Grypa typu A - przyczyny, obawy, leczenie. Czym wirus grypy typu A różni się od wirusa grypy typu B?

Czym jest wirus grypy typu A i B?

Ortomyksowirusy to rodzina wirusów RNA infekujących głównie kręgowce. Najbardziej znaną grupą spośród nich są wirusy grypy (ang. Influenza viruses). Wywołują one ostre zakażenia układu oddechowego u ludzi oraz zwierząt. Wyróżnia się wśród nich wirusy:

• grypy typu A (powoduje epidemie grypy
• grypy typu B (powoduje grypę sezonową)
• grypy typu C
• grypy typu D
• Isawirus
• Thogoto
• Quaranjawirus

Wirus typu A, B i C wywołuje grypę u ludzi, a także u zwierząt kręgowych, w tym ptaków. Wirusem typu D zarażają się tylko świnie i było. Odkryte w 2011 roku Isawirusy infekują ryby, głównie łososie. Z kolei togowirusy zakażają kręgowce i bezkręgowce, w tym komary i kleszcze.

Wirus grypy typu A, w zależności od podtypu, może mieć różnych gospodarzy, czyli organizmy, w których dochodzi do namnażania się wirusa. W przypadku ludzi będą to podtypy H1N1, H1N2, H2N2. U ptaków są to H3N1, H3N2, H3N8. Kapsyd, czyli zewnętrza warstwa wirusa składa się m.in. z hemaglutyniny (H) oraz neuraminidazy (N) - glikoprotein. Hemaglutynina wiąże się z receptorem występującym na powierzchni nabłonka górnych dróg oddechowych i umożliwia wnikanie wirusa do komórki. Neuraminidaza pozwala na uwalnianie nowych cząsteczek wirusa z zakażonych komórek.

Wirusy grypy cechują się bardzo dużą zmiennością. Jego szybka ewolucja utrudnia stworzenie skutecznej szczepionki oraz dobranie odpowiedniej terapii. Co roku muszą powstawać szczepionki przeciwko grypie o zmienionym składzie - dopasowanym do obecnie panującego wariantu wirusa. Za te cechy są odpowiedzialne dwa mechanizmy molekularne: skok antygenowy oraz przesunięcie antygenowe. Skok antygenowy to wymiana fragmentów jednoniciowego RNA pomiędzy różnymi wirusami grypy, prowadząc do powstania odrębnych antygenowo szczepów wirusa. Przesunięcie antygenowe polega na pojawianiu się spontanicznych mutacji punktowych w sekwencji RNA wirusów. Do tych mutacji dochodzi najczęściej we fragmentach kodujących hemaglutyninę i neuraminidazę. Powstają coraz to nowe warianty wirusa, przeciwko którym organizm nie ma wytworzonej odporności.

Więcej informacji o grypie typu B znajduje się tutaj: https://www.aptekaolmed.pl/blog/artykul/grypa-typu-b-objawy-przyczyny-i-leczenie-grypy-typu-b-czym-rozni-sie-grypa-b-ord-grypy-typu-a,826.html.

Objawy grypy typu A

Grypa jest chorobą, której objawy pojawiają się nagle. Pierwsze objawy grypy to najczęściej:

• wysoka gorączka 
• dreszcze 
• bóle mięśni 
• bóle głowy 
• uczucie rozbicia 
• złe samopoczucie 
• uczucie osłabienia 
• ból gardła 
• katar 
• kaszel suchy 

Część z tych symptomów może się pojawiać podczas przeziębienia, jednak mają znacznie mniejsze nasilenie. Czasami, w szczególności u dzieci, może pojawić się biegunka, wymioty oraz nudności.

Zakażenie wirusem grypy typu A - zakaźność chorych

Za pojawiające się cyklicznie, co kilkanaście lub kilkadziesiąt lat pandemie grypy, odpowiedzialne są wirusy grypy typu A. Cechują się one największą zmiennością genetyczną. Do zarażenia dochodzi głównie drogą kropelkową. Może jednak rozprzestrzeniać się także przez zakażone przedmioty. Chory zaczyna zarażać osoby w swoim otoczeniu już 24-48 godzin przed wystąpieniem objawów. Z tego powodu tak łatwo dochodzi do rozprzestrzeniania się wirusa w społeczeństwie. Okres zakaźności trwa zazwyczaj do 5 dni od wystąpienia objawów u dorosłych. Jest on trochę dłuży u dzieci i wynosi około 10 dni.

Leczenie grypy typu A

W przypadku zachorowania na grypę najczęściej stosowane jest leczenie objawowe - pozostanie w domu, picie dużej ilości ciepłych napojów i w zależności od występujących objawów przyjmowanie leków obniżających gorączkę, przeciwbólowych czy przeciwkaszlowych. Leczenie przyczynowe stosowane jest w grupach pacjentów szczególnego ryzyka ciężkiego przebiegu choroby. Jak przebiega leczenie grypy - domowe sposoby oraz preparaty z apteki, zostanie opisane w dalszej części artykułu.

Przyczynowe leczenie grypy A i B - leki przeciwwirusowe

Leczenie przeciwwirusowe stosowane jest w grupach wysokiego ryzyka powikłań grypy. Preparaty te mają na celu zahamowanie replikacji (namnażania) wirusa w organizmie. Największa skuteczność leczenia jest wtedy, gdy zostanie ono rozpoczęte do 48 godzin od momentu wystąpienia pierwszych objawów infekcji. Szybkie podjęcie terapii skróci czas trwania choroby, zmniejszy nasilenie objawów, zmniejszy możliwość zakażenia wirusem innych osób oraz zdecydowanie zredukuje ryzyko wystąpienia powikłań. Najczęściej stosowane leki to zanamiwir oraz oseltamiwir. Ich mechanizm działania polega na blokowaniu enzymu neuraminidazy (enzym należący do glikoprotein znajdujący się na powierzchni wirusa), co uniemożliwia uwalnianie nowych cząsteczek wirusa z zainfekowanych komórek. Poprzez zahamowanie namnażania wirusa, układ odpornościowy ma pewne "ułatwienie", ponieważ walczy on z obecnymi już wirusami, bez pojawiania się kolejnych cząsteczek.

