Jak poradzić sobie z chorobą lokomocyjną - sposoby farmakologiczne i niefarmakologiczne dla dzieci i dorosłych. Jakie są przyczyny kinetozy?

Podróżowanie z małym dzieckiem u każdego rodzica lub opiekuna powoduje obawy czy na pewno wszystko pójdzie zgodnie z planem. Marudne i niespokojne dziecko skutecznie może podróż opóźnić i uprzykrzyć, szczególnie gdy doskwierają mu objawy choroby lokomocyjnej. Jak się przygotować do wyjazdu aby sobie i dziecku oszczędzić stresu i dyskomfortu?

Określenie medyczne to kinetoza (łac. kinetosis). Jest to zaburzenie wynikające z błędnego odczytywania przez mózg sygnałów pochodzących z błędnika (narząd równowagi) oraz zmysłu wzroku. Odczucia nasila poruszanie się po wyboistej drodze, wysoka prędkość, naprzemienne przyspieszanie i hamowanie, bujanie łódką oraz brak okien lub ograniczony do nich dostęp. W głowie powstaje chaos informacyjny, który odczuwamy poprzez szereg objawów choroby podróżnych. Co ciekawe choroba lokomocyjna może pojawić się również w wyniku korzystania z symulatorów i urządzeń wykorzystujących wirtualną rzeczywistość.

Przyczyny choroby lokomocyjnej

Choroba lokomocyjna jest częstą dolegliwością, której przyczyną jest niezgodność bodźców odbieranych przez różne zmysły - narząd wzroku, układu przedsionkowego (błędnika) oraz receptorów położenia ciała. Mózg odbiera sprzeczne sygnały: podczas podróży samochodem czy samolotem wzrok rejestruje ruch, natomiast układ przedsionkowy ucha wewnętrznego informuje o stabilnym położeniu ciała w fotelu. Ta niezgodność bodźców prowadzi do zespołu objawów, takich jak nudności i wymioty, zawroty głowy, senność i inne nieprzyjemne dolegliwości. Do choroby lokomocyjnej dochodzi szczególnie podczas ruchów głowy, jazdy po wyboistej drodze, podróży statkiem lub lotu samolotem. Bodziec w postaci monotonnych ruchów podrażnia błędnik (narząd równowagi w uchu wewnętrznym), który nieprawidłowo określa położenie ciała, co prowadzi do charakterystycznego zespołu objawów. Stres i intensywne zapachy mogą dodatkowo nasilać objawy choroby lokomocyjnej.

Najczęściej zgłaszane objawy kinetozy to mdłości, zawroty głowy, wymioty, uczucie rozbicia, ospałość, brak apetytu. Rzadziej występujące symptomy to utrata równowagi, bladość, duszności, spadek tętna, szumy uszne, potliwość, ból głowy, nadwrażliwość na zapachy. Około 30% osób odczuwa część objawów, a 5% bardzo źle znosi podróżowanie. Ponadto częściej choroba dotyka kobiet niż mężczyzn i są to głównie osoby młode oraz dzieci(szczególnie w wieku 10-12 lat).

Sprawdź również: Szczepienia przed podróżą do krajów tropikalnych - zalecane i obowiązkowe.

Choroba lokomocyjna u dzieci

Choroba lokomocyjna występuje najczęściej u dzieci w wieku 2-12 lat, ze szczytem nasilenia między 10 a 12 rokiem życia. Dzieci są szczególnie podatne na chorobę lokomocyjną ze względu na niedojrzałość układu nerwowego i trudności w synchronizacji sygnałów z narządu wzroku i równowagi. Objawy i przyczyny są identyczne jak u dorosłych. Pojawiają się nudności, wymioty, bladość, potliwość i zawroty głowy. W leczeniu można stosować u dzieci preparaty dostępne bez recepty zawierające prometazynę (leki przeciwhistaminowe) lub naturalne rozwiązania z imbirem. Rodzice powinni pamiętać, że choroba lokomocyjna dotyka znaczną część dzieci i jest dolegliwością uleczalną - wymienione objawy można skutecznie łagodzić poprzez odpowiednie przygotowanie do podróży i stosowanie leków przeciwwymiotnych.

Odpowiednie zachowanie w trakcie podróży oraz odpowiednie przygotowanie do wyjazdu mogą zmniejszyć odczuwanie wymienionych niedogodności.

Powyższe wskazówki zmniejszają ryzyko pojawienia się mdłości podczas podróżowania ale świetnym uzupełnieniem tych metod będzie zastosowanie odpowiednich preparatów z apteki. Leki bez recepty (OTC) na chorobę lokomocyjną to preparaty zalecane u dzieci i dorosłych stosowane przeciw objawom choroby lokomocyjnej. Działają przeciwwymiotnie i uspokajająco. Mają formę tabletek lub syropu. Jednak aby były skuteczne trzeba stosować je zgodnie z zaleceniem producenta, czyli najczęściej ok. 30 minut przed planowanym wyjazdem. W aptece kupimy również opaski uciskowe na nadgarstek wykorzystujące właściwości akupresury. Są cenione za brak działań ubocznych i możliwość stosowania u osób chorych, kobiet ciężarnych i dzieci powyżej 36 miesiąca życia. Skuteczne jest też spożywanie produktów zawierających imbir, np: ssanie cukierków imbirowych lub imbiru kandyzowanego, picie herbaty imbirowej. Imbir to od wieków stosowna w medycynie roślina, której działanie odkryli również żeglarze chcący uniknąć choroby morskiej. Kłącze imbiru posiada właściwości przeciwwymiotne (działa w obrębie układu pokarmowego oraz centralnego układu nerwowego) i przeciwzapalne. Pomocna jest też mięta, która łagodzi skurcze żołądka, odruch wymiotny i zawroty głowy. W aptece można znaleźć suplementy diety na chorobę lokomocyjną bazujące na składnikach roślinnych takich jak mięta i imbir.

