Elektrolity - czym są, jak rozpoznać niedobór elektrolitów

Arykuł banner - Elektrolity - czym są, jak rozpoznać niedobór elektrolitów

Publikowane artykuły mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Dowiedz się więcej...

Równowaga elektrolitów w organizmie człowieka jest warunkiem funkcjonowania wszystkich procesów biochemicznych i molekularnych, doskonałego funkcjonowania wszystkich narządów i układów. Osiągnięcie idealnego stosunku jest możliwe dzięki zrównoważonej diecie, ograniczeniu podaży soli i przestrzeganiu reżimu wodnego. Kiedy mamy duże obciążenie, pocimy się obficie i wraz z potem tracimy składniki odżywcze, elektrolity i wodę. A więc czym są te magiczne struktury, które wspomagają nasze codzienne normalne funkcjonowanie i dlaczego są na tyle ważne, że niedobór elektrolitów może być nawet groźny dla naszego życia?

Elektrolity – czym są?

Elektrolity to substancje, które w stanie rozpuszczonym mają przewodnictwo elektryczne, co jest ich cechą. Innymi słowy, mają ładunek elektryczny - dodatni lub ujemny. Powstają w wyniku dysocjacji soli, kwasów i zasad. Głównymi elektrolitami są sód i potas, a także magnez, żelazo, chlor, fosfor i wapń. Wszystkie mają swoje zasady i swoje funkcje. Zawarte w osoczu krwi i moczu.

Elektrolity przenoszą impulsy elektryczne przez nasze ciało. To ich główne zadanie, m.in. utrzymanie równowagi wodnej i regulowanie wielu funkcji organizmu. Elektrolity to różne pierwiastki śladowe, a ich niedobór, a także nadmiar grozi poważnymi problemami zdrowotnymi.



Jakie są główne elektrolity w organizmie człowieka?

  1. Potas – jeden z głównych elektrolitów koordynujący pracę serca i układu nerwowego.
  2. Magnez – obszar odpowiedzialności serca i mózgu, dwóch najważniejszych narządów. (potas i magnez zawsze idą w parze)
  3. Chlor - bez niego prawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego jest niemożliwe.
  4. Sód – odpowiada za skoordynowaną pracę mięśni.
  5. Wapń – wzmacnia kości i chroni stawy.

Ogólne objawy niedoboru elektrolitów

  • Słabość.
  • Zawroty głowy.
  • Niemiarowość.
  • Znaczące pogorszenie stanu zdrowia.
  • Omdlenia.
  • Niedociśnienie mięśniowe.
  • Senność i apatia.
  • Drażliwość.
  • Bulimia i anoreksja.
  • Dominuje syndrom pobudzenia lub zahamowania.
  • Obrzęk kończyn.
  • Paraliż.
  • Uszkodzenie nerek.

Niedobór elektrolitów – objawy i skutki

Przyczyny braku równowagi elektrolitowej są konwencjonalnie podzielone ze względu na pochodzenie na naturalne i patologiczne. Przyczyny naturalne: nadmiar słonych pokarmów, niewystarczające picie, pocenie się, nadmierny wysiłek fizyczny, niewłaściwa dieta. Takie procesy są normalne i łatwe do pokonania. Podczas intensywnej aktywności fizycznej należy pić wodę wzbogaconą w elektrolity albo specjalne płyny elektrolitowe. Musisz także zwiększyć ilość pokarmów bogatych w minerały. Niepraktyczne jest zwiększanie spożycia produktów z wysokim poziomem elektrolitów, gdy poziom jest unormowany. Przyczyny patologiczne: biegunka, długotrwałe stosowanie leków moczopędnych, cukrzyca, zmniejszona gęstość moczu, stan pooperacyjny, zatrucie aspiryną, nadciśnienie, choroba nerek itp. W przypadku utraty płynu zawsze tracone są przydatne sole, a ich liczba musi zostać uzupełniona. Ilość koniecznych do uzupełnienia soli zależy od stopnia odwodnienia.

  • Niedobór potasu (hipokaliemia) może objawiać się mrowieniem i ciężkością kończyn; pacjenci doświadczają ciężkości, osłabienia mięśni i zmęczenia. Są ospali, mają bierną pozycję w łóżku, powolną przerywaną mowę; może pojawić się problem z połykaniem, przejściowy paraliż, a nawet zaburzenia świadomości - od senności i zaparć po rozwój śpiączki.
  • Klinicznie niedobór sodu (hiponatremia) objawia się szybkim zmęczeniem, zawrotami głowy, nudnościami, wymiotami, niskim ciśnieniem krwi, drgawkami, zaburzeniami świadomości. Jak widać, objawy te są niespecyficzne i aby wyjaśnić charakter zaburzeń równowagi elektrolitowej i ich nasilenia, konieczne jest określenie zawartości sodu w osoczu krwi.
  • Niedobór magnezu (hipomagnezemia) objawia się wzmożoną aktywnością odruchową, drgawkami lub osłabieniem mięśni, niedociśnieniem, tachykardią.
  • Zmniejszone stężenie wapnia (hipokalcemia) w osoczu objawia się zwiększoną pobudliwością nerwowo-mięśniową, aż do tężyczki, osłabienia, zawrotów głowy, tachykardii.

Elektrolity na kaca i odwodnienie

Czy elektrolity mogą być pomocne na kaca? Kac, choć dotkliwy, jest naturalną reakcją organizmu, który musi przetworzyć spożyty alkohol. Problem polega na tym, że trunki pije się znacznie szybciej i przyjemniej, niż je metabolizuje. Objawy kaca zaczynają pojawiać się wówczas, gdy stężenie alkoholu we krwi zaczyna znacznie się obniżać lub jest bliskie zeru.

