Trójkąt śmierci na twarzy - co to takiego? Czy wyciskanie pryszczy w tym obszarze może być niebezpieczne?

Czym jest trójkąt śmierci na twarzy?

Trójkąt śmierci to obszar twarzy ograniczony szczytową częścią piramidy nosa i kącikami ust. Obejmuje górną wargę i piramidę nosa. Wyobraźmy sobie trójkąt, którego górny wierzchołek jest pomiędzy oczami, a dolne wierzchołki stanowią kąciki ust. Tę część twarzy cechuje specyficzne unaczynienie żylne. Z jednej strony nosa poprzez żyłę twarzową ma połączenie z układem żylnym szyi, natomiast z drugiej żyła oczna górna, żyła oczna dolna oraz żyła kątowa wnikają do zatoki jamistej w jamie czaszki. Z tego powodu wszelkie infekcje i stany zapalne w tej lokalizacji są bardzo niebezpieczne, ponieważ bakterie w łatwy sposób mogą dostać się do wnętrza czaszki, prowadząc do poważnych powikłań zagrażających zdrowiu i życiu. Ponadto w obrębie twarzy znajduje się wiele nerwów. W przypadku uszkodzenia nerwów czaszkowych może dojść do uszkodzenia wzroku, upośledzenia ruchu ustami czy paraliżu.

Trójkąt śmierci a wyciskanie pryszczy

Skóra jest największym narządem organizmu człowieka. Jej bariera hydrolipidowa działa ochronnie przed zakażeniami i negatywnymi czynnikami zewnętrznymi. Przerwanie ciągłości skóry (np. wyciskanie wyprysków paznokciami) oraz zaburzenie warstwy hydrolipidowej (nieprawidłowa pielęgnacja) narażają na rozwój zmian skórnych oraz infekcji. Wyciskanie krost nawet jeśli zostanie zachowana higiena, może spowodować przedostanie się bakterii do tkanek. Jeżeli zakażenia skóry rozwiną się w trójkącie śmierci mogą mieć poważne konsekwencje, od czyraków, poprzez zaburzenia widzenia, nawet do zapalenia opon mózgowych. Z tego powodu nie wolno wyciskać pryszczy pojawiających się na twarzy, szczególnie w trójkącie śmierci.

Czyrak w obszarze trójkąta śmierci

Czyrak, czyli mały ropień rozwijający się na skórze owłosionej, to ropne zapalenie mieszka włosowego wywołany bakterią - najczęściej gronkowcem złocistym (łac. Staphylococcus aureus). Zazwyczaj przyjmuje postać twardego, bolesnego, czerwono-fioletowego guzka z czopem ropnym. Czyraki mogą pojawiać się min. przy świerzbie, spadku odporności oraz różnych chorobach przewlekłych - otyłości, cukrzycy, nowotworach, atopowym zapaleniu skóry, alkoholizmie, różnych chorobach nerek i wątroby. Gronkowiec wnika z powierzchni skóry do miejsc uszkodzonego naskórka, gruczołów łojowych lub mieszków włosowych i tam się namnaża. Doprowadza do rozwoju stanu zapalnego, obrzęku i zaczerwienienia naokoło czopu ropnego. Zazwyczaj przebiega łagodnie i często znika samoistnie. Niestety, w przypadku lokalizacji w centralnej części twarzy w tzw. trójkącie śmierci, sprawa nie wygląda już tak łatwo. Oczywiście czyraków nie powinno się wyciskać bez względu na miejsce ciała, w jakim wystąpiły, ale na twarzy jest to szczególnie niebezpieczne. Przy wyciskaniu może dojść do uszkodzenia skóry, zakażenia i rozprzestrzenienia się bakterii (wraz z krwią żylną) do zatoki jamistej, powodując jej stan zapalny albo zakrzepicę. Poprzez naczynia bakterie mogą się także dostać dalej, powodując powikłania wewnątrzczaszkowe. To w takim razie co zrobić z czyrakiem? Należy udać się do dermatologa, który przepisze maść z antybiotykiem lub zaleci antybiotyki doustne, w zależności od skali problemu. W niektórych przypadkach konieczne może być ograniczenie mimiki twarzy - mówienia, żucia, aby zmniejszyć ryzyko rozprzestrzenienia się zakażenia do zatoki jamistej.

Zakażenie w obrębie trójkąta śmierci - dlaczego jest groźne?

Wyciskanie pryszczy sprzyja rozprzestrzenianiu się bakterii na skórze, jak również w jej obrębie. Patogeny mogą wnikać do skóry nawet jeśli przerwanie jej ciągłości jest niewielkie. Wszystkie zakażenia i stany zapalne rozwijające się na naszej twarzy powinny zaświecić czerwoną lampkę, a w szczególności gdy pojawiły się w tzw. trójkącie śmierci. Z pozoru niegroźna krostka, obrzęk, ból czy zaczerwienienie może świadczyć o przebiegającym zakażeniu. Ze względu na specyficzne unaczynienie i unerwienie centrum twarzy, infekcje i zapalenia w tym obszarze są groźne dla zdrowia. W przypadku przedostania się bakterii do zatoki jamistej może dojść do rozwoju ciężkich powikłań takich jak:

• wytrzeszcz gałek ocznych 
• zapalenie tkanek oczodołu 
• zaburzenia widzenia 
• brak reakcji źrenic na światło 
• przeczulica twarzy 
• ropień nadtwardówkowy 
• ropień podtwardówkowy 
• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych 
• zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej 
• zapalenie szpiku kości czaszki 
• ropień mózgu (płata czołowego) 

W okolicy zatoki jamistej zlokalizowane jest wiele nerwów czaszkowych. Zakażenie w zatoce jamistej może spowodować ich uszkodzenie. Z zależności od tego, który nerw został uszkodzony, pojawić się mogą m.in. zaburzenia widzenia, wytrzeszcz gałek ocznych i inne narządy związane z narządem wzroku, porażenia nerwu twarzowego itp.

Zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej

Zakrzepica zatoki jamistej jest najgroźniejszym powikłaniem zakażenia przebiegającym w tym obszarze. To stan zagrażający życiu. Prowadzi on do rozwoju zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych oraz sepsy. Zakrzepica rozwija się bardzo gwałtownie, zazwyczaj w przeciągu 1-2 dni. Objawy jakie mogą wystąpić to: silny ból głowy, który nie ustępuje po lekarz i nasila się przy pochylaniu, gorączka, nudności, ból ucha, zaburzenia widzenia, obrzęk wokół oka, wytrzeszcz gałki ocznej, zaburzenia świadomości oraz liczne objawy neurologiczne m.in. drętwienie twarzy.

Przypisy

1. Olszewski, Jurek. Zakażenia w otorynolaryngologii. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2022. 
2. Jurkiewicz D, Rapejko P. Otolaryngologia kliniczna. Tom II. Wydawnictwo Medippage, 2015. 
3. Caranfa, J. T., Yoon, M. K. (2021). Septic cavernous sinus thrombosis: a review. Survey of ophthalmology, 66(6), 1021-1030.