Cukrzyca typu 1 – objawy, przyczyna, dieta i leczenie

Arykuł banner - Cukrzyca typu 1 – objawy, przyczyna, dieta i leczenie

Publikowane artykuły mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Dowiedz się więcej...

Cukrzyca typu 1 jest przewlekłą chorobą z grupy zaburzeń metabolicznych, która charakteryzuje się występowaniem hiperglikemii, czyli podwyższonym stężeniem glukozy we krwi. Najczęstszą przyczyną cukrzycy typu 1 jest toczący się proces autoimmunologiczny, w którym układ odpornościowy atakuje i niszczy komórki trzustki. Jak walczyć z cukrzycą typu 1, jak, jak wygląda diagnostyka i leczenie oraz jaka powinna być dieta dla cukrzyka?

Spis treści

  1. Cukrzyca typu 1 – co to jest za choroba?
  2. Cukrzyca typu 1 - epidemiologia
  3. Cukrzyca typu 1 – przyczyny
  4. Cukrzyca typu 1 – objawy
  5. Cukrzyca typu 1 – powikłania ostre
  6. Cukrzyca typu 1 – powikłania przewlekłe
  7. Cukrzyca typu 1 – diagnostyka
  8. Cukrzyca typu 1 - leczenie
  9. Cukrzyca typu 1 – profilaktyka
  10. Cukrzyca typu 1 - dieta

Cukrzyca typu 1 zaliczana jest do chorób autoimmunologicznych. Objawia się między innymi wzmożonym pragnieniem i łaknieniem, nagłą utratą masy ciała, zmęczeniem oraz częstszym oddawaniem moczu. Jak żyć z cukrzycą typu 1?

Cukrzyca typu 1 – co to jest za choroba?

Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, w przebiegu której obserwuje się hiperglikemię – podwyższenie stężenia glukozy we krwi. Przewlekle utrzymujący się podwyższony poziom cukru we krwi wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, w szczególności nerek, oczu, układu nerwowego i krwionośnego. W przeciwieństwie do cukrzycy typu 2, za której rozwój w znacznym stopniu odpowiada otyłość i nieprawidłowy styl życia, tak cukrzyca typu 1 rozwija się niezależnie od nas.

Cukrzyca typu 1 – epidemiologia

Cukrzyca jest chorobą społeczną – jej rozpowszechnienie ciągle rośnie. Cukrzyca typu 1 występuje u około 0,3% Polaków. Ujawnia się u osób młodych, poniżej 30 roku życia. Występują 2 szczyty zachorowalności – pierwszy pomiędzy 10 a 12 rokiem życia, drugi – pomiędzy 16 a 19 rokiem życia.

Cukrzyca typu 1 – przyczyny

Z czego wynika cukrzyca typu 1? Podstawową przyczyną typu 1 cukrzycy jest toczący się proces autoimmunologiczny, w którym układ odpornościowy mylnie rozpoznaje własne komórki trzustki i doprowadza do ich zniszczenia. Komórki β trzustki są odpowiedzialne za produkcję insuliny – hormonu niezbędnego m.in. do metabolizmu węglowodanów. W sytuacji, gdy trzustka nie wytwarza wystarczającej ilości insuliny, glukoza nie jest poprawnie transportowana do komórek i rośnie jej stężenie we krwi. Rolę w inicjowaniu procesu autoimmunologicznego u osób z predyspozycjami genetycznymi przypisuje się:

  • Białkom pokarmowym – mleka krowiego, zbóż (gliadyna)
  • Wirusom – wirus zapalenia ślinianek, Coxackie B, cytomegalowirus, wirus zapalenia wątroby typu A, wirusy grypy, poliomyelitis.

Rozwój cukrzycy typu 1 może także być spowodowany zaburzeniami genetycznymi.

