Resweratrol - czym jest, właściwości, działanie

Resweratrol – co to jest?

Resweratrol to naturalny związek chemiczny należący do grupy polifenoli, a dokładniej stilbenów, który pełni w roślinach rolę ochronną. Produkowany jest w odpowiedzi na stres, uszkodzenia, infekcje czy nadmierne promieniowanie UV. Najczęściej kojarzony jest z czerwonym winem, ponieważ to właśnie w skórkach winogron, zwłaszcza ciemnych odmian jak Pinot Noir, jego zawartość jest największa. Obecny jest również w wielu innych roślinach takich jak żurawina, borówki, orzechy ziemne, kakao czy rdestowiec ostrokończysty. Jego odkrycie sięga lat 40 XX wieku, kiedy to po raz pierwszy wyizolowano go z rośliny o nazwie ciemiężyca biała. Od tego czasu resweratrol stał się przedmiotem intensywnych badań naukowych, ze względu na swoje wielokierunkowe działanie biologiczne.

Resweratrol zyskał rozgłos m.in. dzięki tzw. francuskiemu paradoksowi - zjawisku zaobserwowanemu w południowej Francji, gdzie mimo wysokiego spożycia tłuszczów zwierzęcych, mieszkańcy rzadziej chorują na schorzenia układu krążenia. Uznano, że regularne, umiarkowane picie czerwonego wina bogatego w resweratrol może być jednym z powodów tej zależności. Potwierdziły to badania WHO, które wykazały korzystny wpływ resweratrolu na zdrowie serca i naczyń krwionośnych. Działając jako silny przeciwutleniacz, resweratrol neutralizuje wolne rodniki i spowalnia procesy starzenia się komórek, co czyni go interesującym kandydatem do pomocy w walce z chorobami cywilizacyjnymi, w tym nowotworami, chorobami serca, cukrzycą czy otyłością.

Źródła resweratrolu

Resweratrol jest naturalnym polifenolem występującym w ponad 70 gatunkach roślin, zarówno dziko rosnących, jak i uprawnych. Jego największe stężenie odnotowano w korzeniu rdestowca ostrokończystego (Polygonum cuspidatum), który stanowi jedno z głównych źródeł substancji wykorzystywanej w suplementach diety m.in. w produktach standaryzowanych na zawartość trans-resweratrolu. W codziennej diecie kluczowym źródłem resweratrolu są czerwone i czarne winogrona, a także produkowane z nich czerwone wina, w szczególności takie jak Pinot Noir, Merlot czy Blaufränkisch. Resweratrol obecny jest także w orzeszkach ziemnych, kakao, czekoladzie, a także w niektórych owocach i warzywach, m.in. borówkach, truskawkach, żurawinie czy czarnej porzeczce. Związek ten występuje również w roślinach leczniczych, kwiatach, liściach, a nawet w drzewach iglastych, takich jak sosna zwyczajna czy świerk. Choć naturalne źródła resweratrolu są łatwo dostępne, jego ilość w żywności nie jest zbyt wysoka. Z tego powodu coraz częściej stosuje się suplementację resweratrolem, szczególnie w formie kapsułek, płynów lub nowoczesnych preparatów liposomalnych.

Tabela 1. Zawartość resweratrolu w wybranych produktach spożywczych.

Resweratrol – właściwości i działanie

Polifenole są obszerną grupą substancji występujących w roślinach. Cechują się silnym działaniem przeciwutleniającym. Bezpośrednio wchodzą w reakcje z wolnymi rodnikami, neutralizując je. Wykazują korzystne działania takie jak usuwanie metali ciężkich, nasilenie działania innych antyoksydantów, stymulacja odpowiedzi immunologicznej, działanie przeciwnowotworowe. Do grupy polifenoli zaliczamy ponad 8 tysięcy różnych fitozwiązków, które dzielą się na podklasy w zależności od budowy chemicznej. Resweratrol należy do grupy stilbenów. Podłoże molekularne wielokierunkowego działania resweratrolu jest oparte między innymi na zdolności wpływania przez ten związek na szklaki sygnałowe molekuł takich jak cytokiny, kaspazy i metaloproteinazy. Są one mediatorami wielu procesów zachodzących w organizmie, w tym związanych z rozwojem stanu zapalnego.

