Ortosyfon groniasty - co to takiego? Właściwości, zastosowanie i działanie ortosyfonu groniastego

Ortosyfon groniasty – pochodzenie rośliny, związki aktywne surowca leczniczego

Ortosyfon groniasty (Orthosiphon aristatus, Orthosiphon stamineus) jest rośliną z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae), pochodzącą z Azji Południowo-Wschodniej, szczególnie z okolic Indonezji, gdzie od wieków stosowana jest w medycynie ludowej. Obecnie ortosyfon jest uprawiany głównie w południowej Azji. Roślina ta charakteryzuje się białymi kwiatami o długich pręcikach przypominających kocie wąsy. Liście ortosyfonu są drobne, ząbkowane. Surowcem leczniczym są głównie liście, które poddaje się odpowiedniemu procesowi suszenia. Ortosyfon znany jest także pod nazwami kocie wąsy, Misai Kucing, Kumis Kucing oraz Java tea.

Liście ortosyfonu zawierają szeroki wachlarz składników aktywnych, w tym liczne związki fenolowe, które są odpowiedzialne za większość jego właściwości fitoterapeutycznych. W roślinie znajduje się ponad 20 związków fenolowych takich jak lipofilne flawony, glikozydy flawonolowe oraz pochodne kwasu kawowego - kwas rozmarynowy (RA) i 2,3-dikafeoitartarynowy. Dodatkowo, w roślinie występuje sinensetyna, salvigenin, eupatoryna oraz różne pochodne ortosifonów, w tym ortosiphol A, B i F. W skład aktywnych związków wchodzą także olejki eteryczne zawierające terpeny takie jak kamfora, menton, linalool, czy limonen. Ponadto, ortosyfon jest bogaty w kwasy triterpenowe, w tym kwas ursolowy i oleanolowy, jak również sterole roślinne m.in. beta-sitosterol.

Właściwości ortosyfonu groniastego

Wyciągi z liści ortosyfonu są wykorzystywane głównie w leczeniu problemów z układem moczowym m.in. stany zapalne dróg moczowych oraz w łagodzeniu dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego - niestrawności i wzdęć. Ponadto ortosyfon wykazuje działanie przeciwzapalne. Stosowany jest w leczeniu kamicy nerkowej i wspomaganiu wydalania piasku i kamieni nerkowych. Zawarte w nim substancje aktywne, takie jak kwasy fenolowe i triterpeny, mają także działanie ochronne na wątrobę.

Ortosyfon groniasty działa:

• przeciwzapalne 
• antyoksydacyjne 
• nefroprotekcyjne 
• przeciebakteryjne 
• moczopędne 
• hepatoprotekcyjne 
• neuroprotekcyjne 
• przyczynia się do regulacji glukozy we krwi.

Działanie moczopędne ortyfosfonu groniastego

Jednym z najistotniejszych efektów działania ortosyfonu groniastego jest jego działanie moczopędne, typowe dla flawonoidów zawartych w tej roślinie takich jak sinensetyna i eupatoryna. Szczególnie przydatne jest to w leczeniu stanów zapalnych dróg moczowych, kamicy nerkowej oraz w eliminacji piasku i drobnych kamieni nerkowych. Działanie moczopędne wspomaga również ogólną detoksykację organizmu. Wyciągi z liści ortosyfonu wykazują także działanie przeciwbakteryjne, co wspomaga leczenie infekcji dróg moczowych, szczególnie w przypadkach z towarzyszącym skąpomoczem i innymi zaburzeniami w oddawaniu moczu (o których więcej informacji znajduje się w artykule: https://www.aptekaolmed.pl/blog/artykul/zaburzenia-w-oddawaniu-moczu-przyczyny-objawy-towarzyszace-diagnostyka-i-leczenie-czestomoczu-skapomoczu-i-innych-objawow-dyzurytycznych,812.html).

