Kolagen wołowy - działanie, właściwości, zastosowanie. Czy hydrolizowany kolagen wołowy typu II to dobra alternatywa dla kolagenu rybiego?

Kolagen - właściwości i funkcje

Kolagen stanowi około jednej trzeciej całkowitej ilości białka w ludzkim ciele i jest najpowszechniej występującym białkiem strukturalnym, kluczowym dla utrzymania zdrowia tkanek łącznych oraz właściwości mechanicznych skóry. Jest to główny składnik macierzy zewnątrzkomórkowej, pełniąc istotną rolę w utrzymaniu struktury tkanek oraz ich regeneracji. Kolagen stanowi również 65–80% suchej masy ścięgien, gdzie jego wiązania pomagają strukturze wytrzymać wysokie naprężenia i siły ścinające, co sprawia, że jest niezbędny dla zdrowia ścięgien oraz zapobiegania urazom w sporcie. Kolagen składa się głównie z 18 aminokwasów, które tworzą jego charakterystyczną strukturę podwójnej helisy.

Preparaty z kolagenem otrzymywane są poprzez proces hydrolizy enzymatycznej, w którym kolagen jest rozkładany na mniejsze, bioaktywne peptydy, które są łatwiej wchłaniane przez organizm. Peptydy te pochodzą z różnych źródeł, w tym kolagenu bydlęcego, wieprzowego, morskiego i drobiowego. Badania nad peptydami kolagenowymi koncentrują się głównie na ich wpływie na zdrowie skóry, kości i stawów. Kolagen wołowy wykorzystywany jest do produkcji preparatów aptecznych, wypełniaczy tkankowych oraz w przemyśle kosmetycznym.

Skład kolagenu wołowego

Kolagen wołowy w proszku zawiera 18 różnych aminokwasów. W największej ilości obecna jest glicyna, prolina, fenyloalanina, hydroksyprolina, kwas glutaminowy i alanina. Orientacyjne ilości poszczególnych aminokwasów w kolagenie pochodzenia wołowego przedstawione są w tabeli 1.

Tabela 1. Skład aminokwasowy kolagenu wołowego otrzymywanego z kości w mg/g suchej masy (proszku).

Kolagen wołowy na stawy

Hydrolizat kolagenu wołowego to suplement diety, który może łagodzić wiele problemów związanych z chorobą zwyrodnieniową stawów (sztywność stawów, ból, ograniczenie ruchomości) i w ten sposób przyczyniać się do poprawy jakości życia pacjentów. Przypuszcza się, że suplementacja peptydem kolagenowym reguluje różnicowanie chondrocytów i stymuluje syntezę proteoglikanów, co powoduje inicjację procesów naprawczych w tkance chrzęstnej. Suplementacja kolagenem przyczynia się do redukcji bólu stawów, poprawia ich funkcję, wydłuża czas wysiłku bez bólu oraz zmniejsza potrzebę stosowania alternatywnych terapii, szczególnie w połączeniu z programami rehabilitacji ruchowej. Spożywanie kolagenu wołowego może zmniejszać ból stawów, wspomagając syntezę kolagenu typu I, II, IV, proteoglikanów i elastyny w chrząstce, co może pomóc w prewencji uszkodzeń tkanek. Peptydy kolagenowe mogą również przyczynić się do zwiększenia twardości tkanki łącznej oraz zmniejszenia aktywności metaloproteinaz matrycowych, które degradują kolagen. Ponadto, białka kolagenowe mogą wykazywać działanie przeciwzapalne, ponieważ glicyna może hamować uwalnianie prozapalnych cytokin. Badania sugerują także, że suplementacja może poprawić funkcjonowanie stawu skokowego u młodych sportowców z przewlekłą niestabilnością oraz wspomóc rehabilitację w przypadku tendinopatii Achillesa, gdy stosowany jest w połączeniu z ekscentrycznymi ćwiczeniami wzmacniającymi. Dla optymalnych efektów zaleca się prowadzenie suplementacji przez co najmniej 24 tygodnie w dawce 10g/dobę.

Kolagen wołowy a tkanka mięśniowa

Badania nad suplementacją kolagenem wołowym w połączeniu z treningiem oporowym wykazały znaczną poprawę składu ciała. W grupie osób suplementujących kolagen zanotowano większy wzrost beztłuszczowej masy ciała oraz spadek tkanki tłuszczowej, w porównaniu z placebo. Badania wykazały również niższe biomarkery uszkodzeń mięśni i stanów zapalnych, sugerując, że kolagen może przyspieszyć regenerację u osób aktywnych fizycznie.