Cukrzyca typu 1 – objawy

Główne objawy cukrzycy często opisuje się jako 3 razy P: poliuria (wielomocz), polidypsja (wzmożone pragnienie) oraz polifagia (zwiększony apetyt). Ponadto występuje podwyższone stężenie glukozy we krwi, osłabienie, senność, glukozuria (występowanie glukozy w moczu), utrudnione gojenie się ran, mrowienie dłoni i stóp, bóle głowy, zaburzenia widzenia, wzrost częstości infekcji, a także zmiany skórne i świąd skóry. Przed rozpoznaniem cukrzycy typu 1 zazwyczaj obserwuje się nagły spadek masy ciała.

Cukrzyca typu 1 – powikłania ostre

Cukrzyca jest chorobą przewlekłą, która niesie ze sobą wiele powikłań – zarówno ostrych jak i przewlekłych. Powikłania ostre cukrzycy stanowią bezpośrednie zagrożenie dla życia chorego. Zalicza się do nich kwasicę i śpiączkę ketonową, zespół hiperglikemiczno-hiperosmolalny, kwasicę mleczanową oraz hipoglikemię polekową.

Cukrzyca typu 1 – powikłania przewlekłe

Przewlekłe powikłania cukrzycy są największym wyzwaniem współczesnej diabetologii. Zalicza się do nich:

  • Powikłania oczne: retinopatia cukrzycowa, porażenie nerwów czaszkowych, zaćma, jaskra wtórna
  • Powikłania nerkowe: nefropatia cukrzycowa
  • Uszkodzenia nerwów: neuropatia cukrzycowa
  • Zespół stopy cukrzycowej
  • Zaburzenia lipidowe
  • Zmiany skórne
  • Zmiany stawowe np. zespół cieśni nadgarstka, neuropatia Charcota, zespół ograniczonej ruchomości stawów
  • Zmiany kostne np. osteopenia, osteoporoza
  • Pogorszenie zdrowia psychicznego

Cukrzyca typu 1 – diagnostyka

Cukrzycę rozpoznaje się w sytuacji, gdy:

  1. Glikemia przygodna jest równa lub większa 200 mg/dl z współistniejącymi objawami (osłabienie, wzmożone pragnienie, wielomocz)
  2. Dwukrotnie stwierdzona zostaje glikemia na czczo ≥ 126 mg/dl
  3. Stężenie glukozy we krwi jest równe lub większe 200 mg/dl w 120 minucie po wykonaniu doustnego testu tolerancji glukozy.

Tabela 1. Glukoza na czczo - normy

 

Stężenie glukozy na czczo

Prawidłowe stężenie glukozy

70-99 mg/dl (3,9-5,5mmol/l)

Upośledzona tolerancja glukozy

100-125 mg/dl (5,51-6,99 mmol/l)

Cukrzyca

≥ 126 mg/dl (7,0 mmol/l)

Tabela 2. Glikemia w 120 minucie doustnego testu tolerancji glukozy (OGTT) – normy

 

Stężenie glukozy w 120 minucie OGTT

Prawidłowe stężenie glukozy

<140 mg/dl (<7,8 mmol/l)

Upośledzona tolerancja glukozy

140-199 mg/dl (7,81-11,09 mmol/l)

Cukrzyca

≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l)

Tabela 3. Glikemia przygodna – normy

 

Glikemia przygodna

Prawidłowe stężenie glukozy

<200 mg/dl (11,1 mmol/l)

Cukrzyca

≥200 mg/dl (11,1 mmol/l)

Cukrzyca typu 1 – leczenie

Leczenie cukrzycy typu 1 opiera się na stosowaniu odpowiedniej diety o niskim indeksie glikemicznym oraz insulinoterapii. W cukrzycy typu 1 nie stosuje się doustnych środków farmakologicznych, tak jak w przypadku cukrzycy typu 2. Podstawą terapii jest podaż odpowiednich dawek insuliny, najczęściej z zastosowaniem pompy insulinowej.

Cukrzyca typu 1 – profilaktyka

Nie ma skutecznych metod zapobiegania wystąpieniu cukrzycy typu 1. U osób z predyspozycjami genetycznymi można postarać się wyeliminować lub zredukować czynniki, które mogą doprowadzić do zainicjowania procesu autoimmunologicznego takie jak zakażenia wirusowe, spożywanie białka mleka krowiego oraz zbóż glutenowych.

