Pokrzywka – przyczyny, objawy i leczenie pokrzywki

Czym jest pokrzywka?

Pokrzywka jest schorzeniem, które dotyka około 25% populacji. Występuje w każdym przedziale wiekowym, częściej u kobiet. Pokrzywka – skąd pochodzi nazwa, cechuje się zaczerwienieniem i bąblami na skórze, które przypominają oparzenie pokrzywą. Przebarwienia i bąble pokrzywkowe pojawiają się i znikają w ciągu 24 godzin i może towarzyszyć im silny świąd lub pieczenie skóry. Zmiany mogą pojawić się na skórze w wielu miejscach, a ich umiejscowienie zależy głównie od bodźca, który indukuje wystąpienie objawów. W przypadku gdy bąbel utrzymuje się długotrwale zaleca się konsultację ze specjalistą w celu diagnostyki innych schorzeń, które należy różnicować z pokrzywką.

Przyczyny pokrzywki

Pokrzywka może być zarówno indukowana konkretnym czynnikiem, jak i samoistna (ostra i przewlekła). Pokrzywka ostra wywołuje zmiany na skórze występujące do 6 tygodni i w większości przypadków ma podłoże alergiczne lub wywołana jest lekami. Jeśli zmiany skórne występują dłużej niż 6 tygodni, mówimy wtedy o pokrzywce przewlekłej. Bardzo często występuje pokrzywka idiopatyczna - nie udaje znaleźć się czynnika sprawczego. Pokrzywka może dotykać również osoby z różnymi chorobami, w tym autoimmunologicznymi.

Objawy pokrzywki

Głównym objawem występowania pokrzywki jest pojawienie się na skórze swędzących lub piekących bąbli, które mają zabarwienie porcelanowo białe lub różowe z otaczającym rumieniem. Wynoszą się ponad powierzchnię skóry. Pokrzywka pojawia się szybko, ale również szybko ustępuje. Nie pozostawia zmian na skórze. Bąble mogą obejmować szeroką powierzchnię skóry i zlewać się ze sobą. Choroba ta występuje zarówno systematycznie jak i okresowo,

Jednym z groźnych objawów jest obrzęk naczynioruchowy. W przypadku jego wystąpienia może dojść do problemów z oddychaniem, silny obrzęk może doprowadzić do zamknięcia się krtani i duszenia się osoby chorej.

Ponadto, w przypadku występowania pokrzywki należy zwrócić uwagę, czy nie towarzyszą jej dodatkowe objawy, które mogą zapowiadać pojawienie się wstrząsu anafilaktycznego:

• Nudności i wymioty
• Uczucie braku powietrza
• Zawroty głowy
• Osłabienie
• Niskie ciśnienie

Rodzaje pokrzywek

W zależności od czasu trwania choroby pokrzywkę dzieli się na ostrą i przewlekłą. Poniżej 6 tygodni mówi się o pokrzywce ostrej, a powyżej - o przewlekłej. Pokrzywka ostra to częste schorzenie. Szacuje się, że około 25% populacji doświadcza pokrzywki ostrej w przeciągu życia przynajmniej raz. Dotyka ona zarówno dzieci jak i osoby dorosłe. Jej przebieg oraz nasilenie jest bardzo zróżnicowane. U części chorych choroba przebiega łagodnie i przemija szybko. W ciężkich przypadkach może zwiastować reakcje anafilaktyczne zagrażające życiu. Ostra postać pokrzywki jest najczęściej wywoływana przez leki, pokarmy, infekcje, pyłki roślin, czy ukąszenia owadów błonkoskrzydłych.

Objawy pokrzywki przewlekłej utrzymują się w sposób ciągły lub nawracają powyżej 6 tygodni. Pojawia się u około 1% populacji. Ten rodzaj sprawia częste trudności diagnostyczne i terapeutyczne. W codziennej praktyce alergologicznej i dermatologicznej stanowi duży problem. U podłoża tego schorzenia leżą różne mechanizmy i czynniki odpowiedzialne za jego powstawanie. Dodatkowym utrudnieniem w klasyfikacji jest również fakt występowania różnych odmian pokrzywki u tego samego chorego.

Pokrzywka może być również indukowana czynnikami fizykalnymi takimi jak np. ucisk, wysiłek fizyczny, zimno, ciepło, słońce. Wyszczególnia się m.in rodzaj taki jak pokrzywka cholinergiczna - drobne bąble pojawiające się po wysiłku lub ogrzaniu ciała. Wystąpieniu pokrzywki może także sprzyjać przyjmowanie niektórych leków np. niesteroidowe leki przeciwzapalne, antybiotyki, narkotyczne środki przeciwbólowe.

Do powstawania pokrzywki alergicznej przyczynia się reakcja IgE zależna i wydzielanie różnych substancji (np. histamina) z tzw. komórek tucznych. Spowodowana może być zarówno alergenami wziewnymi, jak i alergią pokarmową.

Sprawdź również: Nietolerancja histaminy - przyczyny, objawy, diagnostyka, dieta antyhistaminowa. Czy nietolerancja histaminy to alergia?.

