Maca (żeń-szeń peruwiański) - właściwości, zastosowanie, suplementy z Maca

Maca – mało znany superfood

Korzeń macy znany był już od wieków, szczególnie wśród rdzennych plemion Ameryki Południowej, które używały go przed bitwami, w celu dodania sił. W średniowieczu stosowano ją jako środek na wzmocnienie funkcji witalnych i seksualnych. Ponownie stała się popularna dopiero pod koniec XX wieku, po opublikowaniu wielu badań dotyczących jej wpływu na płodność.

Maca - właściwości i pochodzenie

Czym jest Maca? Maca (łac. Lepidium meyenii, Lepidium peruvianum), nazywana także żeń-szeniem peruwiańskim, jest jednoroczną rośliną korzeniową zaliczaną do grupy warzyw krzyżowych. Pochodzi z Ameryki Południowej, gdzie rośnie wysoko wśród górskich pasm w Andach. Częścią jadalną macy jest korzeń, który najczęściej suszy się i ściera na proszek. Proszek ten można dodawać do koktajli, soków, smoothie lub owsianek, wzbogacając ich wartość odżywczą. Maca jest skarbnicą witamin i minerałów – zawiera m.in. potas, fosfor, wapń, magnez, żelazo, cynk, siarkę, miedź, selen, a także witaminy C, E i z grupy B. Ponadto zawiera substancje bioaktywne takie jak glukozynolany, fitosterole, katechiny, izotiocyjaniany, flawonoidy, taniny i saponiny. Podaje się, że maca może pomagać w łagodzeniu dolegliwości okołomenopauzalnych, a także związanych z przewlekłym stresem, zmęczeniem, pogorszeniem pamięci, zaburzeniami hormonalnymi, spadkiem libido. Korzystnie wpływa na odporność, a także wspomaga regenerację organizmu.

Maca – adaptogen z Peru

Substancje zawarte w korzeniu macy działają adaptogennie. Oznacza to, że zwiększają zdolności przystosowawcze organizmu do zmiennych bodźców środowiskowych. Adaptogeny podnoszą tolerancję organizmu na stres, poprawiają jego kondycję oraz przyspieszają regenerację. Działają przeciwzapalnie, przeciwutleniająco, a także korzystnie wpływają na układ krążenia i układ nerwowy. Polecane są przede wszystkim dla osób narażonych na przewlekły stres, chronicznie zmęczonych, z obniżonym nastrojem oraz dla zawodowych sportowców. Poza macą, znanymi roślinami o działaniu adaptogennym są: ashwagandha, różeniec górski, schisandra, żeń-szeń i gotu kola. 

Maca dla zdrowia

Czy korzeń Maca wykazuje właściwości zdrowotne? Maca jest coraz częściej badanym składnikiem, zyskującym na popularności już od końca XX wieku. Mimo ograniczonej ilości przeprowadzonych eksperymentów klinicznych, sugeruje się jej wpływ na poprawę funkcji mózgowych, płodność i libido, redukcję stresu oksydacyjnego, obniżanie poziomu glukozy we krwi u osób z cukrzycą, a także działanie antyoksydacyjne i energetyzujące.

Maca a płodność u mężczyzn

Badania pokazują, że związki aktywne zawarte w macy stymulują spermatogenezę, poprawiają jakość nasienia poprzez wzrost liczby i ruchliwości plemników, a także mogą przyczyniać się do wzrostu poziomu testosteronu i płodności u mężczyzn. Stosowanie macy przez minimum 8 tygodni, dodatkowo zwiększa libido.

Maca łagodzi objawy menopauzy

Według badań, spożywanie macy przez 3 lub więcej miesięcy redukuje objawy menopauzy takie jak problemy z zasypianiem i koncentracją, nerwowość, nocne poty, zmęczenie i bóle głowy. Ponadto zauważono istotny wzrost stężenia hormonu luteinizującego i estrogenów. Istnieją perspektywy na stosowanie macy jako elementu hormonalnej terapii zastępczej.

Maca – dawkowanie

Jak dawkować Maca? Suplementy z macy są sprzedawane w formie proszku, kapsułek, tabletek, ekstraktów wodnych i alkoholowych. Najczęściej można spotkać sproszkowany korzeń macy lub kapsułki z macą. Zalecana dzienna dawka sproszkowanego korzenia macy podawana jest przez producenta na opakowaniu produktu. Zazwyczaj jest to około 1 łyżeczka, czyli 3g proszku, a w przypadku kapsułek – 2 razy dziennie 1 kapsułka, z reguły zawierająca 500mg preparatu.

Maca – przeciwwskazania

Maca jest rośliną bezpieczną, stosując ją wedle zaleceń producenta nie będzie powodowała efektów ubocznych. Ze względu na zawartość glukozynolanów, które hamują wychwyt jodu przez tarczycę, maca nie jest wskazana dla osób chorujących na niedoczynność tarczycy. Maca zawiera również sporą ilość jodu, dlatego nie poleca się jej dla chorujących na nadczynność tarczycy. Ze względu na działanie pobudzające odradza się spożywanie jej kobietom w ciąży i karmiącym, a także osobom z zaburzeniami snu.

Przypisy:

1. Peres, N. D. S. L., Bortoluzzi, L. C. P., Marques, L. L. M., Formigoni, M., Fuchs, R. H. B., Droval, A. A., & Cardoso, F. A. R. (2020). Medicinal effects of Peruvian maca (Lepidium meyenii): a review. Food & function, 11(1), 83-92.
2. Wang, S., & Zhu, F. (2019). Chemical composition and health effects of maca (Lepidium meyenii). Food chemistry, 288, 422-443.
3. Kasprzak, D., Jodlowska-Jedrych, B., Borowska, K., & Wojtowicz, A. (2018). Lepidium meyenii (Maca)–multidirectional health effects–review. Current Issues in Pharmacy and Medical Sciences, 31(3), 107-112.
4. Beharry, S., & Heinrich, M. (2018). Is the hype around the reproductive health claims of maca (Lepidium meyenii Walp.) justified?. Journal of ethnopharmacology, 211, 126-170.