Trądzik niemowlęcy - obawy, przyczyny, leczenie trądziku niemowlęcego

Objawy, przyczyny i leczenie trądziku niemowlęcego

Trądzik niemowlęcy oraz trądzik noworodkowy to dość częste, ale jednocześnie niegroźne i większości przypadków ustępujące samoistnie dolegliwości ze strony skóry dziecka. Wielu rodziców obserwując krostki, zaczerwienienia, wypryski i inne zmiany na ciele malucha często obawia się alergii (przykładowo - na białka mleka krowiego czy uczulenia kontaktowego) oraz innych chorób - z tego właśnie względu warto wiedzieć, w jaki sposób rozpoznać trądzik niemowlęcy. Przyczyny tego zjawiska nie zostały do końca poznane, jednak istnieją sposoby i wytyczne dotyczące tego, jak łagodzić objawy trądziku noworodkowego i niemowlęcego i co robić, by nie zaostrzać symptomów oraz dolegliwości. Poznaj najważniejsze informacje o przyczynach, objawach oraz leczeniu trądziku niemowlęcego i dowiedz się, jak postępować w momencie jego wystąpienia!

Czym jest trądzik niemowlęcy i jak rozpoznać jego objawy?

Trądzik u najmłodszych pacjentów dzieli się na trądzik noworodkowy (występujący od narodzin do około 6 tygodnia życia) oraz trądzik niemowlęcy (mogący utrzymywać się do około 12 miesiąca życia). Po ukończeniu 1 roku życia mówi się już o trądziku wieku dziecięcego, a później - od 7 roku życia - o trądziku przedpokwitaniowym. W poniższym artykule omawiamy dwa pierwsze rodzaje dolegliwości, a więc trądzik noworodkowy oraz niemowlęcy.

Jak rozpoznać trądzik niemowlęcy? Objawy - również w przypadku odmiany noworodkowej - kształtują się następująco:

• na skórze dziecka można zaobserwować pojedyncze krostki - zaczerwienione, a niekiedy przypominające „dorosłe” zmiany trądzikowe z białą końcówką. Im maluch starszy, tym krostki stają się bardziej wyraźne, mogą również występować w skupiskach;
• lokalizacja wyprysków to zwykle twarz - czoło, policzki, broda i nos. Czasem obserwuje się również krostki na szyli, w górnej części pleców i na dekolcie (choć zmiany trądzikowe u niemowląt i noworodków rzadko lokalizują się poniżej szyi);
• cechą charakterystyczną trądziku niemowlęcego i noworodkowego jest również to, że zaczerwienienie w obrębie krostek nasila się w ciepłych pomieszczeniach, a blednie w niższej temperaturze (przykładowo - na spacerze);
• podrażnienie krostek i zmian skórnych (przykładowo, poprzez kontakt z szorstkim materiałem czy silnym detergentem - może powodować u malucha szczypanie, pieczenie, swędzenie i ogólny dyskomfort, objawiający się marudzeniem, a nawet płaczem.

W jaki sposób odróżnić trądzik noworodkowy i niemowlęcy od innych chorób manifestujących się zmianami trądzikowymi? Przede wszystkim przy alergiach pokarmowych (w tym przy skazie białkowej) objawom skórnym będą także towarzyszyły objawy ze strony układu pokarmowego (biegunki, krew w kale, częste bóle brzucha, trudności w zasypianiu, nadmierne ulewanie i inne). Z kolei przy alergiach skórnych (kontaktowych) wywołanych stycznością z konkretnymi materiałami, detergentami i innymi czynnikami alergizującymi (sierść, kurz), zmiany skórne będą występować na całym ciele lub w obszarze kontaktu z alergenem (a nie wyłącznie na twarzy malucha).

Trądzik niemowlęcy - przyczyny powstawania zmian skórnych u dzieci

Tak jak zostało to wspomniane we wstępie, nad nie do końca wiadomo, co stanowi bezpośrednią przyczynę wystąpienia trądziku noworodkowego oraz trądziku niemowlęcego. Przyczyny upatruje się w zmianach hormonalnych zachodzących w organizmie malucha (zwłaszcza powodowanych przyjmowaniem androgenów - męskich hormonów płciowych - jeszcze w życiu płodowym oraz podczas karmienia piersią), a także w niedostatecznym wykształceniu się wszystkich struktur i elementów skóry (w tym gruczołów łojowych).

