Kardamon - co to takiego i jak działa? Poznaj właściwości kardamonu i jego zastosowanie

Kardamon - wygląd i pochodzenie

Kardamon jest rośliną używaną już w czasach starożytnych. Pierwsze wzmianki o nim odnaleziono na egipskich papirusach. Kardamon wykazuje właściwości lecznicze, ale używano go również do aromatyzowania napojów i potraw ze względu na swój charakterystyczny smak i aromat. W Europie został rozpowszechniony w XIII wieku. Przypisywano mu wówczas właściwości afrodyzjaku. Kardamon jest nieodłącznym elementem kuchni indyjskiej. Stanowi składnik wielu mieszanek przypraw m. in. garam masala i curry. Dodaje się go także do specjalnie przyrządzanej herbaty, wraz z cynamonem, a czasami wykonuje się także kawę z kardamonem. W medycynie ludowej kardamon wykorzystywany był przy różnych problemach żołądkowo-jelitowych, takich jak kolki, wzdęcia, nudności, wymioty, zgaga.

Kardamon malabarski (łac. Elettaria cardamomum) jest wieloletnią rośliną zaklasyfikowaną do rodziny imbirowatych. Wywodzi się z Indii. Obecnie uprawiana jest w Indonezji, Malezji czy Gwatemali. Uprawa kardamonu jest bardzo wymagająca, dobrze rośnie tylko na stanowiskach o odpowiednim nasłonecznieniu, wilgotności oraz bez dużych wahań temperatury. Owoce kardamonu zbierane są ręcznie na przełomie października i listopada. Ich zapach określa się jako słodki, pikantny i orientalny. Jest jedną z najbardziej cenionych przypraw na świecie.

Kardamon zawiera liczne substancje aktywne, w tym: olejki eteryczne, monoterpeny, kamforę, związki fenolowe pochodzenia roślinnego, woski, sterole i sole mineralne. Jako surowiec zielarski wykorzystuje się owoce i nasiona. Wyróżnia się dwa różne rodzaje kardamonu. Kardamon zielony, jest najczęściej stosowany. Ma mocny korzenny aromat. To właśnie ta odmiana najczęściej jest badana w pracach naukowych. Kardamon czarny jest mniej aromatyczny. Kardamon należy przechowywać w szczelnie zamkniętym pojemniku, by nie stracił swojego aromatu.

Właściwości zdrowotne kardamonu

Kardamon ułatwia procesy trawienne oraz łagodzi problemy żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty, kolki i zgaga. Ze względu na właściwości wiatropędne polecany jest osobom, które mają problemy ze wzdęciami. Roślina ta posiada właściwości moczopędne oraz przeciwbakteryjne. Z tego powodu jest często stosowana w trakcie zakażeń układu moczowego. Działanie napotne, wykrztuśne i antyseptyczne kardamonu jest wykorzystywane w przypadku grypy czy przeziębienia. Napar z kardamonu używany jest do płukania gardła w przebiegu stanów zapalnych - zaczerwienienia i bólu gardła. Ponadto kardamon działa wykrztuśnie i ułatwia rozrzedzanie wydzieliny w drogach oddechowych. Olejek kardamonowy stosowany jest w aromaterapii. Wierzy się, że korzystnie oddziałuje na nastrój. Według medycyny chińskiej kardamon poprawia funkcjonowanie układu immunologicznego i pozytywnie wpływa na pracę mózgu - poprawia pamięć i koncentrację. W naturalnej medycynie wschodniej, napary z kardamonu stosowane są przy pogorszonym samopoczuciu, wyczerpaniu psychicznym oraz objawach nerwicowych.

Kardamon jest jednym ze składników wielu suplementów i preparatów leczniczych dostępnych w aptekach. Szczególnie często figuruje w składzie doustnych płynów do stosowania przy czynnościowych zaburzeniach żołądkowo-jelitowych występujących na tle nerwowym, a także w naturalnych środkach na przeziębienie, wspomaganie układu krążenia, trawienie, stymulujących odporności oraz korzystnie wpływających na pracę wątroby. W publikacjach naukowych można znaleźć także doniesienia o jego działaniu obniżającym stężeniu glukozy i trójglicerydów we krwi. Płyn z kardamonem ma działanie rozgrzewające i rozluźniające. Z tego powodu wykorzystywany jest do nacierania bolących stawów i mięśni. Wyciąg z kardamonu znajdziemy także w licznych kosmetykach pielęgnacyjnych, balsamów do ciała, kremy, żele do mycia, szampony, wcierki do skóry głowy, a także pasty do zębów.

