Glutation - co to takiego i kiedy warto przyjmować suplementy z tym składnikiem? Poznaj właściwości i zastosowanie glutationu

Czym jest glutation?

Glutation to cząsteczka, która naturalnie występuje w komórkach ludzkiego organizmu. Zbudowana jest z trzech aminokwasów, dokładnie z cysteiny, glicyny i kwasu glutaminowego, które połączone są w postać tripeptydu ( γ-glutamylo-cysteinylo-glicyna). Cząsteczkę tą w skrócie opisuje się jako γ-glu-cys-gly. W swojej strukturze zawiera atomy wodoru, węgla i siarki. Budowa chemiczna warunkuje jej właściwości antyoksydacyjne. Obniżony poziom glutationu obserwuje się m.in. u osób starszych oraz z różnymi chorobami przewlekłymi. Glutation odgrywa znaczącą rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu, w tym redukowaniu negatywnego działania wolnych rodników, pracy układu immunologicznego i zachowaniu detoksykacji organizmu.

Rola glutationu w organizmie

Glutation jako przeciwutleniacz chroni organizm przed negatywnym wpływem stresu oksydacyjnego, czyli nadmiernej ilości wolnych rodników. Są to cząsteczki o wysokiej reaktywności, które zaburzają funkcjonowanie komórek, na które oddziałują – ich białka, lipidy oraz DNA. Stres oksydacyjny może być wywołany różnymi czynniki, zarówno związane z trybem życia (niezdrowa dieta, spożywanie alkoholu, palenie papierosów), jak i otoczeniem – promieniowanie UV, zanieczyszczenie środowiska, kontakt z metalami ciężkimi. Wolne rodniki mogą również powstawać w naszym ciele np. podczas stresu, intensywnych treningów, zakażenia, w przebiegu różnych chorób, a także w procesie starzenia. W przypadku, gdy antyoksydantów jest zbyt mało, dochodzi do powstania stresu oksydacyjnego – czynnika ryzyka wielu chorób, w tym :

• cukrzycy
• chorób układu krążenia
• POCHP
• sarkopenii
• nowotworów
• chorób neurodegeneracyjnych

Poza glutationem właściwości przeciwutleniające ma wiele związków m.in. witamina E, C, A, selen, beta-karoten, luetina, zeaksantyna, cynk, mangan, likopen, resweratrol, kwercetyna, kurkumina, koenzym Q10 czy ataksantyna.

Od czego zależy poziom glutationu?

Glutation syntetyzowany jest naturalnie w organizmie, głównie w wątrobie. Aby jego wytwarzanie zachodziło prawidłowo, niezbędne są aminokwasy, z których jest zbudowany – cysteina, glicyna, kwas glutaminowy. Wraz z dietą powinniśmy dostarczać produktów bogatych w aminokwasy, w tym aminokwasy siarkowe. Znajdziemy je produktach takich jak ryby, mięso drobiowe i czerwone, jajka, warzywa krzyżowe (brokuły, kalafior, brukselka). Należy także zadbać o wystarczającą podaż witaminy C i selenu w diecie. Korzystnie na proces produkcji glutationu wpływa zdrowy tryb życia, regularne ćwiczenia fizyczne, zdrowy sen (w wystarczającej ilości). Według badań na ludziach, syntezę glutationu może wspomagać:

• zielona herbata
• dieta DASH
• suplementacja glutationu liposomalnego (GSH)
• suplementacja γ-Glu-Cys (prekursor glutaionu)
• suplementacja N-acetylocysteiny (NAC)
• suplementacja metioniny
• suplementacja kwasu alfa-liponowego

Glutation zredukowany i całkowity - normy i wskazania do badania

W organizmie glutation występuje w formie zredukowanej oraz utlenionej. Forma zredukowana to ta, w której ma on działanie przeciwutleniające. W laboratoriach istnieje możliwość oznaczenia glutationu całkowitego, utlenionego i zredukowanego. Stosunek glutationu zredukowanego do całkowitego powinien być wyższy niż 0,63. U zdrowych osób proporcja ta wynosi 0,99. Wartości z zakresu 0,81-0,95 stanowią już sygnał ostrzegawczy przed stresem oksydacyjnym, 0,63-0,81 już wskazują na prawdopodobne istnienie stresu, a poniżej 0,63 definitywnie o nim świadczą.

Suplementacja glutationu

W aptekach dostępna jest szeroka gama suplementów jedno- i wieloskładnikowych zawierających glutation. Dostępne są w różnych formach: kapsułki, tabletki, proszki, płyny itp. Glutation na ogół słabo się wchłania z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym, ponieważ jest rozkładany przez enzymy pokarmowe. Żeby poprawić jego przyswajalność opracowano glutation liposomalny. Cząsteczki glutationu są zamknięte w „mikrokapsułkach” – liposomach, które chronią go przed działaniem enzymów i poprawiają wchłanianie. Niektóre suplementy mają informację na opakowaniu, że zawierają L-glutation. Litera „L” odnosi się do izomeru związku. Wszystkie aminokwasy w formie „L”, w tym te, z którym zbudowany jest glutation, są przyswajalne przez organizm. Nie ma dokładnych wytycznych co do zalecanej dawki w suplementowaniu glutationu. Najczęściej producenci rekomendują około 500 mg na dobę.

Z suplementacji glutationu może skorzystać wielu grup osób. Jednak powinno się bazować na zdrowej, zbilansowanej diecie, bogatej w świeże warzywa i owoce oraz pełnowartościowe białko. Przyjmowanie glutationu w kapsułkach często rekomenduje się u osób z chorobami przewlekłymi, które mają lub są zagrożone stresem oksydacyjnym, w sytuacjach, w których przyda się pomoc w funkcjonowaniu układu odpornościowego oraz detoksykacji. Polecana jest dla osób z cukrzycą, chorobami układu krążenia, zapaleniami wątroby, nowotwory czy choroby neurodegeneracyjne. Warto wspomnieć, że poziom glutationu w organizmie spada wraz z wiekiem. Z tego powodu jest to preparat chętnie wybierany przez osoby starsze. Zwiększenie poziomu glutationu rekomendowane jest także u osób ze stresem oksydacyjnym.

Suplement nie powinien byś stosowany jako substytut zróżnicowanej diety i zdrowego stylu życia. Nie należy przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych.

Przeciwwskazania do stosowania suplementów diety z glutationem (GSH)

Suplementacja glutationem nie jest wskazana w przypadku uczulenie na jakikolwiek składnik preparatu, u kobiet karmiących i ciężarnych. W przypadku stosowania wysokich dawek glutationu u niektórych mogą pojawić się wzdęcia, bóle brzucha czy wysypka alergiczna.

Przypisy

1. Giustarini, D., Milzani, A., Dalle-Donne, I., Rossi, R. (2023). How to increase cellular glutathione. Antioxidants, 12(5), 1094.

2. Matuz-Mares, D., Riveros-Rosas, H., Vilchis-Landeros, M. M., Vázquez-Meza, H. (2021). Glutathione participation in the prevention of cardiovascular diseases. Antioxidants, 10(8), 1220.

3. Averill-Bates, D. A. (2023). The antioxidant glutathione. In Vitamins and hormones (Vol. 121, pp. 109-141). Academic Press.

4. Iskusnykh, I. Y., Zakharova, A. A., Pathak, D. (2022). Glutathione in brain disorders and aging. Molecules, 27(1), 324.

5. Zhang, Hua, and Rong Tsao. "Dietary polyphenols, oxidative stress and antioxidant and anti-inflammatory effects." Current Opinion in Food Science 8 (2016): 33-42.