Czerniak skóry - objawy i diagnostyka nowotworów skóry, leczenie czerniaka.

Arykuł banner - Czerniak skóry - objawy i diagnostyka nowotworów skóry, leczenie czerniaka.

Publikowane artykuły mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Dowiedz się więcej...

Czerniak jest nowotworem złośliwym skóry o bardzo zróżnicowanej morfologii. Do czynników jego rozwoju zalicza się m.in oparzenia słoneczne w dzieciństwie oraz dużą liczbę znamion barwnikowych. Jak wygląda diagnostyka i leczenie czerniaka?

Czym jest czerniak?

Czerniak jest nowotworem złośliwym skóry wywodzącym się z melanocytów. Rocznie, w Polsce diagnozuje się około 2400 przypadków, a wskaźnik ten ciągle rośnie. Najczęstszą postacią jest czerniak skóry. Wyróżnia się jego cztery podstawowe typy: szerzący się powierzchownie, guzkowy, wywodzący się z plamy soczewicowatej oraz umiejscowiony na kończynach. Inne formy obejmują czerniaki gałki ocznej, na błonach śluzowych oraz z nieznanego ogniska pierwotnego. Rokowanie zależy od stopnia zaawansowania klinicznego. W stopniu I odsetek 5-letniego przeżycia wynosi aż 95%, natomiast w stopniu III już 60%, a w IV tylko 20% pacjentów przeżywa 5 lat.

Przyczyny czerniaka

W około 10% przypadków obserwuje się występowanie rodzinne. Obserwowane są mutacje w chromosomach 1,6,7,9 oraz 10. Największym czynnikiem środowiskowym, zwiększającym ryzyko rozwoju czerniaka jest promieniowanie UV. Z tego powodu, niezmiernie istotne jest stosowanie kremów z filtrem UV przez cały rok, w szczególności latem. Według badań, powstawanie oparzeń słonecznych szczególnie w dzieciństwie zwiększa szanse zachorowania na ten nowotwór. Promieniowanie ultrafioletowe jest najważniejszym etiologicznym czynnikiem zewnętrznym, odpowiedzialnym za rozwój nowotworów skóry.

Czynniki ryzyka zachorowania na czerniaka:

  • czerniak w rodzinie
  • oparzenia słoneczne w dzieciństwie
  • bardzo duża liczba znamion barwnikowych (ponad 50)
  • jasna karnacja
  • znamiona dysplastyczne
  • znamiona wrodzone
  • immunosupresja
  • zachorowanie w przeszłości

Objawy czerniaka

Nowotwór ten może powstawać na bazie już istniejących zmian barwnikowych, jak i tworzyć się de novo. Do jego charakterystycznych objawów zalicza się zmiany skórne, które:

  • zmieniają kształt
  • rosną asymetrycznie
  • mają obwódkę
  • mają nieregularne lub niewyraźne brzegi
  • mają kolor czarny, ciemnobrązowy lub niebieski
  • zwiększają się, przekraczając 6mm średnicy
  • zmiana zabarwienia i brzegów pieprzyka

Może towarzyszyć im:

  • owrzodzenie
  • zaczerwienienie
  • świąd
  • krwawienie

Diagnostyka nowotworów skóry

Wczesne choroby w jej wczesnym stadium, zwiększa szanse na wyleczenie. Poza obserwowaniem znamion, warto okresowo wykonać dermatoskopię. Czym jest dermatoskopia? Badanie to polega na oglądaniu zmian skórnych z powiększeniem oraz dodatkowym podświetleniem zmian, co pozwala na uwidocznienie głębszych struktur. Badanie to jest nieinwazyjne oraz bezbolesne. Pozwala ono odróżnić zmianę łagodną od złośliwej. Osoby, które posiadają dużą ilość znamion i wszystkie inne znajdujące się w grupie podwyższonego ryzyka powinny wykonywać takie badanie przynajmniej raz w roku, a najlepiej co 3-6 miesięcy. Dokładne obejrzenie zmiany w 90% pozwala ustalić rozpoznanie kliniczne. Potwierdza się je badaniem cytologicznym lub histopatologicznym. Dodatkowo wykonuje się badania obrazowe, w celu zlokalizowania lub wykluczenia obecności przerzutów.

