Wysokie monocyty - jakie są przyczyny tego zjawiska? Jaką rolę pełnią monocyty i kiedy ich poziom wzrasta?

Czym są monocyty? Funkcje w organizmie.

Monocyty są komórkami z grupy białych krwinek, czyli leukocytów. Zaliczane są do agranulocytów. W wynikach morfologii oznacza się je skrótem MONO. Produkowane są w szpiku kostnym. Monocyty z krwi mają zdolność przechodzenia do tkanek i narządów. Tam ulegają przemianie w makrofagi – komórki żerne. Powierzchnia monocytów pokryta jest receptorami. Dzięki nim łączą się z chemokinami – substancjami produkowanymi przez układ odpornościowy. Mechanizm ten umożliwia monocytom aktywację w miejscach, w których toczy się stan zapalny – przenikają przez błony komórkowe i zwalczają patogeny chorobotwórcze. Ponadto produkują m.in. interleukiny, interferon oraz czynnik martwicy nowotworów (TNF). Makrofagi są zdolne do fagocytozy, czyli pochłaniania drobnoustrojów chorobotwórczych. Poziom monocytów we krwi rośnie w różnych infekcjach, stanach zapalnych i niektórych chorobach. Lekko podwyższone monocyty mogą się utrzymywać przez 2-4 tygodnie po przejściu przeziębienia czy innych zakażeń sezonowych.

O czym świadczą podwyższone monocyty?

Co oznaczają podwyższone monocyty? Zbyt wysoka ilość monocytów we krwi określany jest jako monocytoza. Najczęściej podwyższone monocyty wynikają z infekcji bakteryjnych lub wirusowych. Może być jednak także efektem zaburzeń pracy szpiku kostnego czy wielu różnych chorób układowych. Wśród potencjalnych przyczyn podwyższonych monocytów wymienić można stany takie jak:

• zakażenia bakteryjne
• infekcje wirusowe (np. mononukleoza zakaźna, cytomegalia, zakażenie HSV)
• zakażenia grzybicze i pasożytnicze
• przewlekła białaczka mielomonocytowa
• sarkoidoza lub inne choroby ziarniniakowe
• układowe choroby tkanki łącznej np. reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie wielomięśniowe)
• wrzodziejące zapalenie jelit
• choroba Leśniowskiego-Crohna
• marskość wątroby
• niedokrwistość hemolityczna
• choroby nowotworowe
• terapia glikokortykosteroidami
• stan po zabiegach chirurgicznych
• przewlekły stres
• palenie papierosów
• ząbkowanie u niemowląt

Bywa, że obserwuje się podwyższone monocyty w ciąży lub wyniki w górnej granicy normy. Może być to stan po wcześniejszej infekcji, jednak jeśli wartości są znacznie przekroczone, może to świadczyć m.in. o rozwijającym się stanie zapalnym czy zakażeniu.

Badanie poziomu monocytów - przygotowanie

Ilość monocytów określana jest podczas standardowego badania morfologii. W celu wykonania oznaczenia pobierana jest krew żylna. Na badanie powinno się być na czczo, zachowując minimum 12 godzin od ostatniego posiłku. Nie należy pić kawy, herbaty, soków i żadnych napojów poza czystą wodą. W dzień przed badaniem nie jest wskazany forsowny wysiłek fizyczny.

Monocyty – norma dla osób dorosłych

Norma dla leukocytów, czyli białych krwinek to 4-10 tys/mm3.Granulocyty obojętnochłonne (neutrofile) powinny stanowić 45-70%, granulocyty kwasochłonne (eozynofile) 1-5%, zasadochłonne (bazofile) 0-3%, monocyty 2-8%, a limfocyty 15-40%. Wartość bezwzględna monocytów powinna mieścić się w zakresie 0,1-1,0*109/l. Zakres referencyjny możne nieznacznie się różnić w zależności od laboratorium diagnostycznego. Każdy nieprawidłowy wynik badania powinien być skonsultowany z lekarzem. Jeśli monocyty powyżej normy były efektem infekcji, badanie należy powtórzyć 2-4 tygodnie po jej wyleczeniu.

Norma monocytów u dzieci

Wiele osób obawia się o podwyższone monocyty we krwi u najmłodszych, odnosząc wynik morfologii krwi to norm przedstawionych na swoich badaniach. Jednak prawidłowa liczba monocytów we krwi u dzieci kształtuje się nieco inaczej jak u dorosłych - normy są wyższe. Wartości referencyjne wykorzystywane w diagnostyce przedstawione są w poniżej tabeli. Każde odchylenie od normy powinno być skonsultowane z lekarzem.

Tabela 1. Zakres referencyjny leukocytów i monocytów we krwi obwodowej u dzieci.

Monocyty poniżej normy

Monocytopenia, czyli obniżony poziom monocytów może wskazywać na różne rodzaje niedoboru odporności, w tym związane z przyjmowaniem leków immunosupresyjnych, w przebiegu zakażenia wirusem HIV, aplazji szpiku kostnego, po chemioterapii lub radioterapii. Obniżone monocyty mogą być efektem silnego stresu i zażywania niektórych leków.

Monocyty – cena badania, refundacja morfologii

Morfologia krwi z rozmazem jest badaniem, które lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może zlecić osobie ubezpieczonej w ramach NFZ. Badanie to można wykonać również prywatnie. Jego koszt oscyluje w okolicach 20 zł. Jeśli w badaniu wyjdzie podwyższony poziom monocytów zaleca się wykonać morfologię z rozmazem krwi (manualnym), aby ocenić budowę białych krwinek pod mikroskopem. Cena pełnej morfologii z rozmazem rozmazem krwi obwodowej wynosi około 32 zł.

Przypisy

1. Basak, G. W., Jędrzejczak, W. Hematologia. Kompendium. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2021. 
2. Ziegler-Heitbrock, L. (2015). Blood monocytes and their subsets: established features and open questions. Frontiers in immunology, 6, 423. 
3. Gajewski P. Interna Szczeklika. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2022.