Cukrzyca typu 1 – dieta

Dieta dla cukrzyka to przede wszystkim dieta o niskim indeksie glikemicznym, ograniczająca węglowodany proste znajdujące się w słodkich owocach, miodzie, słodyczach, jasnym pieczywie, niektórych produktach mlecznych. Dieta w cukrzycy powinna być ułożona uwzględniając regularność posiłków – co 3-4 godziny. Śniadanie powinno być spożywane najpóźniej po 1,5 godziny od obudzenia się, natomiast kolacja – na 2-3 godziny przed pójściem spać. Do głównych produktów przeciwwskazanych w cukrzycy zaliczymy:

  • Produkty oparte na mące pszennej, pieczywo z dodatkiem miodu, błyskawiczne płatki śniadaniowe, rozgotowany ryż i makaron
  • Rozgotowana marchew, buraki, frytki, ziemniaki puree
  • Banany, winogrona, arbuz, owoce z puszki, suszone i słodkie owoce
  • Tłuste produkty mleczne, słodzone jogurty i twarożki
  • Masło, słonina, smalec, twarde margaryny
  • Tłuste mięso, podroby, mięso smażone na maśle lub smalcu
  • Słodycze, miód, faworki, torty, ciasta
  • Napoje alkoholowe, soki owocowe, słodzone napoje gazowane

Cukrzyca typu 1 jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną, która dotyka 0,3% Polaków. Objawy cukrzycy to między innymi zwiększone pragnienie i łaknienie, wzmożone oddawanie moczu oraz liczne symptomy neurologiczne. Zastosowanie odpowiedniej diety oraz leczenia może znacząco odłożyć w czasie wystąpienie powikłań przewlekłych cukrzycy.

Przypisy:

  1. Czupryniak L.: Zalecenia Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego w 2021 roku – by cukrzycę lepiej rozpoznawać, skuteczniej leczyć i zapobiegać jej przewlekłym powikłaniom. Med. Prakt., 2021; 3: 44–52
  2. Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych. Szczeklik A. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2020.
  3. Ciborowska H., Rudnicka A. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wydawnictwo PZWL, 2014

dr n.med Agnieszka Sut

W swojej karierze naukowej zajmuje się przeciwzapalnym wpływem składników żywności w chorobach cywilizacyjnych, w tym w nowotworach. Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Prywatnie miłośniczka ekologii, fotografii i dalekich podróży.

Zobacz wszystkie wpisy autora

Artykuły zamieszczone na blogu apteki internetowej Olmed nie stanowią porady medycznej, ani opinii farmaceuty, lekarza lub dietetyka dostosowanej do indywidualnej sytuacji pacjenta. Udostępnione informacje stanowią jedynie generalne zalecenia, które nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do stosowania określonej terapii, zmiany nawyków, dawkowania produktów leczniczych, itp. Przed podjęciem jakichkolwiek działań mających wpływ na życie, zdrowie lub samopoczucie należy skontaktować się z lekarzem lub innym specjalistą, w celu otrzymania zindywidualizowanej porady.

Nigdy nie lecz się sam, korzystaj z opieki medycznej swojego lekarza i w przypadku objawów choroby lub pogorszenia się Twojego stanu zdrowia skontaktuj się ze specjalistą. Właściciel serwisu aptekaolmed.pl nie ponosi odpowiedzialności związanej z wykorzystaniem informacji zawartych w publikowanych za pośrednictwem Serwisu artykułach.

Powiązane produkty

Miniaturka artykułu - PROLAB Glukoza proszek, 75g
PROLAB Glukoza proszek, 75g
4.90 zł

Produkt niedostępny

Wybrane leki, suplementy i kosmetyki:

Mensil - lek na potencję Entitis Dicoflor Baby Dulcobis Sylimarol Biotebal Fibrocontrol Bepanthen Lipiform Plus Magne B6 Forte Cetaphil Emolium Pampers Nutridrink
Acidolac caps, 10 kapsułek
Miniaturka artykułu - Acidolac caps, 10 kaps.
Acidolac caps, 10 kaps.
15.32 zł