Synbiotyki - czym się różnią od probiotyków i kiedy warto je stosować?

Synbiotyki a probiotyki - czym się różnią i kiedy je stosować?

Sprawne funkcjonowanie układu trawiennego w dużym stopniu zależy od stanu mikroflory jelitowej – czyli zespołu dobroczynnych mikroorganizmów zamieszkujących jelita. Probiotyki i synbiotyki pomagają utrzymać je w równowadze, wspierając zdrowie całego organizmu. Sprawdź, czym się różnią, jak działają i kiedy warto po nie sięgnąć.

Co to są probiotyki i jak wspierają mikroflorę jelitową?

Probiotyki to żywe mikroorganizmy, głównie bakterie, które przynoszą korzyści dla organizmu, jeśli dostarczane są w odpowiedniej ilości. Ich nazwa dosłownie oznacza „dla życia” (grec. pro bios). Najczęściej są to pojedyncze szczepy bakterii kwasu mlekowego, drożdży lub bakterie kwasu mlekowego połączone z wyselekcjonowanymi szczepami drożdżowymi¹.

Czym charakteryzują się bakterie probiotyczne?

Probiotyki są aktywne przede wszystkim w jelicie grubym – miejscu, które stanowi centrum mikroflory jelitowej. Aby uznać mikroorganizm za probiotyk, musi on być dokładnie przebadany, bezpieczny i przynosić konkretną korzyść zdrowotną. Istotna jest też jego trwałość – czyli zdolność przetrwania trudnych warunków panujących w przewodzie pokarmowym¹.

Źródła probiotyków

Bakterie probiotyczne możesz dostarczać jelitom na dwa sposoby: wraz z żywnością (np. w kiszonkach, kefirze, jogurcie) lub w formie suplementów diety lub leków. W preparatach probiotycznych znajdziesz zazwyczaj starannie dobrane szczepy bakterii. Codzienne wyzwania, dieta, stres, podróże czy nawet zmiany pór roku mogą powodować zachwianie równowagi mikrobiomu¹. Wtedy właśnie suplementy diety z probiotykami pomagają ją przywrócić.

Co to są synbiotyki?

Pro-, pre- i synbiotyki – wszystkie te nazwy brzmią podobnie, więc na pozór rozróżnienie tych preparatów może wydawać się skomplikowane. Aby dobrze zrozumieć, co to są synbiotyki, warto najpierw wyjaśnić, czym są prebiotyki.     

Synbiotyk – czyli probiotyki i prebiotyki w jednym

Synbiotyki w formie suplementów diety łączą w sobie konkretne szczepy bakterii z odpowiednio dobranym prebiotykiem. Dzięki temu bakterie mają lepsze warunki do przetrwania w jelicie¹.

W największym uproszczeniu można powiedzieć, że o ile probiotyki to Twoja armia, złożona z wyselekcjonowanych bakterii, o tyle prebiotyki stanowią pożywny prowiant dla tych żołnierzy. Prebiotyki to specjalny rodzaj błonnika pokarmowego, który nie ulega trawieniu w jelicie cienkim, ale trafia do jelita grubego, w którym staje się pokarmem dla dobroczynnych bakterii¹.

Kiedy brać probiotyki? Praktyczne wskazówki

Nie musisz czekać na konkretny problem zdrowotny, żeby sięgnąć po probiotyk lub synbiotyk. Możesz je traktować jako wsparcie dla codziennego funkcjonowania jelit. Szczególnie jednak sprawdzą się w sytuacjach, które mogą zaburzać naturalną równowagę mikrobiomu. Zatem co to za okoliczności i kiedy brać probiotyki? Rozważ suplementację podczas^1,2:

• sezonu jesienno-zimowego, gdy organizm pracuje na wyższych obrotach i częściej jesteś narażony na niekorzystne czynniki zewnętrzne;
• okresów wzmożonego napięcia nerwowego – mózg „komunikuje się” z jelitami poprzez oś jelito-mózg, a stres wpływa na zaburzenie równowagi mikroflory jelitowej;
• biegunki – bez względu na etiologię (wirusowa czy bakteryjna);
• podróży, szczególnie do miejsc o niższych standardach sanitarnych, w których łatwiej o nieprzyjemne dolegliwości jelitowe;
• rekonwalescencji – np. po antybiotykoterapii, która neutralizuje zarówno „złe”, jak i korzystne bakterie;
• niewłaściwie zbilansowanej diety.

