Tabletki wczesnoporonne - różnica pomiędzy antykoncepcją awaryjną (tabletka "dzień po") a tabletkami poronnymi do aborcji farmakologicznej. Czy pigułki poronne są dostępne na receptę?

Czym są tabletki poronne?

Czym się charakteryzują tabletki poronne? Tabletki wczesnoporonne to leki, które służą do przerwania ciąży, której czas trwania nie przekracza 12 tygodni. Nie są dostępne w aptekach w Polsce, jednak można je kupić stacjonarnie zagranicą lub zamówić przez internet.

Na czym polega aborcja farmakologiczna?

Aborcja farmakologiczna przebiega dwuetapowo. Pierwsza przyjmowana tabletka zawiera mifepriston (RU-486), hamujący produkcję progesteronu i w efekcie złuszczenie endometrium. Substancja ta powoduje odklejenie się zapłodnionej komórki jajowej (zarodka) od ściany macicy. Po upłynięciu 24-36 godzin aplikuje się globulkę dopochwową z mizoprostolem (dostępne są również tabletki do stosowania doustnego). Lek ten powoduje silne skurcze macicy i w efekcie wydalenie zarodka. Zazwyczaj zalecane jest przyjęcie 2-3 dawek w odstępie co 3 godziny. Po aborcji farmakologicznej najczęściej obserwuje się kilkudniowe krwawienie, przypominające miesiączkę. Należy jednak pamiętać, że leki poronne mają silne działanie i mogą powodować powikłania takie jak silne krwawienie, ból brzucha, nudności, wymioty i inne.

Po jakim czasie działają tabletki poronne?

Działanie tabletek poronnych powinno nastąpić od 4 do 12 godzin od przyjęcia drugiej dawki mizoprostolu.

Mizoprostol - co to za lek?

Mizoprostol to stabilny analog prostaglandyny E1. Jego działanie polega na hamowaniu wydzielania kwasu solnego oraz stymulowanie wydzielania ślubu i wodorowęglanów, a także nasila regenerację błony śluzowej żołądka. Z tego powodu klasyfikowany jest jako lek osłonowy. Wykorzystuje się go m.in. w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i jako osłona w czasie terapii niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ), aby zapobiegać wystąpienia skutków ubocznych w postaci owrzodzeń. Wśród jego działań niepożądanych wymienić można m.in. biegunki, nudności, wymioty, zaostrzenie procesów zapalnych w jelitach, skurczowe bóle brzucha oraz silne kurczenie macicy. Ten ostatni skutek uboczny został jednak wykorzystany. Mizoprostol razem z lekami takimi jak mifepriston lub cyklofosfamid wykorzystywany jest w celu indukcji aborcji do 7 tygodnia ciąży. Są to leki z kategorii X, czyli silnie teratogenne (uszkadzające płód). Kobiety w wieku rozrodczym, które stosują mizoprostol w terapii choroby wrzodowej przez cały okres stosowania leku powinny zażywać leki antykoncepcyjne. Mizoprostol, chociaż w Polsce nie posiada rejestracji ze wskazań położniczych, to w innych krajach wykorzystywany jest nie tylko w celu indukcji poronienia (w przypadku obumarcia płodu), ale także w momencie, gdy obserwuje się słabą akcję porodową w ciąży przenoszonej, jak również w celu wspomagania wydalania łożyska w trzecim okresie porodu i obkurczenia macicy po porodzie, aby zahamować krwawienie i zapobiegać krwotokowi śródporodowemu.

Czym jest antykoncepcja awaryjna (tabletka dzień po)?

Antykoncepcja postkoitalna (antykoncepcja awaryjna, "dzień po") to metoda zapobiegania niechcianej ciąży. Należy podkreślić, że tabletki "dzień po" nie są lekami poronnymi i nie służą do przerwania ciąży. Jest to metoda antykoncepcji po stosunku w sytuacji awaryjnej np. po pęknięciu prezerwatywy. Jeżeli chcemy kupić pigułkę "awaryjną" musimy skonsultować się z lekarzem (może, lecz nie musi nim być ginekolog) w celu wystawienia recepty.