Związek ten aktywuje tzw. geny długowieczności, w tym białka z rodziny sirtuin (głównie SIRT1), które wpływają na metabolizm komórkowy, stabilność DNA oraz tempo starzenia się organizmu. W badaniach na różnych organizmach modelowych, od drożdży po ryby, resweratrol wydłużał życie nawet o kilkadziesiąt procent. Co więcej, jego działanie przypomina efekty restrykcji kalorycznej, czyli diety o obniżonej kaloryczności, znanej z pozytywnego wpływu na długość życia i zdrowie metaboliczne. Zmniejsza on poziom glukozy i insuliny we krwi, zwiększa poziom „dobrego” cholesterolu HDL, ogranicza stres oksydacyjny i poprawia wrażliwość na insulinę.

Resweratrol wykazuje również potencjalne działanie przeciwnowotworowe - hamuje rozwój nowotworów na każdym etapie ich powstawania: od inicjacji, przez promocję, aż po progresję. Badania in vitro i in vivo sugerują, że może on wzmacniać skuteczność chemioterapii, wpływając na różne szlaki sygnalizacyjne. Ponadto działa przeciwzapalnie - obniża poziom cytokin zapalnych i enzymów, które sprzyjają stanom zapalnym, a także redukuje agregację płytek krwi, zmniejszając tworzenie się zakrzepów.

W kontekście chorób metabolicznych takich jak otyłość, resweratrol może pomagać w redukcji tkanki tłuszczowej oraz działać profilaktycznie w przypadku chorób powiązanych z otyłością jak miażdżyca czy cukrzyca. Wykazano też, że może łagodzić objawy reumatoidalnego zapalenia stawów, zmniejszając stan zapalny, obrzęki i dolegliwości bólowe bez zauważalnych skutków ubocznych.

Sprawdź również: Otyłość - choroba przewlekła o charakterze cywilizacyjnym. Jakie są przyczyny, powikłania i metody leczenia otyłości?.

Na co pomaga resweratrol?

Wiele badań naukowych koncentruje się na korzystnym wpływie resweratrolu na zdrowie. Analizowano protekcyjny i leczniczy wpływ resweratrolu w przebiegu cukrzycy, otyłości, nowotworów, chorób układu krążenia, jak również niektórych infekcji bakteryjnych i wirusowych. U osób z cukrzycą typu II, przyjmowanie resweratrolu w dawce 1g/dobę przez 45 dni przyczyniało się do znacznego obniżenia poziomu glukozy na czczo, stężenia insuliny oraz zmniejszenia insulinooporności. Stosowany przez 3 miesiące wpływał na zmniejszenie stężenia hemoglobiny glikowanej i cholesterolu całkowitego, a także przyczyniał się do regulacji nadciśnienia tętniczego. Resweratrol w grupie pacjentów onkologicznych, korzystnie wpływał na poziom niektórych cytokin i związków uczestniczących w procesie przerzutowania oraz rozwoju stanu zapalnego. Pacjenci dotknięci chorobami układu krążenia, którym podawano resweratrol przez 6-12 miesięcy, zauważyli spadek stężenia cholesterolu całkowitego oraz apolipoprotein, biorących udział w rozwoju miażdżycy. Poza poprawą profilu lipidowego, zaobserwowano obniżenie stężenie białka C-reaktywnego (białko ostrej fazy reakcji zapalnej), glukozy na czczo oraz ciśnienia tętniczego. Poprzez zmniejszenie poziomu czynnika martwicy nowotworów α (TNF-α), interleukiny 6 (IL-6) oraz białka C-reaktywnego, resweratrol może ograniczać powstawanie chorób o podłożu zapalnym. Ponadto, jego korzystny wpływ mogą zaobserwować również kobiety walczące z uporczywymi dolegliwościami okresu menopauzy, ponieważ wpływa on na metabolizm estrogenów, a także poprawia nastrój i zdolności zapamiętywania w tej grupie osób.

