poprzez odkasływanie czy odchrząkiwanie. Natomiast jeśli obserwowane są uciążliwe objawy, konieczne może być usunięcie kamieni migdałkowych. 

Domowe sposoby na kamienie migdałkowe - czy można bezpiecznie leczyć kamienie migdałkowe w domu?

Wielu pacjentów chce usunąć kamienie migdałkowe samodzielnie, jednak trzeba pamiętać, że nie każda domowa metoda jest bezpieczna i skuteczna.

Najczęściej polecane domowe sposoby na kamienie migdałkowe to:

• Płukanie jamy ustnej i gardła - płukanie to doraźny sposób usuwania złogów z krypt migdałkowych. Do płukania jamy ustnej wykorzystuje się roztwór soli fizjologicznej, roztwór wody utlenionej, napar z szałwii lub środek antyseptyczny. Ta metoda może być skuteczna do usuwania małych kamieni, ale prawdopodobnie będą one nawracać.
• Stosowanie specjalnych irygatorów do jamy ustnej - irygator może pomóc wypłukać niewielkie czopy migdałkowe z krypt za pomocą delikatnego strumienia wody.
• Stosowanie pipety do usuwania kamieni migdałkowych.

Warto uważać na manualne metody usuwania kamieni migdałkowych. Polegają one na uciskaniu błony śluzowej wokół kamienia migdałkowego, np. za pomocą patyczka higienicznego. Zbyt agresywne działania mogą prowadzić do pogłębienia stanu zapalnego.

Jeśli złogi są większe lub problem jest nawracający konieczna może być interwencja lekarska.

Leczenie kamieni migdałkowych w gabinecie lekarskim

W przypadku nawracających kamieni migdałkowych oraz jeśli powodują one dokuczliwe objawy konieczna jest konsultacja z laryngologiem. Laryngolog może leczyć kamienie migdałkowe na kilka sposobów.

• Metody mechaniczne - usunięcie złogów z krypt za pomocą narzędzi lub irygatora. Jest bezpieczniejsze, niż samodzielne manipulowanie przy migdałkach.
• Kryptoliza - kryptoliza laserowa polega na tym, że krypty migdałkowe zamyka się (spłyca) przy użyciu lasera, dzięki czemu resztki nie będą mogły zalegać w zagłębieniu. Zabieg można wykonać w znieczuleniu miejscowym.
• Tonsillektomia, czyli chirurgiczne usunięcie migdałków podniebiennych - wycięcie migdałków nie jest rutynowo zalecane przy leczeniu kamicy migdałkowej. Laryngolog podejmuje decyzję o usunięciu migdałków w sytuacji, kiedy inne metody leczenia zawiodły, a nawracające dolegliwości są bardzo uciążliwe dla pacjenta. Choć jest to najbardziej radykalna metoda, eliminuje problem w 100%, ponieważ kamienie zwyczajnie nie mają gdzie powstawać. 

Czy białe grudki na migdałkach to powód do obaw?

Choć same w sobie kamienie migdałkowe nie są niebezpieczne, mogą powodować szereg uciążliwych dolegliwości (np. nieprzyjemny zapach z ust, częste przełykanie czy kaszel), wywoływać przewlekłe stany zapalne gardła i migdałków oraz prowadzić do częstych infekcji, czy powstania ropnia migdałka. Warto pamiętać, że czasem nie towarzyszą im żadne objawy.

Do szukania skutecznych metod leczenia najczęściej skłania pacjentów halitoza z uwagi na uciążliwość nieświeżego oddechu w codziennym życiu. 

Jak zapobiegać powstawaniu kamieni migdałkowych?

Kamienie migdałkowe to problem z dużą tendencją do nawrotów pomimo prawidłowego leczenia. Dlatego ogromne znaczenie ma odpowiednia profilaktyka.’

• Prawidłowa higiena jamy ustnej - oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych, dokładne mycie zębów i języka minimum dwa razy dziennie oraz stosowanie antybakteryjnych płukanek (najlepiej sięgnąć po specjalne płyny do higieny jamy ustnej), które docierają do trudno dostępnych miejsc w jamie ustnej. Wszystkie te czynności sprawiają, że jama ustna oczyszczana jest z płytki nazębnej, resztek pokarmowych i bakterii, które mogłyby zalegać w krypcie migdałka.
• Dieta bez nadmiaru cukrów prostych i wysokoprzetworzonych potraw - należy pamiętać, że jedną z przyczyn powstawania kamieni migdałkowych są bakterie bytujące w jamie ustnej. Aby ograniczyć ryzyko powstawania kamieni, warto zmniejszyć udział produktów sprzyjających szybkiemu namnażaniu drobnoustrojów w codziennej diecie.
• Właściwe nawodnienie organizmu - picie odpowiedniej ilości wody zapewnia odpowiednie nawilżenie gardła i spłukiwanie wydzieliny.
• Regularne wizyty u stomatologa w celu zadbania o stan jamy ustnej.
• Unikanie palenia papierosów.
• Prawidłowe leczenie stanów zapalnych migdałków i gardła - prawidłowe i szybkie podjęcie leczenia zapalenia gardła i migdałków podniebiennych (o którym więcej informacji znajduje się tutaj: https://www.aptekaolmed.pl/blog/artykul/zapalenie-migdalkow-podniebiennych-objawy-leczenie-rodzaje-domowe-sposoby-na-leczenie,268.html) zmniejsza ryzyko poszerzania krypt, tworzenia blizn i włóknienia, dzięki czemu spada ryzyko powstania kamicy migdałkowej. 

Kamienie migdałkowe to niewielkie grudki gromadzące się w kryptach migdałka. To częsta, choć bagatelizowana dolegliwość będąca przeważnie skutkiem przewlekłego zapalenia migdałków i gardła. Kamienie migdałkowe mogą mieć różne rozmiary i zwykle nie stanowią poważnego zagrożenia dla zdrowia, ale mogą powodować uporczywe objawy, takie jak nieprzyjemny zapach z ust, ból gardła czy uczucie zalegania. 

Leczenie zależy od nasilenia dolegliwości - od samodzielnego usuwania kamieni domowymi metodami, tj. płukanie jamy ustnej, czy stosowanie irygatora, po zabiegi wykonywane w gabinecie laryngologicznym, w tym kryptolizę lub chirurgiczne usunięcie migdałków. Odpowiednia higiena jamy ustnej i profilaktyka stanów zapalnych gardła znacząco zmniejszają ryzyko nawrotów kamieni migdałkowych oraz pozwalają złagodzić objawy.

Bibliografia:

1. lek. Agnieszka Remjasz-Jurek, Kamienie migdałkowe, Medycyna Praktyczna, 25.05.2022.
2. lek. Leszek Grabowski, Co można zalecić pacjentowi z nieustannie nawracającymi retencjami w kryptach migdałków, które powodują nieprzyjemny zapach z ust? Medycyna Praktyczna – Pytania do Specjalisty, 01.03.2022.
3. Dmitry Tretiakow, Andrzej Skorek, Halitosis as an interdisciplinary problem, Polish Otorhinolaryngology Review, 2019; 8(4): 9–14. DOI: 10.5604/01.3001.0013.5601.