Kolagen wołowy a synteza naturalnego kolagenu

W publikacjach naukowych można znaleźć informacje, że suplementowanie 15 g/dzień kolagenu wolowego wzbogaconego witaminą C znacznie zwiększyło syntezę kolagenu i białek mięśniowych, szczególnie po ćwiczeniach. Ponadto, suplementacja kolagenu wpływa na zawartość kolagenu w organizmie poprzez dostarczanie niezbędnych aminokwasów, wspomaganie syntezy hydroksyproliny, redukcji procesów degradacji kolagenu, zwiększenie syntezy macierzy pozakomórkowej oraz stymulację fibroblastów - komórek, które odgrywają kluczową rolę w produkcji kolagenu i innych białek strukturalnych w organizmie.

Kolagen wołowy a kolagen rybi

Kolagen wołowy to w większości kolagen typu II, natomiast rybi - kolagen typu I. Oba rodzaje kolagenów zawierają te same aminokwasy, jednak w innych proporcjach. Na ogół kolagen wołowy jest polecany głównie w celu wspierania zdrowia stawów. Kolagen rybi z kolei znajduje większe zastosowanie w celach kosmetycznych poprzez jego wpływ na poprawę kondycji skóry, włosów i paznokci. Nie oznacza to oczywiście, że kolagen rybi nie wcale ma wpływu na stawy, jednak w mniejszym stopniu. Kolagen rybi, ze względu na skład aminokwasowy bardziej zbliżony do ludzkiego, jest lepiej przyswajalny.

Więcej informacji o kolagenie rybim znajduje się w artykule Kolagen rybi - właściwości, zastosowanie, suplementy diety z kolagenem morskim. Kolagen rybi w proszku, kapsułkach czy w płynie?.

Suplementy z kolagenem wołowym - dawkowanie

Największa ilość badań wskazuje dawki z zakresu 10–15 g/dzień jako skuteczne w poprawie zdrowia stawów oraz stymulowania produkcji naturalnego kolagenu. Zmiany w składzie działa takie jak wzrost beztłuszczowej masy ciała zaobserwowano w dawkach 15 gramów/dobę przy jednoczesnym przyjmowaniu witaminy C.

W aptekach najczęściej spotykane formy

• kolagen w proszku do rozpuszczania w wodzie 
• kolagen do picia (gotowy roztwór) 
• kolagen w kapsułkach 

Suplementy diety nie mogą być stosowane jako substytut zróżnicowanej diety ani zdrowego trybu życia i aktywności fizycznej. Nie należy przekraczać zalecanej dziennej porcji do spożycia w ciągu dnia. Suplementy diety powinny być przechowywane w suchym miejscu (chroniąc przed światłem i wilgocią) w sposób niedostępny dla małych dzieci. Przed zastosowaniem produktu sugerujemy zapoznanie się z dokładnymi informacjami podanymi na opakowaniu lub załączonej ulotce. Nie stosować w przypadku nadwrażliwości na którykolwiek ze składników produktu.

Przypisy

1. Devasia S, Joseph JT, P S S, Koizumi S, Clarke L, V T S, Kailas AP, Madhavan S. "Management and Amelioration of Knee Joint Osteoarthritis in Adults Using a Novel High-Functional Bovine Collagen Peptide as a Nutritional Therapy: A Double-Blind, Prospective, Multicentric, Randomized, Active and Placebo Controlled, Five-Arm, Clinical Study to Evaluate the Efficacy, Safety, and Tolerability". Cartilage. (2024); 15(4):363-374.
2. Khatri, Mishti, et al. "The effects of collagen peptide supplementation on body composition, collagen synthesis, and recovery from joint injury and exercise: a systematic review." Amino acids. (2021); 53(10): 1493-1506.
3. Kim DU, Chung HC, Choi J, Sakai Y, Lee BY. Oral Intake of Low-Molecular-Weight Collagen Peptide Improves Hydration, Elasticity, and Wrinkling in Human Skin: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Study. Nutrients. 2018 Jun 26;10(7):826.
4. Czajka A, Kania EM, Genovese L, Corbo A, Merone G, Luci C, Sibilla S. Daily oral supplementation with collagen peptides combined with vitamins and other bioactive compounds improves skin elasticity and has a beneficial effect on joint and general wellbeing. Nutr Res. 2018 Sep;57:97-108.
5. Kumar, Suresh, et al. "A double‐blind, placebo‐controlled, randomised, clinical study on the effectiveness of collagen peptide on osteoarthritis." Journal of the Science of Food and Agriculture (2015); 95(4): 702-707.