Domowe testy ciążowe płytkowe i strumieniowe oraz paskowe i cyfrowe testy do wykrywania ciąży. Kiedy warto wykonać test ciążowy, strumieniowy lub inny?

Czym są i jak określić wiarygodność testów ciążowych? Czy ich wynik trzeba potwierdzić badaniem z krwi?

Testy ciążowe są domowym narzędziem umożliwiającym potwierdzenie lub wykluczenie zapłodnienia oraz zagnieżdżenia się zarodka w macicy i - pomimo ich niepozornego wyglądu i stosunkowo łatwego sposobu używania - mają wysoką czułość, ponieważ mogą wykryć ciążę już nawet po 10 dniach od zapłodnienia. Aby jednak wynik był wiarygodny, należy wiedzieć, w jaki sposób pobierać próbkę moczu i wykonywać sam test. W niniejszym artykule przedstawiamy typy testów ciążowych dostępnych na rynku, mechanizmy ich działania, a także uczulamy na to, czego nie robić, by wynik nie został zafałszowany. Sprawdź, jakie testy ciążowe warto wybierać dla siebie i w jaki sposób potwierdzić (lub wykluczyć) ich wyniki w laboratorium, podczas badań krwi.

Kiedy zrobić test ciążowy, czyli pierwsze objawy ciąży

W jakim momencie wykonanie testu ciążowego będzie uzasadnione? Przede wszystkim wówczas, gdy kobieta zaobserwuje u siebie brak miesiączki w jej spodziewanym terminie - taka sytuacja zdecydowanie wymaga wykonania testu ciążowego. Wczesna ciąża może również dawać takie objawy, jak mdłości i wymioty, uczucie zmęczenia i rozdrażnienia, bóle i zawroty głowy, bóle podbrzusza czy zaparcia i tkliwość piersi. Więcej szczegółowych informacji o pierwszych objawach ciąży i o tym, jak je rozpoznać, znajduje się w artykule Pierwsze objawy ciąży - jakie są i kiedy występują? Poznaj wczesne objawy ciąży.

Tak, jak zostało to już wspomniane - aby mieć pewność, że wynik testu będzie wiarygodny, najlepiej wykonać go w pierwszym dniu spodziewanej miesiączki (lub - oczywiście - później). Zazwyczaj nie zaleca się robienia testu wcześniej (zwłaszcza u kobiet, które mają nieregularne cykle), natomiast niektórzy producenci deklarują, że ich testy pozwalają na wykrycie ciąży (czyli obecność hormonu produkowanego przez zarodek i łożysko po zagnieżdżeniu) nawet tydzień po zapłodnieniu. Jeśli więc test posiada taką informację na opakowaniu, wówczas można spróbować wykonać go na 7 dni po niezabezpieczonym stosunku (choć, dla uzyskania pewności i niezależnie od jego wyniku, koniecznie trzeba powtórzyć test w dniu spodziewanej miesiączki).

Rodzaje testów ciążowych i mechanizm ich działania

Mechanizm działania wszystkich domowych testów ciążowych jest podobny - wykrywają one obecność hormonu ciążowego - beta hCG - w moczu, z próbki naniesionej w odpowiednie miejsce. Aby jeszcze bardziej zwiększyć wiarygodność badania, warto wykonać je z porannego moczu, ponieważ to właśnie o tej porze stężenie wspomnianego hormonu jest w moczu najwyższe (oczywiście test zrobiony w ciągu dnia czy też wieczorem również pokaże określony wynik, natomiast dla pewności do badania lepiej wykorzystać mocz poranny).

Drugą, niezwykle ważną zasadą wykonywania domowych testów ciążowych - niezależnie od ich rodzaju - jest wykonywanie ich zgodnie z instrukcją producenta zawartą w ulotce - zwłaszcza w zakresie podawania próbki moczu na test oraz czasu odczytywania jego wyniku. W praktyce oznacza to, że na teście powinna znaleźć się niewielka ilość moczu (w niektórych przypadkach są to krople, w innych - zanurzenie testu w strumieniu moczu na kilka sekund). Zbyt duża próbka może bowiem doprowadzić do zalania okna i/lub okienek testowych i kontrolnych, a co za tym idzie - uniemożliwić odczytanie wyniku. Sam wynik należy odczytywać - w zależności od zaleceń producenta - do kilku lub kilkunastu minut po jego wykonaniu, ponieważ po przekroczeniu tego czasu test jest nieważny.

Jak zrobić test ciążowy strumieniowy?

