Ból jajnika - przyczyny i sposoby na ból jajników przed okresem i podczas owulacji. Ból lewego jajnika, kłucie w prawym jajniku - co oznaczają te objawy?

Kłucie i ból jajnika - charakterystyczne objawy bólowe, przyczyny i sposoby ból w okolicy jajników. Co oznacza ból jajników przed okresem lub w innych momentach cyklu? Co stosować na ból jajników i kiedy udać się do lekarza?

Ból jajnika to dolegliwość, która jest obecna w życiu wielu kobiet. Może mieć różne przyczyny - u niektórych pacjentek objaw ten występuje standardowo, w konkretnym momencie cyklu miesiączkowego, u innych może być oznaką poważniejszych chorób - w tym zmian o charakterze nowotworowym rozwijających się w obrębie miednicy mniejszej. Ból jajników najczęściej przybiera formę kłucia i ciągnięcia, natomiast może również występować pod postacią przewlekłej, tępej bolesności. W jaki sposób rozpoznać ból jajnika i dzięki czemu można odróżnić go, przykładowo, od bólu pleców lub brzucha? Czego objawem może być taka dolegliwość, jak ją łagodzić domowymi sposobami i kiedy należy zgłosić się bólem jajników do lekarza?

Przewlekły, przeszywający, kłujący ból jajnika - jak i gdzie bolą jajniki? Czy towarzyszy im ból pleców?

Jajniki są gruczołami płciowymi występującymi u kobiet, wydzielającymi hormony (w tym żeńskie hormony płciowe, a także hormony charakterystyczne dla okresu ciąży - na przykład progesteron i relaksynę). Oprócz tego wytwarzają oczywiście komórki jajowe, które uwalniane są w konkretnym momencie cyklu miesięcznego - czyli podczas owulacji.

Jajniki występują parzyście i są położone symetrycznie po bokach miednicy mniejszej - każdy z nich znajduje się nieco powyżej pachwiny. Ból jajnika może mieć różne natężenie, natomiast zlokalizowany jest zazwyczaj dokładnie tam, gdzie jajnik się znajduje - a więc ponad dołem pachwinowym. W niektórych przypadkach ból ten promieniuje od pachwiny w kierunku kręgosłupa lędźwiowego i co charakterystyczne - nie zmienia swojej intensywności czy lokalizacji przy poruszaniu się lub przy przyjęciu innej pozycji.

Jak odróżnić ból jajnika od innych dolegliwości w obrębie miednicy mniejszej? Przykładowo, w ataku kolki nerkowej, ból jest bardzo intensywny i promieniuje w odwrotną stronę, niż opisano to powyżej - a więc od lędźwi w kierunku pachwiny. Z kolei zapalenie wyrostka robaczkowego może objawiać się bólem ponad prawym dołem pachwinowym, natomiast zazwyczaj dolegliwości obejmują całe podbrzusze i okolice pępka. Ból kręgosłupa lędźwiowego (wywołany urazem, przeciążeniem lub innymi dysfunkcjami) różni się natomiast od promieniującego bólu jajnika tym, że zwykle zmienia swoje natężenie w zależności od przyjętej pozycji.

Najczęstsze przyczyny bólu jajników - prawego lub lewego

Większość przypadków bólu jajnika po jednej stronie podbrzusza powodowana jest przez konkretne wahania hormonów w trakcie cyklu miesięcznego, które naturalnie zawiadują procesem owulacji, a później - złuszczania się endometrium w trakcie okresu i jego ponownego przyrastania, aż do kolejnego momentu uwolnienia komórki jajowej. Oznacza to w praktyce, że zazwyczaj jeśli kobieta odczuwa epizodyczny ból jajnika, nie stanowi to powodu do niepokoju. Poniżej przedstawiamy wyjaśnienie omawianych dolegliwości w kontekście okoliczności, w jakich występują.

Ból prawego jajnika, ból lewego jajnika - z czego wynikają?