Resweratrol – tabletki, krople czy kapsułki? Suplementy diety

Resweratrol dostępny jest w wielu formach suplementacyjnych - od klasycznych tabletek i kapsułek, przez krople, aż po nowoczesne preparaty liposomalne. Związek ten, znany z szerokich właściwości prozdrowotnych, stosowany jest zarówno jako pojedynczy składnik aktywny, jak i w połączeniu z innymi substancjami wspomagającymi jego działanie, np. koenzymem Q10, witaminą C czy innymi polifenolami. Suplementy z resweratrolem pojawiają się coraz częściej w ofercie znanych marek w różnorodnych dawkach: 40 mg, 100 mg, 250 mg czy nawet 500 mg resweratrolu na porcję do spożycia w ciągu dnia.

Warto wiedzieć, że resweratrol występuje w dwóch formach izomerycznych - cis i trans, z czego to forma trans-resweratrolu jest uważana za bardziej aktywną biologicznie. Niestety, naturalna biodostępność resweratrolu jest stosunkowo niska, co oznacza, że organizm szybko go metabolizuje i wydala. Z tego powodu opracowywane są coraz skuteczniejsze nośniki, takie jak formuły liposomalne, które pozwalają zwiększyć wchłanialność związku i poprawić jego efektywność działania.

Nie istnieje jedna uniwersalna, optymalna dawka resweratrolu odpowiednia dla każdego - ilość mg dziennie powinna być dopasowana indywidualnie, z uwzględnieniem wieku, masy ciała, ogólnego stanu zdrowia, stylu życia oraz ewentualnych chorób współistniejących. W badaniach klinicznych wykazano, że resweratrol jest związkiem bezpiecznym nawet przy stosowaniu w wysokich dawkach - do 5 gramów dziennie - choć w warunkach domowych najczęściej rekomendowane są preparaty o zawartości 100–500 mg resweratrolu na porcję. Należy jednak pamiętać, aby nie przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia, a każdą suplementację (szczególnie przy chorobach przewlekłych) skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Resweratrol, mimo swoich silnych właściwości antyoksydacyjnych i możliwego korzystnego wpływu na poziom cholesterolu, układ krążenia czy glukozę u osób z cukrzycą typu 2, nie może być traktowany jako substytut zróżnicowanej diety ani zamiennik zdrowego stylu życia. Suplement diety nie zastąpi prawidłowo zróżnicowanej diety ani zrównoważonego sposobu żywienia, który, wraz z aktywnością fizyczną i zdrowym trybem życia, stanowi podstawę profilaktyki chorób cywilizacyjnych.

Warto również zwrócić uwagę na etykiety produktów - informacje o składnikach dodatkowych takich jak otoczka kapsułki (np. żelatyna) mogą być istotne dla wegan, osób z alergiami lub nietolerancjami pokarmowymi. Przed użyciem należy upewnić się, że nie jesteśmy uczuleni na którykolwiek ze składników.

Resweratrol liposomalny

Resweratrol liposomalny to nowoczesna forma suplementacji, która zapewnia znacznie wyższą biodostępność niż tradycyjne tabletki czy kapsułki. Dzięki zastosowaniu technologii liposomów - mikroskopijnych pęcherzyków tłuszczowych otaczających cząsteczki substancji aktywnej, resweratrol wykazuje lepszą stabilność i skuteczniejsze wchłanianie do organizmu. Liposomalna forma, szczególnie trans-resweratrolu, umożliwia dłuższe utrzymanie się substancji we krwi, co przekłada się na silniejsze działanie.

Resweratrol w kosmetyce

Resweratrol, znany ze swoich silnych właściwości antyoksydacyjnych, odgrywa istotną rolę nie tylko w profilaktyce chorób, ale również w kosmetologii. Jako naturalny polifenol, resweratrol wykazuje działanie ochronne przed szkodliwym promieniowaniem UV oraz stresem oksydacyjnym, który przyspiesza procesy starzenia się skóry. W kosmetykach stosowany jest w formie czystego proszku, ekstraktu lub jako substancja pozyskiwana z drożdży, najczęściej w postaci biologicznie aktywnej formy trans-resweratrolu. Dzięki swoim właściwościom przeciwzapalnym i regenerującym, sprawdza się w pielęgnacji skóry dojrzałej, naczynkowej, a także trądzikowej. Działa jako inhibitor tyrozynazy, przez co hamuje powstawanie przebarwień i wspiera wyrównanie kolorytu cery. Resweratrol wspiera również produkcję glikozaminoglikanów, zwiększając nawilżenie skóry i wspomagając naturalne procesy naprawcze. Z uwagi na to, że resweratrol chroni włókna kolagenu i elastyny przed uszkodzeniami, zapobiega utracie jędrności skóry.

