Hashimoto - objawy choroby, badania, dieta

Choroba Hashimoto – przyczyny, objawy, leczenie i dieta

Choroba Hashimoto to przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. Układ odpornościowy wytwarza przeciwciała przeciwko komórkom tarczycy, co prowadzi do ich stopniowego uszkadzania. W następstwie, tarczyca wytwarza za mało hormonów: tyroksyny i trójjodotyroniny. Czym objawia się Hashimoto, jak je diagnozować i czy odpowiednia dieta może wspomóc leczenie?

Choroba Hashimoto – czym jest i jakie są jej przyczyny?

Choroba Hashimoto jest autoimmunologicznym zapaleniem gruczołu tarczowego, które prowadzi do rozwoju niedoczynności tarczycy. Od 4 do 10 razy częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Szczyt zachorowań przypada w wieku 45-55 lat. Ocenia się, że choroba Hashimoto dotyczy 2% ludności. W chorobach autoimmunologicznych, układ odpornościowy nie reaguje prawidłowo. Zamiast wytwarzać przeciwciała przeciwko ciałom obcym,  bakteriom i innym drobnoustrojom chorobotwórczym, produkuje je również przeciwko własnym tkankom. W przypadku Hashimoto są to przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie (anty-TG) oraz przeciwko peroksydazie tarczycowej (anty-TPO). U osób z chorobą Hashimoto dużo częściej występują także inne choroby wynikające z nieprawidłowej pracy układu immunologicznego np. celiakia, cukrzyca typu 1, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, bielactwo. Kiedy tarczyca jest niedoczynna, nie produkuje wystarczającej ilości hormonów takich jak tyroksyna i trójjodotyronina, niezbędnych dla utrzymania homeostazy, czyli równowagi procesów zachodzących w organizmie.

Hashimoto jest chorobą ogólnoustrojową, prowadzącą do destabilizacji funkcjonowania całego organizmu. Czynnikami ryzyka wystąpienia choroby Hashimoto, poza predyspozycjami genetycznymi są:

• Niedobór jodu, selenu i witaminy D
• Występowanie innych chorób autoimmunologicznych
• Choroba Hashimoto w rodzinie
• Czynniki środowiskowe (stresory i czynniki zaburzające równowagę hormonalną) – zaburzenia odżywiania, obniżenie odporności, silny przewlekły stres, infekcje, niektóre leki (interferon gamma, sole litu, amidaron, inhibitory kinazy tyrozynowej, przeciwciała monoklonalne, leki przeciwpadaczkowe (walproinian sodu)

Choroba Hashimoto – objawy

W okresie niedoczynności tarczycy w chorobie Hashimoto występują objawy takie jak wzrost wagi i trudności w jej utrzymaniu lub redukcji mimo aktywności fizycznej i stosowania diety, zmęczenie, kiepskie samopoczwypaucie, obniżenie nastroju, problemy ze snem, zaparcia, wzdęcia, dyslipidemia, spowolnienie akcji serca (bradykardia), pogorszenie pamięci i koncentracji, suchość skóry, wypadanie włosów.

Choroba Hashimoto – jak zdiagnozować? Jakie badania na Hashimoto występują?

Jeśli w rodzinie występuje Hashimoto lub inne choroby autoimmunologiczne, już przed wystąpieniem objawów niedoczynności tarczycy warto wykonać badania diagnostyczne. Im wcześniej wykryjemy problem, tym mniejsze uszkodzenia powstaną w komórkach tarczycy. Parametry, jakie możemy zbadać w celu potwierdzenia lub wykluczenia choroby Hashimoto to:zapar

• TSH – hormon tyreotropowy
• fT3 – hormon trójjodotyronina
• fT4 – hormon tyroksyna
• Anty-TPO – przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej
• Anty-TG – przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie

Przeciwciała anty-TPO stwierdza się u 80% pacjentów z Hashimoto, natomiast przeciwciała anty-TG u mniejszej ilości chorych, jednak ich podwyższony poziom może również wskazywać na zwiększone ryzyko zachorowania na autoimmunologiczne choroby tarczycy, nie tylko na Hashimoto, ale także na chorobę Gravesa-Basedowa. W przebiegu Hashimoto w badaniach laboratoryjnych można zaobserwować także podwyższenie „złego” cholesterolu LDL, triglicerydów, glukozy, narastanie insulinooporności i obniżenie „dobrego” cholesterolu HDL. Jeśli w surowicy krwi zostaną wykryte przeciwciała przeciwko komórkom tarczycy, lekarz może zlecić wykonanie badania USG w celu oceny echogeniczności tarczycy, a także obecności nacieków zapalnych, guzków czy zwłóknień.

Choroba Hashimoto – leczenie

W chorobie Hashimoto leczenie polega na podawaniu tabletek zawierających hormon L-tyroksynę. Lek przyjmowany jest na czczo, 30-60 minut przed pierwszym posiłkiem. Dawka leku dobierana jest na podstawie stężenia hormonów we krwi, tak aby ich wartości mieściły się w prawidłowym zakresie.