Dodatkowo wyróżnia się czynniki, które mogą przyczynić się do rozwoju i zaostrzenia trądziku niemowlęcego i noworodkowego. Mowa tu przede wszystkim o:

• stosowaniu kosmetyków nieprzeznaczonych dla niemowląt i dzieci, zawierających takie składniki, jak alkohol, sztuczne konserwanty i barwniki, które nie tylko niosą ze sobą ryzyko podrażnienia i wysuszenia skóry (która broni się przed takimi skutkami za pomocą mechanizmu zwiększenia produkcji sebum), ale również ryzyko wystąpienia alergii kontaktowej;
• stosowaniu produktów do pielęgnacji zawierających wiele różnych substancji komedogennych („zapychających” pory) i tworzących na powierzchni skóry warstwę okluzyjną (w normalnych warunkach zapobiegającej utracie wody z naskórka, natomiast przy trądziku - utrudniającej gojenie zmian). Są to przede wszystkim takie składniki, jak parafina, ale również ciężkie oleje (w tym olej kokosowy), masła oraz wosk pszczeli;
• przegrzewanie malucha i doprowadzanie do wydzielania dużej ilości potu - takie warunki, w połączeniu z wymienionymi wyżej praktykami w zakresie pielęgnacji sprawiają, że na skórze rozwijają się doskonałe warunki do bytowania i namnażania się bakterii sprzyjających pojawianiu się zmian trądzikowych.

Leczenie trądziku niemowlęcego - jak wygląda w praktyce?

Tak naprawdę leczenie trądziku niemowlęcego oraz noworodkowego sprowadza się do odpowiedniej pielęgnacji skóry maluszka - w taki sposób, by zapobiec nadmiernemu łuszczeniu się naskórka, powstawaniu kolejnych zmian, a dodatkowo pojawieniu się przebarwień po wyjątkowo dużych, trudno gojących się wypryskach. Do działań łagodzących objawy trądziku u maluchów zalicza się:

• zaprzestanie stosowania wyłącznie produktów komedogennych, zawierających ciężkie, okluzyjne masła, oleje oraz parafinę, a także czynniki drażniące - sztuczne zapachy, alkohol, barwniki;
• wprowadzenie do pielęgnacji dermokosmetyków dla dzieci opartych o lekkie  emolienty (zwykle lekkie oleje roślinne) oraz substancje nawilżające - glicerynę, kwas hialuronowy, pantenol;
• stosowanie punktowych kremów i maści delikatnie wysuszających trudno gojące się zmiany - zazwyczaj są to preparaty z cynkiem dla najmłodszych;
• przywiązanie szczególnej uwagi do czynności pielęgnacyjnych - nie drażnienie skóry malucha szorstkimi ręcznikami, rezygnacja z pocierania skóry, stosowanie jednorazowych ręczników papierowych do osuszania fragmentów ciała zajętych przez zmiany trądzikowe;
• pranie wszelkiego rodzaju materiałów mających kontakt ze skórą malucha w hipoalergicznych płynach i proszkach, używanie wyłącznie naturalnych i oddychających tkanin (bawełny, przędzy bambusowej) - zwłaszcza, jeśli chodzi o czapeczki, pościel, kocyki;
• unikanie przegrzewania malucha - zwłaszcza w nocy i podczas spacerów na świeżym powietrzu.

Zazwyczaj objawy trądziku niemowlęcego mijają po kilku tygodniach od rozpoczęcia prawidłowej pielęgnacji i zmiany niekorzystnych dla skóry malucha nawyków. Jeśli tak się nie dzieje, a zmiany skórne są coraz rozleglejsze i istnieje ryzyko wtórnego zakażenia krostek, wówczas lekarz może zlecić terapię antybiotykową lub inną farmakoterapię - dostosowaną do wieku i objawów obserwowanych u niemowlęcia lub noworodka.

Źródła:

1. Lek. L. Marek, prof. dr hab. med. W. Placek, Trądzik noworodkowy i niemowlęcy [w:] Medycyna Praktyczna, 12.10.2012
2. Lek. K. Kisiel, Czym się charakteryzuje trądzik noworodkowy? Jaka jest jego przyczyna i jak często występuje? [w:] Medycyna praktyczna, 31.01.2018
3. Prof. Dr hab. n. Med. M. Czarnecka-Operacz, lek. A. Sadowska-Przytocka, Klasyczne zmiany skórne u noworodków jako trudny problem w codziennej praktyce klinicznej [w:] Pediatria po Dyplomie 01/2017
4. Filo-Rogulska, D. Wcisło-Dziadecka, L. Brzezińska-Wcisło, Trądzik noworodkowy i niemowlęcy - etiopatogeneza, obraz kliniczny oraz możliwości terapeutyczne [w:] Borgis - Postępy Nauk Medycznych 1a/2018