Niektóre kobiety mogą odczuwać ból lub kłucie jajnika, które następuje u nich podczas owulacji - to tak zwany ból owulacyjny. Trwa on nie dłużej niż kilka godzin i pojawia się w momencie, gdy pęka pęcherzyk Graafa (czyli w momencie uwolnienia komórki jajowej przez jajnik). Jeśli dana pacjentka odczuwa takie bóle, to zazwyczaj pojawiają się one naprzemiennie - w jednym miesiącu dolegliwości lokalizują się w prawym jajniku, a w kolejnym - w jajniku lewym. Wynika to z tego, że przy prawidłowo przebiegającym cyklu komórki jajowe uwalniane są co miesiąc na zmianę z jednego, a później z drugiego jajnika.

Więcej informacji o przebiegu owulacji oraz okolicznościach uwalniania komórki jajowej znajduje się w tekście Owulacja - czym jest jajeczkowanie, jak przebiega, objawy owulacji. Jak obliczyć swoją płodność - kalkulator dni płodnych.

Ból jajnika i brak okresu - czy to objaw ciąży?

Brak miesiączki w spodziewanym terminie, który był poprzedzony bólem jajnika w momencie spodziewanej owulacji, jak najbardziej może oznaczać, że doszło do zapłodnienia (jeśli oczywiście w konkretnym cyklu kobieta odbyła stosunek seksualny). W takiej sytuacji koniecznie należy wykonać test ciążowy. Niemniej, brak okresu współistniejący z bólem jajników powinien być skonsultowany z lekarzem, ponieważ może być objawem wielu nieprawidłowości - od zaburzeń hormonalnych, poprzez rozwój ciąży pozamacicznej, aż po pojawienie się zmian w typie torbieli w obrębie jajników.

Ból jajnika przed okresem – co oznacza? Ból jajnika po owulacji

Ból jajnika przed okresem, ale po dacie spodziewanej owulacji, może być oznaką tego, że moment uwalniania się komórki jajowej uległ opóźnieniu - na skutek zaburzeń hormonalnych, zmian strefy czasowej, przyjęcia antykoncepcji awaryjnej i wielu innych okoliczności. Jeśli miesiączka w danym cyklu pojawi się w terminie, a bólowi nie towarzyszą inne dolegliwości, wówczas nie ma powodów do niepokoju. W niewielu przypadkach ból jajnika przed okresem bywa utożsamiany z jenym z objawów PMS (a więc zespołu napięcia przedmiesiączkowego).

Ból jajnika po okresie - co ten objaw oznacza po miesiączce?

Ból jajnika pojawiający się po miesiączce, ale przed owulacją, jest dolegliwością nietypową, dlatego zawsze wymaga konsultacji z lekarzem. Przyczyny tego objawu mogą być różne - od rozwoju zmian endometrialnych, rozrostu torbieli w obrębie jajnika, aż po choroby wpływające na nieprawidłowości w zakresie jajeczkowania (PCOS - zespół policystycznych jajników, choroba Hashimoto i inne). Do zdiagnozowania przyczyny bólu konieczne może być nie tylko wykonanie badania ginekologicznego (przez pochwę i w ramach USG), ale również przeprowadzenie badań krwi w kierunku zaburzeń funkcjonowania tarczycy.

Jak złagodzić ból jajnika? Domowe i apteczne sposoby

Ból jajnika w trakcie owulacji lub w trakcie zespołu napięcia przedmiesiączkowego można łagodzić przy pomocy ciepłych (ale nie gorących) kąpieli lub pryszniców. Niektórym osobom w takich dolegliwościach pomaga również rozgrzanie bolesnego miejsca z wykorzystaniem termofora. Dobre efekty może przynieść odpoczynek, drzemka czy praktykowanie relaksacyjnych technik oddechowych.

Jeśli chodzi o środki przeciwbólowe, to dolegliwości w trakcie owulacji czy PMS można łagodzić poprzez przyjmowanie paracetamolu lub ibuprofenu, a także drotaweryny (a więc klasycznej Nospy, przy czym ten rodzaj leku raczej sprawdza się w skurczowym bólu brzucha w trakcie miesiączki). Niemniej, przed ich zastosowaniem warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, a przy zażywaniu zawsze należy kierować się zaleceniami specjalisty i/lub instrukcjami obecnymi w ulotce. Jeśli dolegliwości bólowe nie mijają, a silny ból jajników jeszcze się zwiększa, to konieczna będzie konsultacja ze specjalistą.