Choroba Hashimoto – 10 zasad zdrowej diety

Dieta w Hashimoto stanowi ważny element terapii. Wiele pacjentów skarży się na problemy z kontrolą masy ciała i nadmierne tycie. Dobry dietetyk będzie w stanie ułożyć taką dietę, aby unormować masę ciała. Nie istnieje sposób żywienia odpowiedni dla wszystkich pacjentów, należy brać pod uwagę również inne występujące choroby przewlekłe oraz preferencje smakowe każdej osoby. Poniżej przedstawiono 10 zasad zdrowej diety, które będą odpowiednie dla większości osób z chorobą Hashimoto:

1. Nie stosuj głodówek. Głodzenie się zmniejsza aktywność hormonalną tarczycy, nasilając jej niedoczynność. Dodatkowo stosowanie głodówek oraz zbyt restrykcyjnych diet (np. 1000kcal dziennie, 1200kcal dziennie) na dłuższą metę spowalnia metabolizm, powodując jeszcze większe problemy z redukcją masy ciała.
2. Mniej a częściej. Spożywaj 4-5 posiłków dziennie w regularnych odstępach czasowych.
3. Dieta bezglutenowa nie dla wszystkich. Dieta bezglutenowa zalecana jest tylko dla pacjentów z współwystępującą celiakią, nieceliakalną nadwrażliwością na gluten, alergią na zboża glutenowe lub nietolerancją pokarmową.
4. Dbaj o podaż kwasów tłuszczowych omega-3, które występują m.in. w tłustych rybach morskich, nasionach lnu i oleju lnianym, oleju rzepakowym, oliwie. Ciężko jest osiągnąć ich przeciwzapalne działanie samą dietą, dlatego warto rozważyć stosowanie preparatów zawierających omega-3.
5. Kontroluj odpowiednią podaż witamin: D, B12, A, C, E oraz składników takich jak żelazo, jod, selen, cynk.
6. Przyjmuj probiotyki – wraz z jogurtami i kiszonkami oraz preparatami wspomagającymi
7. Zadbaj o odpowiednią podaż witaminy D3 – bierze ona udział w „wyciszaniu” procesów autoimmunologicznych
8. Unikaj soi – zawarte w niej izoflawonoidy hamują aktywność peroksydazy tarczycowej
9. Utrzymuj stały poziom cukru we krwi – zbyt wysoki poziom cukru we krwi jest stresorem dla organizmu i może powodować przewlekły stan zapalny dlatego ważne jest, by spożywane produkty zbożowe były pełnoziarniste np. ciemny chleb żytni, ryż brązowy, kasza gryczana. Należy również unikać słodyczy, a cukier można zastąpić ksylitolem lub stewią, które nie wpływają na poziom glukozy we krwi. Warto wspomnieć tutaj również o właściwościach morwy białej, która pomaga utrzymywać właściwy poziom glukozy.
10. Spożywaj z umiarem warzywa strączkowe (kapusta, groch, fasola), warzywa zawierające substancje goitrogenne (kalafiory, jarmuż, brokuły) i rośliny psiankowate (papryka, pomidory, ziemniaki, bakłażan) – zaleca się nie przekraczać 2 porcji tygodniowo.

Przypisy:

1. Ruggeri, R. M., Giovinazzo, S., Barbalace, M. C., Cristani, M., Alibrandi, A., Vicchio, T. M., ... & Cannavò, S. (2021). Influence of Dietary Habits on Oxidative Stress Markers in Hashimoto's Thyroiditis. Thyroid, 31(1), 96-105.
2. Ralli, M., Angeletti, D., Fiore, M., D'Aguanno, V., Lambiase, A., Artico, M., ... & Greco, A. (2020). Hashimoto's thyroiditis: An update on pathogenic mechanisms, diagnostic protocols, therapeutic strategies, and potential malignant transformation. Autoimmunity Reviews, 102649.
3. Virili, C., Fallahi, P., Antonelli, A., Benvenga, S., & Centanni, M. (2018). Gut microbiota and Hashimoto’s thyroiditis. Reviews in Endocrine and Metabolic Disorders, 19(4), 293-300.
4. Taylor, P. N., Albrecht, D., Scholz, A., Gutierrez-Buey, G., Lazarus, J. H., Dayan, C. M., & Okosieme, O. E. (2018). Global epidemiology of hyperthyroidism and hypothyroidism. Nature Reviews Endocrinology, 14(5), 301.
5. Liontiris, M. I., & Mazokopakis, E. E. (2017). A concise review of Hashimoto thyroiditis (HT) and the importance of iodine, selenium, vitamin D and gluten on the autoimmunity and dietary management of HT patients. Points that need more investigation. Hell J Nucl Med, 20(1), 51-56.
6. Szostak-Węgierek, T. Bednarczuk i in., Zasadność stosowania diety bezglutenowej w chorobie Hashimoto: stanowisko Grupy Ekspertów Sekcji Dietetyki Medycznej Polskiego Towarzystwa Żywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu (POLSPEN), „Postępy Żywienia Klinicznego” 2018, nr 2, t. 14, s. 33-47.
7. Jarosz, Dietetyka – żywność, żywienie w prewencji i leczeniu, Wydawca Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2017.