Objawy kaca:

  • zmęczenie i złe samopoczucie,
  • nasilone uczucie pragnienia,
  • suchość jamy ustnej,
  • objawy żołądkowo-jelitowe (utrata apetytu, biegunka i nudności),
  • nadwrażliwość na światło i dźwięk,
  • ból głowy i bóle mięśni,
  • tachykardia,
  • drżenie rąk.

Uzupełnianie płynów zapobiega odwodnieniu, a elektrolity w nich są tym, co może być pomocne w zwalczeniu objawów kaca. Nie należy jednak „leczyć kaca” alkoholem, ale sięgać po napoje bezalkoholowe. Szczególnie wskazane jest uzupełnianie elektrolitów, które na kaca mają świetny wpływ, gdyż wyrównują poziom w osoczu i sprzyjają likwidowaniu uciążliwych objawów. Podstawowym źródłem elektrolitów jest woda, ale również soki owocowe i warzywne. Można też sięgnąć po elektrolity w tabletkach musujących, które pomogą pomóc zwalczyć odwodnienie występujące podczas kaca.

Elektrolity w tabletkach

Elektrolity w tabletkach musujących są przede wszystkim zalecane w przypadku biegunki i wymiotów - ma to na celu zapobieganie odwodnieniu organizmu. Z elektrolitów można również korzystać w sytuacjach, kiedy odchodzi do wzmożonej utraty wody i soli mineralnych. Jedną z nich jest intensywne pocenie się w czasie upałów. Wraz z potem tracimy m.in. chlor, sód, magnez i wapń. Z tego względu, wykorzystuje się również elektrolity dla sportowców.  Wysoka temperatura i wilgotność powodują, że zapotrzebowanie organizmu na płyny też jest większe.

Czy elektrolity mogą zaszkodzić?

Tak, nadmiar elektrolitów w organizmie człowiek jest tak samo groźny jak ich niedobór. W naturze nadmiar zdarza się znacznie rzadziej niż niedobór, ale łatwo jest doprowadzić do tego przedawkowując suplementację elektrolitów. Nie zaleca się stosowania elektrolitów jeżeli bilans wodno-elektrolitowy nie jest zaburzony. Elektrolity powinno przyjmować się tylko w określonych sytuacjach.

Jak stosować elektrolity?

Uzupełnienie poziomu elektrolitów odbywa się codziennie w sposób nieświadomy poprzez pokarmy które spożywamy bogate w różne pierwiastki oraz pijąc płyny, dlatego tak ważne by zadbać o dobrą dietę i regularne nawadnianie organizmu. Natomiast u osób narażonych na niedobory można stosować suplementy jako profilaktyka niedoboru. Występują na rynku elektrolity w tabletkach, elektrolity w saszetkach, elektrolity w płynach izotonicznych.

 Przypisy:

  1. Hogan MA, Gingrich MM, Overby P, Ricci MJ (2007) Fluids, Electrolytes, & Acid-Base Balance. Second edition. Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River NJ.
  2. Speakman E, Weldy NJ (2002) Body Fluids & Electrolytes. A Programmed Presentation. Eighth edition. Mosby, St. Louis MO.
  3. Welch K (2010) Fluid balance. Learning Disability Practice. 13, 6, 33-38.
  4. Lobo DN, Bjarnason K, Field J, Rowlands BJ, Allison SP. Changes in weight, fluid balance and serum albumin in patients referred for nutritional support. Clin Nutr 1999;18:197–201.

mgr farm. Edyta Olszewska

Edyta ukończyła Uniwersytet Medyczny w Łodzi na kierunku farmacji. Aktualnie pracuje jako kierownik apteki, gdzie aktywnie doradza pacjentom i realizuje się w roli farmaceuty. Prywatnie lubi aktywnie spędzać czas uprawiając sport, szczególnie crossfit i jazdę na rolkach, a także chętnie podróżuje.

Zobacz wszystkie wpisy autora

Artykuły zamieszczone na blogu apteki internetowej Olmed nie stanowią porady medycznej, ani opinii farmaceuty, lekarza lub dietetyka dostosowanej do indywidualnej sytuacji pacjenta. Udostępnione informacje stanowią jedynie generalne zalecenia, które nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do stosowania określonej terapii, zmiany nawyków, dawkowania produktów leczniczych, itp. Przed podjęciem jakichkolwiek działań mających wpływ na życie, zdrowie lub samopoczucie należy skontaktować się z lekarzem lub innym specjalistą, w celu otrzymania zindywidualizowanej porady.

Nigdy nie lecz się sam, korzystaj z opieki medycznej swojego lekarza i w przypadku objawów choroby lub pogorszenia się Twojego stanu zdrowia skontaktuj się ze specjalistą. Właściciel serwisu aptekaolmed.pl nie ponosi odpowiedzialności związanej z wykorzystaniem informacji zawartych w publikowanych za pośrednictwem Serwisu artykułach.

Wybrane leki, suplementy i kosmetyki:

Bepanthen Baby Vivomixx Mensil - lek na potencję Canesten Iberogast Entitis Dicoflor Baby Dulcobis Nurofen Sylimarol Biotebal Pyralgina Gripex Duo Axoprofen Forte

Ta strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług statycznych, społecznościowych i funkcjonalnych. Warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies można określić w ustawieniach przeglądarki internetowej. Dowiedz się więcej*

AUROimmuno