Grzyby reishi – właściwości, działanie i przeciwwskazania do stosowania. W jakich sytuacjach wykorzystuje się ekstrakt z grzybów reishi (ganoderma lucidum)

Grzyby reishi (łac. Ganoderma lucidum) - czym jest lakownica żółtawa znana jako "grzyb nieśmiertelności"?

Lakownica żółtawa (łac. Ganoderma lucidum) to grzyb z rodziny lakownicowatych. Znany jest także pod nazwami: grzyb reishi (nazwa japońska) oraz lingzhi (nazwa chińska). Jego nazwę można tłumaczyć na „grzyb nieśmiertelności”, „zioło o duchowej mocy” czy „boski grzyb”. Do wytwarzania leków stosowanych w medycynie naturalnej wykorzystywane są owocniki oraz zarodniki. Już od ponad dwóch tysięcy lat stosowana jest w tradycyjnej medycynie Dalekiego Wschodu. Mimo tak długiej historii, w Europie badania nad tym surowcem rozpoczęły się dopiero 30 lat temu.

Lakownica stosowana jest jako adaptogen i substancja tonizująca. W tradycyjnej medycynie chińskiej wykorzystywana jest jako środek obniżający stężenie cholesterolu, uspokajający, działający ochronnie na wątrobę, a także wspomagający leczenie nowotworów. Stosowana była w przypadku osłabienia po długim okresie chorobowym, bezsenności, zawrotów głowy, nadciśnieniu oraz kaszlu oskrzelowym u seniorów. Analizując jednak badania naukowe nie można jednoznacznie  stwierdzić jego skuteczności. Grzyby reishi zawierają różne związki aktywne, w tym triterpenoidy, głównie lanostany – m.in. ganoderalne ganoderiole, kwasy ganoderowe, kwasy lucydenowe, ganolucydenowe i applanoksydowe. Ponadto w swoim składzie posiadają lucydon, składniki mineralne oraz polisacharydy – glukany i peptydoglikany. Grzyb ma ciemną barwę czerwoną lub brązowoczerwoną. Na brzegach kolor przechodzi w żółty. Jego powierzchnia jest połyskująca. Owocnik przyjmuje kształt półkola lub wachlarza.

Grzyby reishi – działanie i zastosowanie

Badania nad polisacharydem wyizolowanym z grzybów reishi sugerują, że związek ten wykazuje działanie immunomodulujące (wspomagające odporność organizmu) i działanie przeciwnowotworowe. Potencjalne mechanizmy działania obejmują działanie cytotoksyczne (uszkadzające komórki) i antyangiogenne (hamujące tworzenie nowych naczyń) na guz nowotworowy, a także zmniejszanie ryzyka rozwoju przerzutów. Co ciekawe, w badaniach in vitro zaobserwowano, że polisacharydy lakownicy żółtawej poprawiały wrażliwość niektórych linii komórek nowotworowych na różne leki przeciwnowotworowe m.in. cisplatynę, tlenek arsenu, doksorubicynę i etopozyd. Substancje zawarte w lakownicy żółtej mogą działać ochronnie na wątrobę. Triterpenom zawartym w grzybach przypisuje się właściwości obniżające ciśnienie krwi, zmniejszające stężenie cholesterolu oraz działanie antyoksydacyjne. Obecnie trwają badania nad przeciwwirusowym i przeciwgrzybiczym wpływem grzybów reishi, a także obniżającym stężenie glukozy we krwi i działaniem probiotycznym ich polisacharydów. Sugeruje się, że mogą korzystnie wpływać na układ nerwowy, pamięć i koncentrację oraz zmniejszać zmęczenie. Dotychczas jednak wiele badań przeprowadzonych zostało na zwierzętach, a te wykonywane z użyciem ludzi mają ograniczoną wielkość grup badawczych. Z tego powodu konieczna jest większa ilość badań, aby móc z większą pewnością ocenić ich skuteczność. Podsumowując potencjalne właściwości pochodzących z Azji grzybów reishi, działają one:

• immunomodulująco
• przeciwnowotworowo
• ochronnie na wątrobę
• zmniejszać stężenie cukru we krwi
• zmniejszać poziom cholesterolu we krwi
• obniżać ciśnienie tętnicze
• ochronnie na wątrobę
• przeciwhistaminowo
• przeciwutleniająco
• zmniejszać agregację płytek krwi
• korzystnie na układ nerwowy

Grzyby reishi w kosmetykach

Ekstrakt z grzybów reishi stosowany jest także w kosmetykach. Wykazuje on działanie adaptogenne, antyoksydacyjne i przeciwzapalne. Ze względu na zawartość triterpenów, aminokwasów, steroli i minerałów wykorzystywany jest w kosmetykach przeciwzmarszczkowych, rozjaśniających przebarwienia i łagodzących podrażnienia. Jako adaptogen zmniejsza wpływ niekorzystnych czynników środowiskowych na skórę.