Diagnostyka pokrzywki

Rozpoznanie samej pokrzywki nie jest trudne. Wyzwaniem może okazać się ustalenie przyczyn powstawania pokrzywki. Umiejscowienie zmian na skórze oraz czas zanikania jest dla lekarza istotną informacją. Bąble mogą również różnić się w zależności od przyczyn, które je wywołują. By ustalić powód występowania pokrzywki lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad w którym może między innymi zapytać o:

• Częstotliwość i miejsca występowania pokrzywki
• Przyjmowane leki
• Dietę
• Alergie
• Stres
• Występowanie pokrzywki w rodzinie
• Stosowanie używek

Ze względu na mnogość czynników diagnostyka tego schorzenia może być bardzo czasochłonna i skomplikowana, a w przypadku odmiany przewlekłej przyczynę udaje się ustalić bardzo rzadko. Często przeprowadzane są badania krwi, testy na przeciwciała IgG i IgM oraz testy kliniczne w kierunku chorób autoimmunologicznych.

Leczenie pokrzywki

Należy unikać diagnozowania i leczenia pokrzywki na własną rękę i zawsze konsultować się ze specjalistą. Lekarz może przepisać leki w zależności od rodzaju pokrzywki, podstawowymi są leki przeciwhistaminowe na alergię, II generacji, powodujące zanikanie bąbli i niwelujące świąd skóry, Skuteczność w przeciwdziałaniu pokrzywki wykazują takie leki przeciwhistaminowe jak: feksofenadyna, desloratadyna, bilastyna czy loratadyna (substancje te są obecne między innymi w preparatach takich jak Allegra, Aleric Deslo Active czy Hitaxa i inne), podawane najczęściej w tabletkach przeciwalergicznych (rzadziej - w syropach na alergię) oraz formułach do stosowania miejscowego (żele, maści, kremy). W przypadku pokrzywki przewlekłej i ciężkich przypadkach lekarz może podać takie leki jak omalizumab, montelukast czy glikokortykosteroidy. W przypadku pacjentów u których żródłem pokrzywki jest wysiłek fizyczny leki przepisywane są w celu zredukowania częstotliwości występowania i zahamowania objawów. Lekarz może zalecić noszenie ampułkostrzykawki z adrenaliną w przypadku pacjentów u których wystąpił obrzęk naczynioworuchowy lub reakcja anafilaktyczna.

Pokrzywka - najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Od czego dostaje się pokrzywkę?

Pokrzywka może pojawić się w wyniku reakcji alergicznej na pokarm, leki, pyłki lub sierść zwierząt. U części osób wywołują ją także infekcje, stres albo kontakt z zimnem, ciepłem czy uciskiem na skórę. Charakterystyczne jest nagłe pojawienie się swędzących bąbli przypominających ślady po poparzeniu pokrzywą. Czasami trudno jednoznacznie ustalić przyczynę, szczególnie w przewlekłej pokrzywce. Ryzyko wystąpienia objawów może być większe u osób ze skłonnością do alergii.

Jak sprawdzić, czy to pokrzywka?

Pokrzywka zwykle objawia się swędzącymi, wypukłymi bąblami o różnej wielkości. Zmiany skórne mogą szybko pojawiać się i znikać, często zmieniając lokalizację na ciele. Charakterystyczne jest zaczerwienienie oraz uczucie pieczenia lub świądu. W rozpoznaniu pomocne jest zaobserwowanie, po czym objawy się nasilają i jak długo utrzymują. W przypadku częstych nawrotów lub silnych objawów warto skonsultować się z lekarzem lub alergologiem.

Jak wyleczyć się z pokrzywki?

Leczenie pokrzywki zależy od jej przyczyny i nasilenia objawów. Najważniejsze jest unikanie czynników wywołujących reakcję skórną, jeśli uda się je ustalić. Często stosuje się leki przeciwhistaminowe, które pomagają zmniejszyć świąd i liczbę zmian skórnych. W cięższych przypadkach lekarz może zalecić dodatkowe leczenie przeciwzapalne. U wielu osób objawy ustępują po odpowiedniej terapii i ograniczeniu kontaktu z alergenami lub czynnikami drażniącymi.

Czego nie wolno przy pokrzywce?

Przy pokrzywce warto unikać drapania skóry, ponieważ może to nasilać objawy i podrażnienie. Niewskazane są także gorące kąpiele oraz kosmetyki zawierające silne substancje drażniące. Osoby z pokrzywką powinny uważać na produkty lub sytuacje, które wcześniej wywoływały reakcję alergiczną. Warto również ograniczyć stres, który u części osób może nasilać symptomy. Jeśli pojawia się obrzęk twarzy lub duszność, konieczna jest szybka pomoc medyczna.

Z czym można pomylić pokrzywkę?

Pokrzywkę można pomylić z innymi chorobami skóry, takimi jak egzema, wysypka wirusowa czy reakcja po ukąszeniu owadów. Czasami podobne objawy dają również kontaktowe alergie skórne i atopowe zapalenie skóry. Różnice dotyczą wyglądu zmian, czasu ich utrzymywania się oraz obecności świądu. Wysypki infekcyjne częściej towarzyszą gorączce i objawom przeziębienia. Jeśli zmiany są nietypowe lub długo się utrzymują, warto skonsultować się z dermatologiem.

Przypisy

1. Kolkhir, Pavel, et al. "New treatments for chronic urticaria."Annals of Allergy, Asthma & Immunology 1 (2020): 2-12.
2. Lee, Seung Jin, et al. "Prevalence and risk factors of urticaria with a focus on chronic urticaria in children." Allergy, asthma & immunology research 3 (2017): 212-219.
3. Szczeklik A. Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych, PZWL, 2016.