Resweratrol - najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Na co pomaga resweratrol?

Resweratrol to naturalny polifenol o silnych właściwościach antyoksydacyjnych, wspierający ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym. Badania wskazują, że może wspierać zdrowie układu sercowo-naczyniowego, poprawiając funkcjonowanie naczyń krwionośnych i redukując stany zapalne. Związek ten bywa również kojarzony z działaniem przeciwstarzeniowym, ponieważ może wpływać na procesy regeneracyjne i ochronę DNA. Niektóre obserwacje sugerują także jego korzystny wpływ na metabolizm glukozy oraz ogólną odporność organizmu.

Kiedy brać resweratrol?

Suplementację resweratrolem najczęściej zaleca się w okresach zwiększonego stresu oksydacyjnego, np. przy intensywnym wysiłku, przewlekłym zmęczeniu czy ekspozycji na zanieczyszczenia. Wiele osób przyjmuje go rano, aby wspierać działanie antyoksydacyjne w ciągu dnia, choć nie ma jednoznacznych wytycznych co do pory. Ważne jest natomiast stosowanie go regularnie, ponieważ jego działanie ma charakter długofalowy, a nie natychmiastowy. Przed rozpoczęciem suplementacji warto skonsultować się z lekarzem, zwłaszcza jeśli przyjmuje się leki lub choruje przewlekle.

W czym jest najwięcej resweratrolu?

Najwyższe naturalne stężenia resweratrolu znajdują się w skórkach ciemnych winogron, dlatego to one oraz czerwone wino są jego najbardziej znanymi źródłami. Wysoka zawartość występuje także w owocach jagodowych, takich jak borówki, morwy czy żurawina. Resweratrol obecny jest również w orzeszkach ziemnych oraz produktach z kakao, choć w mniejszych ilościach. W suplementach pozyskuje się go najczęściej z rdestowca japońskiego, który jest rośliną wyjątkowo bogatą w ten związek.

Jakie są skutki uboczne resweratrolu?

Resweratrol jest generalnie uznawany za bezpieczny, ale u niektórych osób może powodować łagodne dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak biegunka, nudności czy wzdęcia. Przy wyższych dawkach może wpływać na krzepliwość krwi, co jest szczególnie istotne dla osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe. Rzadko zgłaszane są bóle głowy lub zawroty, które mogą wynikać z indywidualnej wrażliwości. Jak w przypadku każdej suplementacji, ważne jest przestrzeganie zalecanych dawek i monitorowanie reakcji organizmu.

Z czym nie łączyć resweratrolu?

Resweratrolu nie powinno się łączyć z lekami przeciwzakrzepowymi, takimi jak warfaryna czy niektóre NLPZ, ponieważ może nasilać działanie przeciwkrzepliwe. Ostrożność zaleca się także przy lekach obniżających ciśnienie krwi, ponieważ resweratrol może dodatkowo wspierać ich efekt. Warto unikać łączenia go z dużymi dawkami innych silnych antyoksydantów, jeśli nie ma takiej potrzeby, aby nie zaburzać naturalnych procesów adaptacyjnych organizmu. Jeśli ktoś przyjmuje leki przewlekle lub ma choroby metaboliczne, najlepiej skonsultować suplementację z lekarzem.