Przeczytaj także: Apteczka na wakacje. Co warto zabrać na wakacje?.

Choroba lokomocyjna - najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jak objawia się choroba lokomocyjna?

Choroba lokomocyjna pojawia się, gdy mózg otrzymuje sprzeczne sygnały z narządu równowagi, wzroku i mięśni. Najczęstsze objawy to nudności, zawroty głowy, zimne poty oraz uczucie osłabienia. U wielu osób pojawia się także bladość skóry i nadmierne ślinienie. W bardziej nasilonych przypadkach mogą wystąpić wymioty oraz silny dyskomfort podczas podróży.

Co zrobić, żeby pozbyć się choroby lokomocyjnej?

W łagodzeniu objawów pomaga patrzenie w dal przez przednią szybę oraz unikanie czytania czy korzystania z telefonu podczas jazdy. Warto także zapewnić dopływ świeżego powietrza i robić przerwy w podróży. Niektórym osobom pomagają naturalne metody, takie jak imbir czy delikatne przekąski. W przypadku częstych objawów można rozważyć stosowanie leków przeciw chorobie lokomocyjnej po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.

Ile czasu trwa choroba lokomocyjna?

Objawy choroby lokomocyjnej zwykle pojawiają się w trakcie podróży i ustępują wkrótce po jej zakończeniu. U większości osób dolegliwości znikają w ciągu kilkunastu minut po zatrzymaniu pojazdu. W niektórych przypadkach uczucie zmęczenia lub lekkich zawrotów głowy może utrzymywać się nieco dłużej. Czas trwania zależy od indywidualnej wrażliwości organizmu oraz długości podróży.

Co jest najlepsze na chorobę lokomocyjną?

Jednym z najskuteczniejszych sposobów zapobiegania objawom jest przyjęcie leków przeciwhistaminowych stosowanych w chorobie lokomocyjnej, takich jak Dimenhydrynat. Wiele osób korzysta także z opasek uciskowych na nadgarstki, które działają poprzez stymulację punktów akupresurowych. Pomocne może być również zajmowanie stabilnego miejsca w pojeździe oraz patrzenie na horyzont. Najlepszą metodę warto dobrać indywidualnie, ponieważ skuteczność może się różnić u poszczególnych osób.

Gdzie najlepiej siedzieć przy chorobie lokomocyjnej?

Najlepiej wybierać miejsca, w których ruch pojazdu jest najmniej odczuwalny. W samochodzie najczęściej poleca się siedzenie na przednim fotelu pasażera. W autobusie lub autokarze korzystne są miejsca w środkowej części pojazdu, w oddaleniu od osi kół. W samolocie warto wybierać siedzenia nad skrzydłami, gdzie turbulencje są mniej odczuwalne.

Co daje zaklejanie pępka przy chorobie lokomocyjnej?

Zaklejanie pępka plastrem jest popularną metodą domową, jednak nie ma naukowych dowodów potwierdzających jej skuteczność. Niektórzy uważają, że może działać na zasadzie placebo, czyli poprawy samopoczucia dzięki wierze w skuteczność metody. W rzeczywistości choroba lokomocyjna wynika z zaburzeń pracy układu równowagi. Dlatego skuteczniejsze są metody medyczne lub zmiany nawyków podczas podróży.

Czego nie jeść przy chorobie lokomocyjnej?

Przed podróżą warto unikać ciężkostrawnych, tłustych i bardzo obfitych posiłków. Niekorzystne mogą być także potrawy bardzo słodkie lub pikantne, które sprzyjają nasileniu nudności. Lepiej zrezygnować z alkoholu oraz napojów gazowanych. Najlepszym rozwiązaniem jest lekki posiłek spożyty na kilka godzin przed podróżą.

Czy zamykanie oczu pomaga na chorobę lokomocyjną?

U niektórych osób zamknięcie oczu może zmniejszyć objawy choroby lokomocyjnej. Pomaga to ograniczyć sprzeczne sygnały docierające do mózgu z narządu wzroku. Lepszym rozwiązaniem bywa także patrzenie na stały punkt na horyzoncie. W połączeniu z odpoczynkiem i spokojnym oddychaniem może to złagodzić nudności i zawroty głowy.

Czy choroba lokomocyjna jest uleczalna?

Choroba lokomocyjna nie jest chorobą przewlekłą, ale raczej reakcją organizmu na ruch. U wielu osób jej objawy zmniejszają się wraz z wiekiem lub przy częstym podróżowaniu. Możliwe jest także wypracowanie strategii zapobiegania objawom. W niektórych przypadkach pomocne jest stosowanie leków lub trening układu równowagi.

Jak czytać w samochodzie i nie zachorować?

Czytanie w czasie jazdy często nasila objawy choroby lokomocyjnej, ponieważ wzrok skupia się na nieruchomym tekście. Jeśli trzeba czytać, warto robić częste przerwy i co jakiś czas patrzeć w dal. Pomocne może być siedzenie z przodu pojazdu oraz dobre oświetlenie. U osób bardzo wrażliwych najlepiej jednak unikać czytania w trakcie podróży.