Podsumowując, kardamon działa:

• moczopędnie 
• przeciwgrzybiczo 
• przeciwbakteryjnie 
• wiatropędnie 
• rozkurczowo (spazmolitycznie) 
• wykrztuśnie 
• napotnie 
• żółciopędnie 
• poprawia trawienie 
• pobudza laktację 

Wyniki większości badań należy jednak interpretować z dużą ostrożnością. Stosowane w nich dawki kardamonu są dużo wyższe niż jego ilości spożywane ze zwyczajową dietą. Ponadto większość eksperymentów prowadzona jest z użyciem zwierząt. Nie można więc przyjąć, że kardamon będzie wywierał identyczny wpływ na organizm ludzki.

Kardamon - dawkowanie i stosowanie

Nie ma ustalonych skutecznych dawek leczniczych kardamonu. Według amerykańskiej agencji ds. żywności i leków (FDA) kardamon ma status "ogólnie uznany za bezpieczny". W publikacjach naukowych można doszukać się pojedynczych przypadków działań niepożądanych po spożyciu dużych ilości kardamonu, takich jak biegunki, zaparcia, nudności czy zapalenie skóry i języka. Nie ma natomiast dostępnych danych dotyczących spożywania dużych ilości kardamonu przez kobiety w ciąży, karmiące oraz dzieci.

W celu przygotowania naparu z kardamonu, łyżeczkę mielonych nasion należy zalać szklanką wrzącej wody i zostawić do zaparzenia pod przykryciem przez 15 minut. Gotowy napar należy przecedzić. Wypicie go po posiłku sprzyja dobremu trawieniu, a na 15 minut przed posiłkiem - wzmacnia apetyt.

Aby przygotować odwar z kardamonu wykorzystuje się jego przepołowione nasiona. Sześć nasion należy zalać dwoma szklankami wrzącej wody i gotować na małym ogniu przez 5 minut. Następnie należy zdjąć garnek z palnika i pozostawić na 10 minut, a następnie przecedzić.

Kardamon mielony jako przyprawa - zastosowanie kardamonu w kuchni

Kardamon jest przyprawą o charakterystycznym korzennym aromacie. Wykorzystywany jest do różnych dań warzywnych, mięsnych i rybnych. Jest szczególnie popularny w kuchni indyjskiej. Można nim przyprawiać ciasta i ciasteczka. Wchodzi w skład wielu mieszanek przypraw m. in. garam masala i curry.

Przeciwwskazania do stosowania kardamonu

Kardamon ze względu na potencjalne właściwości hamujące agregację płytek krwi, powinien być stosowany z dużą ostrożnością przez osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe. Nie poleca się jego stosowania doustnego, u pacjentów z kamicą żółciową. Działa on żółciopędnie, co może wywołać wystąpienie kolki żółciowej.

Przypisy

1. Ashokkumar, K., Murugan, M., Dhanya, M. K., & Warkentin, T. D. (2020). Botany, traditional uses, phytochemistry and biological activities of cardamom [Elettaria cardamomum (L.) Maton]–A critical review. Journal of ethnopharmacology, 246, 112244. 
2. Moulai-Hacene, F., Boufadi, M. Y., Keddari, S., & Homrani, A. (2020). Chemical composition and antimicrobial properties of Elettaria cardamomum extract. Pharmacognosy Journal, 12(5). 
3. Cheikhyoussef, A., Cheikhyoussef, N., Sharma, R., & Hussein, A. A. (2023). Health-Promoting Effects of Cardamom (Elettaria cardamomum). In Cardamom (Elettaria cardamomum): Production, Processing and Properties (pp. 133-156). Cham: Springer International Publishing. 
4. Kazemi, S., Yaghooblou, F., Siassi, F., Rahimi Foroushani, A., Ghavipour, M., Koohdani, F., & Sotoudeh, G. (2017). Cardamom supplementation improves inflammatory and oxidative stress biomarkers in hyperlipidemic, overweight, and obese pre‐diabetic women: A randomized double-blind clinical trial. Journal of the Science of Food and Agriculture, 97(15), 5296-5301. 
5. Zhang, X., Wang, C., Min, R., Zhou, Q., Qi, Y., & Fan, J. (2024). Cardamom consumption may improve cardiovascular metabolic biomarkers in adults: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrition Research.