Przypisy:

1. Molani-Gol R, Rafraf M. The anti-obesity effects of resveratrol on the 3T3-L1 adipocytes. Int J Vitam Nutr Res. 2024 Jun;94(3-4):252-263.
2. Terzo M, Iantomasi M, Tsiani E. Effects of Resveratrol on Adipocytes: Evidence from In Vitro and In Vivo Studies. Molecules. 2024 Nov 14;29(22):5359 
3. Santos MA, Franco FN, Caldeira CA, de Araújo GR, Vieira A, Chaves MM. Resveratrol has its antioxidant and anti-inflammatory protective mechanisms decreased in aging. Arch Gerontol Geriatr. 2023 Apr;107:104895.
4. Cao X, Liao W, Xia H, Wang S, Sun G. The Effect of Resveratrol on Blood Lipid Profile: A Dose-Response Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Nutrients. 2022 Sep 11;14(18):3755.
5. Zhou Q, Wang Y, Han X, Fu S, Zhu C, Chen Q. Efficacy of Resveratrol Supplementation on Glucose and Lipid Metabolism: A Meta-Analysis and Systematic Review. Front Physiol. 2022 Mar 31;13:795980.
6. Karimi A, Azar PS, Kadkhodayi M, Tandorost A, Vajdi M, Shoorei H, Farhangi MA. A comprehensive insight into effects of resveratrol on molecular mechanism in rheumatoid arthritis: A literature systematic review. Int J Rheum Dis. 2022 Aug;25(8):827-843.
7. Cui B, Wang Y, Jin J, Yang Z, Guo R, Li X, Yang L, Li Z. Resveratrol Treats UVB-Induced Photoaging by Anti-MMP Expression, through Anti-Inflammatory, Antioxidant, and Antiapoptotic Properties, and Treats Photoaging by Upregulating VEGF-B Expression. Oxid Med Cell Longev. 2022 Jan 4;2022:6037303. 
8. Barber TM, Kabisch S, Randeva HS, Pfeiffer AFH, Weickert MO. Implications of Resveratrol in Obesity and Insulin Resistance: A State-of-the-Art Review. Nutrients. 2022 Jul 13;14(14):2870.
9. Chen X, Song X, Zhao X, Zhang Y, Wang Y, Jia R, Zou Y, Li L, Yin Z. Insights into the Anti-inflammatory and Antiviral Mechanisms of Resveratrol. Mediators Inflamm. 2022 Aug 12;2022:7138756.
10. Sánchez-González R, Leyton P, Aguilar LF, Reyna-Jeldes M, Coddou C, Díaz K, Mellado M. Resveratrol-Schiff Base Hybrid Compounds with Selective Antibacterial Activity: Synthesis, Biological Activity, and Computational Study. Microorganisms. 2022 Jul 22;10(8):1483.
11. Hecker A, Schellnegger M, Hofmann E, Luze H, Nischwitz SP, Kamolz LP, Kotzbeck P. The impact of resveratrol on skin wound healing, scarring, and aging. Int Wound J. 2022 Jan;19(1):9-28.
12. Ren B, Kwah MX, Liu C, Ma Z, Shanmugam MK, Ding L, Xiang X, Ho PC, Wang L, Ong PS, Goh BC. Resveratrol for cancer therapy: Challenges and future perspectives. Cancer Lett. 2021 Sep 1;515:63-72. 
13. Zhou DD, Luo M, Huang SY, Saimaiti A, Shang A, Gan RY, Li HB. Effects and Mechanisms of Resveratrol on Aging and Age-Related Diseases. Oxid Med Cell Longev. 2021 Jul 11;2021:9932218. 
14. Zhang LX, Li CX, Kakar MU, Khan MS, Wu PF, Amir RM, Dai DF, Naveed M, Li QY, Saeed M, Shen JQ, Rajput SA, Li JH. Resveratrol (RV): A pharmacological review and call for further research. Biomed Pharmacother. 2021 Nov;143:112164.
15. Santana TM, Ogawa LY, Rogero MM, Barroso LP, Alves de Castro I. Effect of resveratrol supplementation on biomarkers associated with atherosclerosis in humans. Complement Ther Clin Pract. 2022 Feb;46:101491.
16. Noel B., S.S., Lillard J.W. Jr., Singh R., Role of natural compounds in preventing and treating breast cancer. Biosci, 2020. 12: p. 137-160. 
17. Marumo M, Ekawa K, Wakabayashi I. Resveratrol inhibits Ca2+signals and aggregation of platelets. Environ Health Prev Med. 2020 Nov 7;25(1):70. 
18. Rothwell J., Perez0Jimerez J, Neveu V et al. Phenol-Explorer 3.0: a major update od the Phenol-Explorer database to incorporate data on the effects of food processing on polyphenol content. Dostęp: 27.03.2025.