Test ciążowy strumieniowy bywa swoim wyglądem porównywany do mazaka czy też flamastra. Ma podłużny kształt i z jednej strony zakończony jest nasadką, po której zdjęciu można zobaczyć fragment paska testowego. To właśnie ten pasek powinno się umieścić na kilka sekund w strumieniu moczu (oczywiście w taki sposób, by nie zalać testu). Następnie zamyka się skuwkę i kładzie test na płaskiej powierzchni - po upływie określonego czasu można odczytać wynik. Jeśli w oknie diagnostycznym pojawiła się zarówno linia kontrolna, jak i linia testowa - wówczas wynik jest pozytywny. Jeśli widzimy tylko linię kontrolną, wynik jest negatywny, natomiast brak jakiejkolwiek kreski lub pojawienie się wyłącznie kreski testowej (bez kontrolnej) oznacza nieważność testu (należy go powtórzyć),

Jak działa test ciążowy płytkowy?

Test ciążowy płytkowy jest prawdopodobnie najpopularniejszym rodzajem domowego testu ciążowego. W tym przypadku przybiera on formę płytki z okienkiem kontrolnym oraz z miejscem, w które należy zakroplić mocz. Przed jego zrobieniem należy zebrać mocz (bezpośrednio ze strumienia) do dołączonego pojemniczka. Później, za pomocą pipety, także dołączonej do zestawu, przenosi się kilka kropli płynu do oznaczonego miejsca (zazwyczaj jest ono dużo mniejsze, niż okna kontrolne). To, ile kropli moczu należy nanieść na test, określa producent. Wynik przybiera podobną formę do tego, który opisano powyżej w przypadku testu strumieniowego.

Domowy test ciążowy elektroniczny

Elektroniczne, czy też cyfrowe testy ciążowe nie są tak popularne, jak inne rodzaje testów - różnią się od tradycyjnych produktów tym, że zamiast „analogowego” okienka z pojawiającymi się w nim kreskami, test elektroniczny ma cyfrowy wyświetlacz, który - najczęściej - potwierdza lub wyklucza ciążę symbolami plusa lub minusa (oznaczają one oczywiście wynik pozytywny lub wynik negatywny). W Polsce tego typu testy są dość trudno dostępne i znacznie droższe od ich popularnych odpowiedników, natomiast mechanizm wykrywania ciąży pozostaje taki sam - elektroniczne testy ciążowe wykazują stężenie hormonu hCG w moczu. Na test trzeba nanieść próbkę (choć zazwyczaj w przypadku elektronicznych testów wkłada się ich końcówkę - tak, jak przy testach strumieniowych - pod strumień moczu).

Jak odczytać wyniki testu ciążowego paskowego?

Test ciążowy paskowy jest prawdopodobnie najprostszym w swojej budowie testem ciążowym dostępnym w aptece. Zestaw składa się zazwyczaj z pojemniczka, do którego pacjentka oddaje mocz oraz ze specjalnego paska. Pasek ten należy zanurzyć w próbce moczu do wysokości wskazanej w instrukcji (granica ta jest także zaznaczona na pasku). Po jego wyjęciu i odłożeniu na płaską powierzchnię, na pasku ukaże się wynik w postaci kresek (należy go odczytać tak, jak w przypadku testu płytkowego czy strumieniowego).

Testy ciążowe z krwi wykrywające gonadotropinę kosmówkową (hCG)

Ciążę można również potwierdzić lub wykluczyć testem z krwi - a mianowicie laboratoryjnym badaniem poziomu hormonu ciążowego (hormon hCG, gonadotropiny kosmówkowej). Jest to proste badanie, na którego wynik czeka się od 1 do 2 dni roboczych (w zależności od laboratorium). Dodatkowo sam wynik może orientacyjnie wskazać tydzień ciąży, a zrobienie dwóch lub trzech badań w odstępie 2-3 dni wskaże, czy hormon przyrasta w sposób prawidłowy (co jest jednym z aspektów prawidłowego rozwoju ciąży). Więcej informacji po tym, kto powinien rozważyć badanie poziomu gonadotropiny kosmówkowej, znajduje się w tekście Beta HCG (gonadotropina kosmówkowa) - pierwsze badanie we wczesnej ciąży.

Źródła:

1. Dr n. med. B. Barczyński, Jak rozpoznać ciążę? [w:] Medycyna Praktyczna, 07.06.2017
2. Prof. dr n. med. V. Skrzypulec-Plinta, Kiedy wykonać test ciążowy? [w:] Medycyna Praktyczna, 09.01.2014
3. Lek. M. Biela, dr n. med. M. Szafarowska, Diagnostyka ciąży [w:] Ginekologia po Dyplomie 02/2017