Jak stosować i dawkować suplementy diety z ekstraktem z grzybów reishi?

Jak stosować grzyby reishi? Grzyby reishi mają gorzki smak. Z tego powodu najczęściej spożywane są w postaci ekstraktu lub suszonej. Dostępne preparaty nie są jednak standaryzowane na ilość konkretnych związków aktywnych. Ze względu na małą ilość badań i braku wytycznych co do metod ekstrakcji oraz brak standaryzacji, ciężko jest porównać wyniki różnych badań, aby określić optymalną do stosowania dawkę. Brak jest również dostępnych informacji o wpływie długotrwałego stosowania preparatów z lakownicy, a także interakcji z lekami. Grzyby reishi zaleca się stosować zgodnie z instrukcjami producenta umieszczonymi na opakowaniu. W aptekach i sklepach zielarskich grzyby reishi są dostępne w formie ekstraktu, proszku czy kapsułek. Ze względu na gorzki smak grzyba, kapsułki są najwygodniejszą z form stosowania, także zważając na łatwość dawkowania. Ekstrakt reishi w płynie można spożywać bezpośrednio lub dodać do napojów. Należy pamiętać, że suplement diety nie może być stosowany zamiast zróżnicowanej diety i prowadzenia zdrowego trybu życia, a jedynie jako jego uzupełnienie.

Przeciwwskazania do stosowania

Ekstrakt z grzybów reishi, tak jak każdy suplement, pomimo że naturalny, to składniki aktywne wyciągu mogą wchodzić w interakcje z niektórymi przyjmowanymi lekami. Preparaty z lakownicy mogą obniżać ciśnienie tętnicze oraz poziom cukru we krwi. Przyjmując je równolegle z lekami na nadciśnienie lub cukrzycę, mogą nasilać ich działanie. Podobnie jest w przypadku osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe. Grzyby reishi działają immunomodulująco. Nie są więc polecane dla osób stosujących leki immunosupresyjne, czyli zmniejszające aktywność układu odpornościowego. Nie ma dostępnych informacji na temat bezpieczeństwa stosowania reishi w ciąży oraz u kobiet karmiących. Z tego powodu są one przeciwwskazane w tej grupie.

Skutki uboczne

Lakownica jest ogólnie uważana za bezpieczną. W badaniach z udziałem ludzi, w których oceniano wpływ reishi na markery hematologiczne, nerkowe i wątrobowe nie zaobserwowano poważnych nieprawidłowości. Sporadycznie zgłaszane były zgłaszane skutki uboczne takie jak nudności czy ból gardła i suchość w jamie ustnej. Przy dawkach wyższych niż 1,5g na dobę u części badanych notowano senność, pragnienie, wzdęcia, biegunki. Ciężko obecnie ocenić potencjalne skutki uboczne długotrwałego używania i konieczne jest dalsze prowadzenie badań dotyczących bezpieczeństwo stosowania grzybów reishi.

Przypisy

1. Li, X., Sun, L., Chimonas, S., Li, S. Q., Feng, P., Yang, Y., Mao, J. J. (2024). Symptom Improvements and Adverse Effects with Reishi Mushroom Use: A Cross-Sectional Survey of Cancer Patients. Integrative Medicine Research, 101089. 
2. Dabhi, F. A. (2024). A Review on Medicinal Properties and Historical use of Reishi Mushroom. Journal of Pharma Insights and Research, 2(1), 037-041. 
3. Karunarathna, S. C., Ediriweera, A., Prasannath, K., Mingfei, Y., Hapuarachchi, K. K. (2024). Exploring the health benefits of Ganoderma: Bioactive compounds and mechanisms of action; immunomodulatory, and anti-tumour activities. New Zealand Journal of Botany, 1-85. 
4. Nandi, P., Mitra, S., Mitra, M., Paira, M. K., Nandi, D. K. (2023). Effect of Ganoderma lucidum on physiological indices and gut microflora: A review. Measurement: Food, 100116. 
5. Saha, A., Jana, P., Khatua, S. A Protective Role of Ganoderma sp. on Cardiovascular Disease, Atherosclerosis, and Hypertension. In Ganoderma (pp. 102-126). CRC Press. 
6. Ahmad, M. F., Ahmad, F. A., Zeyaullah, M., Alsayegh, A. A., Mahmood, S. E., AlShahrani, A. M., Attia, K. A. H. A. (2023). Ganoderma lucidum: novel insight into hepatoprotective potential with mechanisms of action. Nutrients, 15(8), 1874. 
7. Unlu, A., Nayir, E., Kirca, O., Ozdogan, M. (2016). Ganoderma lucidum (reishi mushroom) and cancer. J buon, 21(4), 792-798. 
8. Parepalli, Y., Chavali, M., Sami, R., Khojah, E., Elhakem, A., El Askary, A., El-Chaghaby, G. (2021). Evaluation of some active nutrients, biological compounds and health benefits of reishi mushroom (Ganoderma lucidum).