10 sposobów na objawowe leczenie grypy u pacjentów

1. Zostań w domu. Zapewnienie organizmowi odpowiednich warunków do regeneracji jest kluczowe - dużo snu i leżenie w łóżku. "Przechodzenie" grypy wydłuża czas objawów oraz wszyscy z ludzie z jakimi jest kontakt mogą zostać zarażeni. 
2. Dbaj o nawodnienie. Podczas gorączki ciało się bardziej poci, przez co łatwiej o odwodnienie. Do picia polecane są ciepłe płyny takie jak woda przegotowana, herbata z miodem i cytryną, sok z malin, czarnej porzeczki, bzu czarnego, napar z imbiru z cytryną, napary ziołowe z lipy, szałwii, rumianku. 
3. Działaj przeciwgorączkowo. W przypadku gorączki pomocne będą leki takie jak ibuprofen (działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe) oraz paracetamol (działanie przeciwbólowe i obniżające gorączkę). 
4. Zapobiegaj napadom kaszlu. Uciążliwy suchy kaszel często uniemożliwia dobrej jakości sen i odpoczynek. Warto wówczas zastosować leki hamujące odruch kaszlu, by móc w spokoju się regenerować. Do popularnych leków przeciwkaszlowych zaliczamy butamirat, lewodropropizynę i dekstrometorfan. 
5. Wspomóż się naturalnymi syropami. Popularne w przypadku grypy i przeziębienia są syropy z cebuli i czosnku, a także z pędów sosny. Działają przeciwwirusowo. 
6. Wykonuj inhalacje. Inhalacje parowe z soli fizjologicznej z dodatkiem olejków (eukaliptusowy, sosnowy) pomogą rozrzedzić zalegającą wydzielinę w nosie i ułatwić jej wydmuchanie, udrażniając nos. dodatkowo przyczyniają się do nawilżania błony śluzowej gardła i nosa. 
7. Pożegnaj ból gardła. Bolące gardło często jest przyczyną jedzenia znacznie mniejszej ilości posiłków, a nawet picia mniej, co nie jest korzystne przy grypie. Warto zaopatrzyć się w spray'e z apteki o działaniu znieczulającym i przeciwzapalnym. Popularne są także tabletki do ssania ze składnikami powlekającymi np. porostem islandzkim. Niektórzy przy bólu gardła rekomendują również wykonywanie płukanek z wody z solą, a także płukaniem gardła naparem z szałwii i rumianku. 
8. Nawilżaj powietrze. Suche powietrze sprzyja wysuszeniu i podrażnieniu błon śluzowych nosa i gardła, nasilając objawy. W celu nawilżenia powietrza w pomieszczeniu można zawiesić mokre ręczniki w pobliżu grzejnika lub kupić specjalny nawilżacz powietrza. 
9. Udrożnij nos. Katar i związane z nim utrudnione oddychanie samo w sobie sprawia, że czujemy się ciężko chorzy i bardziej zmęczeni. Aby ułatwić sobie udrożnienie nosa można rozważyć stosowanie specjalnych kropli, tabletek, wykonanie inhalacji z soli fizjologicznej z olejkiem sosnowych lub eukaliptusowym.
10. Zadbaj o układ odpornościowy. Najbardziej popularne składniki naturalne wspierające funkcjonowanie układu immunologicznego to m.in. jeżówka purpurowa, witamina C, witamina D, cynk, probiotyki, propolis i kwasy tłuszczowe omega-3.

Powikłania grypy

Przebieg choroby następuje zazwyczaj bez większych komplikacji. Są jednak grupy pacjentów, w których ryzyko powikłań jest znacząco wyższe m.in. osoby z obniżoną odpornością ( w tym podczas leczenia onkologicznego lub przyjmujący leki immunosupresyjne), seniorzy, dzieci poniżej 5 roku życia, kobiety w ciąży. Powikłania, jakie mogą wystąpić to m.in. zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zapalenie mózgu, zaostrzenie chorób przewlekłych układu oddechowego, niewydolność wielonarządowa, a w skrajnych przypadkach - śmierć.

Szczepionka przeciwko grypie

Najskuteczniejszą metodą profilaktyki zachorowania jest szczepienie przeciw grypie. Pomaga zapobiegać zachorowaniom oraz ciężkim powikłaniom. Ich działanie polega na pobudzaniu układu odpornościowego do produkcji przeciwciał przeciwko wirusom grypy. Jeśli przeciwciała rozpoznają wirusa w organizmie szybko go zwalczają. Szczepionki są co roku aktualizowane, żeby być jak najlepiej dostosowane do obecnie panującego warianta wirusa.

Przypisy

1. Goździcka-Józefiak, A. Wirusologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2022.
2. Wróblewska, M., Dzieciątkowski, T. Choroby wirusowe w praktyce klinicznej. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2017. 
3. Figlerowicz, M. W gabinecie lekarza specjalisty. Pediatria. Choroby zakaźne u dzieci. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2021. 
4. Gajewski P. Interna Szczeklika. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2022.