Na co pomagają synbiotyki dla dzieci i niemowląt?

W pierwszych miesiącach życia mikroflora jelitowa dziecka intensywnie się rozwija i kształtuje. To ważny proces, który może wpływać na funkcjonowanie układu pokarmowego i ogólne samopoczucie malucha, szczególnie że jego układ odpornościowy także jest jeszcze niedojrzały³. 

Synbiotyki dla niemowląt i małych dzieci zazwyczaj mają postać kropli. Można je stosować np. podczas rozszerzania jadłospisu, w okresie antybiotykoterapii, w sezonie jesienno-zimowym czy w obliczu dolegliwości trawiennych. Dzięki nim łatwiej zadbać o delikatną mikroflorę w okresie intensywnego rozwoju^1,3.

Jakie synbiotyki są polecane dla dorosłych i na co zwrócić uwagę przy wyborze?

Osoby dorosłe mogą stosować synbiotyki, które łączą  szczepy bakterii probiotycznych z prebiotykami. Taki preparat powinien zawierać konkretne szczepy probiotyczne oraz odpowiedni prebiotyk, który wspiera ich przeżywalność i namnażanie w jelitach¹.

Jakie bakterie powinny się znaleźć w synbiotykach?

Wybierając synbiotyk, zwróć uwagę na to, jakie szczepy bakterii probiotycznych znajdują się w jego składzie. To one odpowiadają za faktyczne właściwości preparatu – wspierają mikroflorę jelitową i pomagają utrzymać jej równowagę. Szczepy bakterii, które warto uwzględnić, to m.in. bakterie z rodzaju Lactobacillus należące do gatunków np. L. acidophilus, L. casei, L. reuteri. L. rhamnosus oraz te z gatunków bifidobakterii: B. animalis, B. breve⁴.

Prebiotyki, które „karmią” dobre bakterie

Aby wesprzeć kolonizację jelit korzystnymi bakteriami, ważne jest także, aby w preparacie synbiotycznym pojawiły się dobrze przebadane prebiotyki, takie jak inulina i fruktooligosacharydy¹.

Synbiotyk dla seniora – dlaczego osoby starsze powinny je przyjmować?

Z wiekiem mikroflora jelitowa naturalnie się zmienia. Spada jej różnorodność, a to oznacza, że „dobre” bakterie – takie jak Bifidobacterium czy Lactobacillus – występują w mniejszych ilościach, a w ich miejsce mogą pojawiać się mikroorganizmy mniej pożądane. Taki stan może wynikać m.in. ze zmiany stylu życia, diety, mniejszej aktywności fizycznej czy stosowania wielu leków typowych dla wieku senioralnego⁵. 

Synbiotyk dla seniorów, zawierający specjalnie dobrane szczepy bakterii probiotycznych oraz prebiotyk, pomaga zapobiec zachwianiu tej równowagi. 

Źródła:

1. Mojka, K., (2014). Probiotyki, prebiotyki i synbiotyki–charakterystyka i funkcje. Probl. Hig. Epidemiol, 95(3), 541-549.
2. Żakowicz, J., Bramorska, A., Zarzycka, W., Kovbasiuk, A., Kuć, K., & Brzezicka, A. (2020). Wpływ mikrobioty jelitowej na mózg, funkcje poznawcze i emocje. KOSMOS Probl. Nauk. Biol, 1, 45-58. 
3. Gałęcka, M., Bartnicka, A., Szewc, M., & Mazela, J. (2016). Kształtowanie się mikrobioty jelitowej u niemowląt warunkiem zachowania zdrowia. Standardy medyczne pediatria, 13, 359-367.
4. Wnęk D., Probiotyki, prebiotyki, synbiotyki i postbiotyki - korzystne działanie i stosowanie, Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/142829,probiotyki-prebiotyki-i-synbiotyki [Dostęp online: 18.04.2025]
5. Minhoo Kim, Bérénice A. Benayoun, The microbiome: An emerging key player in aging and longevity, Translational Medicine of Aging, Volume 4, 2020, Pages 103-116, ISSN 2468-5011, https://doi.org/10.1016/j.tma.2020.07.004