Leczenie czerniaka

Zmiany należy wyciąć chirurgicznie z marginesem skóry zdrowej, zależnie od rozległości, stopnia zaawansowania i głębokości naciekania nowotworu. W niektórych przypadkach konieczna może ukazać się leczenie uzupełniające jak chemioterapia czy radioterapia, jeśli występują przerzuty do innych miejsc na skórze oraz węzłów chłonnych i istnieje wysokie ryzyko nawrotu choroby. Rewolucję w leczeniu czerniaka stanowiło wprowadzenie leczenia immunologicznego. W immunoterapii stosowane są leki takie jak ipilimumab, niwolumab, pembrolizumab. Po usunięciu zmiany przez pierwsze 2 lata należy wykonywać badania kontrolne co 2-3 miesiące (gdy węzły chłonne nie zostały usunięte - co miesiąc). Po upływie dwóch lat, badania kontrolne przeprowadza się co 3-6 miesięcy, a po 5 latach co 6-12 miesięcy.

Profilaktyka czerniaka

Jak można chronić się przed czerniakiem? Podstawę profilaktyki stanowi stosowanie kremów z filtrem UVA i UVB przez cały rok oraz unikanie nadmiernej ekspozycji na słońce w okresie letnim, szczególnie w godzinach najsilniejszego promieniowania - od 10 do 15. Przy wychodzeniu na słońce skóra powinna być dodatkowo chroniona ubraniem i nakryciem głowy. Nie powinno się korzystać z solarium. Wskazane są również okresowe kontrole dermatoskopowe zmian barwnikowych.

 

Przypisy:

  1. W gabinecie lekarza specjalisty. Onkologia. Czerniak. Red. Rutkowski, Piotr . : PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2019
  2. Woźniak, Leszek; Zieliński, Krzysztof W.; Kaszuba, Andrzej. Atlas patologii złośliwych nowotworów skóry. Red. . Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2014
  3. Rycroft, R.J.; Robertson, S.J.; Wakelin, S.H.. Dermatologia. Red. . Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2014
  4. Carr, Stephanie, Christy Smith, and Jessica Wernberg. "Epidemiology and risk factors of melanoma." Surgical Clinics1 (2020): 1-12.
  5. Matthews, Natalie H., et al. "Epidemiology of melanoma." Exon Publications(2017): 3-22.
  6. Domingues, Beatriz, et al. "Melanoma treatment in review." ImmunoTargets and therapy7 (2018): 35.

dr n.med Agnieszka Sut

W swojej karierze naukowej zajmuje się przeciwzapalnym wpływem składników żywności w chorobach cywilizacyjnych, w tym w nowotworach. Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Prywatnie miłośniczka ekologii, fotografii i dalekich podróży.

Zobacz wszystkie wpisy autora

Artykuły zamieszczone na blogu apteki internetowej Olmed nie stanowią porady medycznej, ani opinii farmaceuty, lekarza lub dietetyka dostosowanej do indywidualnej sytuacji pacjenta. Udostępnione informacje stanowią jedynie generalne zalecenia, które nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do stosowania określonej terapii, zmiany nawyków, dawkowania produktów leczniczych, itp. Przed podjęciem jakichkolwiek działań mających wpływ na życie, zdrowie lub samopoczucie należy skontaktować się z lekarzem lub innym specjalistą, w celu otrzymania zindywidualizowanej porady.

Nigdy nie lecz się sam, korzystaj z opieki medycznej swojego lekarza i w przypadku objawów choroby lub pogorszenia się Twojego stanu zdrowia skontaktuj się ze specjalistą. Właściciel serwisu aptekaolmed.pl nie ponosi odpowiedzialności związanej z wykorzystaniem informacji zawartych w publikowanych za pośrednictwem Serwisu artykułach.

Wybrane leki, suplementy i kosmetyki:

Mensil - lek na potencję Entitis Dicoflor Baby Dulcobis Sylimarol Biotebal Fibrocontrol Bepanthen Lipiform Plus Magne B6 Forte Cetaphil Emolium Pampers Nutridrink