Przyjęcie tabletek typu "dzień po" nie powinno być traktowane jako rutynowa antykoncepcja, ponieważ zawierają bardzo wysokie dawki hormonów. Im szybciej przyjęta, tym ma większą skuteczność. Preparaty różnią się między sobą, lecz uśredniając, aby zadziałała od stosunku nie powinno minąć więcej niż 72 godziny. Kupno leku możliwe jest tylko po okazaniu recepty od lekarza.

Więcej informacji o antykoncepcji awaryjnej znajduje się w artykule Tabletka "dzień po" czyli antykoncepcja awaryjna - czym jest, jak działa i w jaki sposób uzyskać receptę?.

Aborcja w Polsce - aktualne prawo aborcyjne

Obecnie, w wyniku zaostrzenia ustawy aborcyjnej, przerywanie ciąży w Polsce nie jest legalne, za wyjątkiem dwóch sytuacji: gdy ciąża wynika z czynu zabronionego (gwałt, kazirodztwo) lub zagraża życiu matki. Aby usunąć ciążę legalnie w aktualnej sytuacji w kraju, nie obejdzie się bez wyjazdu za granicę. Tabletki wczesnoporonne dostępne są we wszystkich krajach Unii Europejskiej poza Polską. Aborcja farmakologiczna w warunkach domowych jest możliwa do wykonania do 12 tygodnia ciąży. Po tym czasie powinna się odbyć w klinice.

W listopadzie 2024 roku w sejmie po raz kolejny został złożony projekt ustawy o bezpiecznym przerywaniu ciąży. Ma on na celu gwarantowanie prawa do aborcji do 12. tygodnia ciąży, a w określonych przypadkach także po tym okresie, w tym w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia matki oraz poważnych nieprawidłowości w rozwoju płodu. Projekt przewiduje także dekryminalizację przerywania ciąży za zgodą kobiety oraz wsparcie w postaci pomocy w przeprowadzeniu aborcji. Ponadto, projekt wprowadza zmiany w regulacjach dotyczących klauzuli sumienia, aby zapobiec jej nadużywaniu w sposób ograniczający dostęp do opieki zdrowotnej. Zgodnie z projektem, aborcja mogłaby być wykonywana zarówno farmakologicznie, jak i chirurgicznie, w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia, a Narodowy Fundusz Zdrowia miałby obowiązek zapewnienia takich usług. Zmiany obejmują także nowelizację Kodeksu karnego, mającą na celu depenalizację przerywania ciąży w przypadkach, gdzie zabieg przeprowadzany jest za zgodą kobiety, w tym także w sytuacji, gdy płód jest ciężko upośledzony lub obciążony nieuleczalną chorobą. Zlikwidowane zostałyby również przepisy penalizujące pomoc w przeprowadzeniu aborcji, co ma na celu ochronę osób wspierających kobiety w podejmowaniu decyzji o terminacji ciąży. Projekt ustawy ma również zlikwidować zapisy ograniczające dostęp do informacji i wsparcia dla kobiet w ciąży, a także zmienić procedury sprzeciwu pacjenta, aby były bardziej efektywne. Projekt ma na celu poprawę dostępu do bezpiecznych, legalnych i darmowych zabiegów przerywania ciąży, a także zmniejszenie ryzyka związanego z nielegalnymi aborcjami, które są powszechne w Polsce.

Przypisy

1. Bręborowicz, Grzegorz H.; Rechberger, T. Męczekalski, B., Chuchracki, M. Farmakoterapia w ginekologii, uroginekologii i endokrynologii ginekologicznej. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2019. 
2. Korbut, Ryszard. Farmakologia. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2017. 
3. Projekt Ustawy o świadomym rodzicielstwie z dnia 24.02.2024; dostęp: 20.11.2024 
4. www.sejm.gov.pl ; dostęp: 20.11.2024 
5. WHO medical management of abortion (https://cdn.who.int/media/docs/default-source/reproductive-health/abortion/pocket-guide-management-medical-abortion.pdf?sfvrsn=329a5654_3) ; dostęp: 20.11.2024