Ból jajników - kiedy udać się do lekarza? Ból jajnika a torbiele i inne zmiany

Mimo, iż w większości przypadków ból jajnika nie stanowi powodów do niepokoju, to zdecydowanie w pewnych okolicznościach powinien być powodem wizyty u ginekologa. Dotyczy to takich sytuacji i symptomów współistniejących, jak:

• ból w trakcie stosunku, ból w momencie próby aplikacji tamponu w trakcie miesiączki;
• ból jajnika pojawiający się w różnych momentach cyklu, bez uchwytnego schematu;
• obfite miesiączki, plamienia pomiędzy miesiączkami, nieregularne krwawienia i - ogólnie - nieprawidłowości w cyklu miesiączkowym;
• ogólne osłabienie organizmu, powtarzające się stany podgorączkowe, gorączka;
• nudności, wymioty, biegunki, bolesne wzdęcia w dole brzucha (niepowiązane ze spożywanymi pokarmami);
• ból w okolicy kręgosłupa lędźwiowego, bóle promieniujące do dołów pachwinowych, bóle podbrzusza o dużej intensywności i niewyjaśnionej dotąd przyczynie;
• problemy z zajściem w ciążę.

Ból jajników współwystępujący z wymienionymi powyżej objawami może świadczyć o rozwoju endometriozy (o której więcej informacji znajduje się w tekście Endometrioza - przyczyny, diagnoza, objawy i leczenie endometriozy), torbieli w obrębie jajników, niedrożności jajowodów, a nawet raka jajnika. Co istotne, przy pojawieniu się nagłego, silnego bólu w podbrzuszu, któremu towarzyszą nudności lub wymioty, należy jak najszybciej udać się do szpitala, z uwagi na ryzyko wystąpienia skrętu jajnika, a w konsekwencji - martwicy tego organu.

Źródła:

1. A. Oliver, C. Overton, Wykrywanie chorób jajników w podstawowej opiece zdrowotnej. Objawy, diagnostyka, wskazania do konsultacji [w:] Medycyna Praktyczna, 11.06.2015
2. Lek. E. Stefanowicz, Torbiele jajnika [w:] Medycyna Praktyczna, 05.02.2021
3. G. E. Trotman, MD, MPH, V. Gomez-Lobo, MD, Ból miednicy u nastolatek [w:] Ginekologia po Dyplomie03/2013
4. Dr n. med. J. Doniec, dr n. med. M. Szafarowska, lek. K. Sobociński, Leczenie dużych torbieli endometrialnych jajnika [w:] Ginekologia po Dyplomie 02/2020
5. H. Gadomska, Rak jajnika - diagnostyka [w:] Borgis - NowaMedycyna 8/2000
6. Dr B. Kulczyński, Torbiel na jajniku a twoje zdrowie: najważniejsze informacje [w:] nowafarmacja.pl, dostęp online: 19.11.2024
7. P. Basta, M. Bidziński, T. Kluz, E. Nowak-Markwitz, A. Olejek, W. Sawicki, Zasady postępowania z chorymi z podejrzeniem i rozpoznaniem raka jajnika - rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego [w:] Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2016, tom 1, nr 3
8. M. Stelmach, Skręt jajnika u młodych kobiet: zalecenia Amerykańskiego Kolegium Ginekologów i Położników[w:] termedia.pl, dostęp: 19.11.2024
9. A. Drostzol-Cop, A. Zachurzok, Guzy i torbiele jajnika [w:] Medycyna Praktyczna - Podręcznik Pediatrii online, dostęp: 19.11.2024
10. S. M. Cizek, MD, Skręt przydatków wymaga starannej diagnostyki i leczenia [w:] Ginekologia po Dyplomie03/2023