Wskazania do stosowania ortosyfonu groniastego

Ortosyfon groniasty znajduje szerokie zastosowanie w medycynie naturalnej. Wyciągi z jego liści stosuje się przede wszystkim w leczeniu schorzeń układu moczowego takich jak stany zapalne dróg moczowych, kamica nerkowa i obecność piasku w drogach moczowych. Roślina jest również skuteczna w łagodzeniu dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego - niestrawność, wzdęcia i zaburzenia trawienne. Działanie przeciwzapalne. Tradycyjnie stosowano ją w leczeniu reumatyzmu, cukrzycy i nadciśnienia.

Suplementy zawierające ortosyfon groniasty

W aptekach dostępne są różne suplementy diety zawierające wyciągi z ortosyfonu groniastego. Występują w formie tabletek, kapsułek, suszu do przygotowywania naparu lub ekstraktów w płynie.

Zalecane dawkowanie ortosyfonu groniastego

Aby przygotować napar z liści ortosyfonu, należy wziąć łyżeczkę suszonego surowca i zalać go 150 ml gorącej wody. Następnie należy zaparzać przez około 15 minut pod przykryciem, a potem przecedzić. Taki napar można spożywać kilka razy dziennie. W trakcie stosowania preparatów ortosyfonu warto pamiętać o odpowiednim nawodnieniu organizmu, aby zapobiec odwodnieniu, a także o spożywaniu wystarczającej ilości potasu. Suplementy należy przyjmować według rekomendacji producenta i nie przekraczać zalecanej dawki, aby uniknąć działań niepożądanych. 

Przeciwwskazania do stosowania ortosyfonu groniastego

Roślina nie powinna być stosowana przez osoby z zaburzeniami funkcjonowania mięśnia sercowego ani z obrzękami z przyczyn krążeniowych. Należy zachować ostrożność w przypadku chorób przewodu pokarmowego. Ponadto, osoby uczulone na rośliny z rodziny jasnotowatych powinny unikać stosowania ortosyfonu, ponieważ może on wywołać reakcje alergiczne, w tym wysypki skórne.

Interakcje z lekami

Ze względu na swoje działanie moczopędne, ortosyfon może przyspieszać wydalanie leków z organizmu, co może wpływać na ich skuteczność. Osoby stosujące leki moczopędne lub mające problemy z nadciśnieniem powinny skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem stosowania.

Przypisy

1. Mohmad Saberi SE, Chua LS. Potential of rosmarinic acid from Orthosiphon aristatus extract for inflammatory induced diseases and its mechanisms of action. Life Sci. 2023 Nov 15;333:122170.
2. Chung YS, Choo BKM, Ahmed PK, Othman I, Shaikh MF. A Systematic Review of the Protective Actions of Cat's Whiskers (Misai Kucing) on the Central Nervous System. Front Pharmacol. 2020 May 13;11:692.
3. Xu YXZ, Xi S, Qian X. Evaluating Traditional Chinese Medicine and Herbal Products for the Treatment of Gestational Diabetes Mellitus. J Diabetes Res. 2019 Dec 3;2019:9182595. 
4. Wang Q, Wang J, Li N, Liu J, Zhou J, Zhuang P, Chen H. A Systematic Review of Orthosiphon stamineus Benth. in the Treatment of Diabetes and Its Complications. Molecules. 2022 Jan 10;27(2):444. 
5. Ashraf K, Sultan S, Adam A. Orthosiphon stamineus Benth. is an Outstanding Food Medicine: Review of Phytochemical and Pharmacological Activities. J Pharm Bioallied Sci. 2018 Jul-Sep;10(3):109-118. doi: 10.4103/jpbs.JPBS_253_17. PMID: 30237681; PMCID: PMC6142889. 
6. Ameer OZ, Salman IM, Asmawi MZ, Ibraheem ZO, Yam MF. Orthosiphon stamineus: traditional uses, phytochemistry, pharmacology, and toxicology. J Med Food. 2012 Aug;15(8):678-90.